Opinie

Vonnis betekent schade voor coronabeleid kabinet

Avondklok

Commentaar

Een juridische tegenvaller, zei de premier. Maar in de smeekbede die volgde, waarin hij meermaals „met klem” iedereen opriep zich vooral aan de avondklok te houden, kon duidelijk worden gehoord wat het vonnis van de voorzieningenrechter dinsdagmiddag óók betekent: schade aan de geloofwaardigheid van het coronabeleid.

Dat heeft het kabinet aan zichzelf te wijten. Het gezegde luidt: haastige spoed is zelden goed. Maar in dit geval was haast juist wél geboden. De gebruikte Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag (Wbbbg) geeft immers de mogelijkheid om in zeer spoedeisende omstandigheden een avondklok in te stellen, zonder dat daarvoor eerst goedkeuring van Tweede en Eerste Kamer nodig is.

Het was te prijzen dat het kabinet bij zo’n ingrijpende vrijheidsbeperkende maatregel extra advies vroeg aan het OMT en RIVM, en ook – uit democratisch oogpunt – dat het de Tweede Kamer wilde horen. Met overigens ouderwets polderen tot gevolg omdat een Kamermeerderheid bijeengesprokkeld moest worden. Het resultaat was een half uurtje minder avondklok dan voorgesteld was.

Maar juist daardoor zat er tussen aankondiging en invoering tijd. Zoveel spoed was er dus niet, oordeelde de rechter. De avondklok had ook via een andere wet ingevoerd kunnen worden, bijvoorbeeld door aanpassing van de coronawet. Die overigens eerst als noodwet werd gepresenteerd, wat spoed suggereert, maar na grote kritiek en herschrijven pas na maanden vertraging aan het parlement werd voorgelegd.

Lees over het vonnis over de avondklok

De fabel van de haas en de schildpad dringt zich op: de langzaam-maar-zekeraanpak van de laatste kan het kabinet ten voorbeeld dienen als het gaat om wetsvoorstellen in crisistijd. Terwijl bij praktische zaken als vaccinatie iets meer de overmoedige haas welkom is, zonder ook daar zorgvuldigheid uit het oog te verliezen.

Heel verrast kan het kabinet overigens niet zijn over het oordeel van de voorzieningenrechter. De Raad van State wees vooraf al op de tegenstrijdigheid, net als een aantal Kamerleden van SGP, D66 en Partij voor de Dieren. Óf een maatregel duldt geen uitstel en je voert hem onder de Wbbbg onmiddellijk in, óf je bewandelt de weg die iedere wet volgt via Tweede en Eerste Kamer. Die beide overigens hebben aangegeven het demissionaire kabinet bij coronamaatregelen te zullen blijven steunen, en in geval van haast met spoed bijeen te komen.

De gevolgen van deze ‘juridische tegenvaller’ zijn groter dan louter een procedureel verhaal. De voorzieningenrechter wijst ook op de gebrekkige onderbouwing van de noodzaak voor een avondklok. Volgens haar stelt Viruswaarheid, dat de zaak aanspande, de „terechte vraag” of een dringend advies ’s avonds binnen te blijven niet ook voldoende effect zou hebben.

Lees ook over hoe zicht op het virus troebel blijft

Degenen die twijfelen aan het nut van deze – en wellicht ook andere – maatregelen zullen zich gesterkt voelen om zich niet langer aan de regels en adviezen te houden, terwijl de noodzaak van maatregelen nog wél aanwezig is. Nederland is immers nog niet erg ver met het vaccinatieprogramma, het coronavirus is nog geen verleden tijd. Het voorgezet onderwijs is nog dicht, de cafés en restaurants, de theaters.

Dat betekent opnieuw dat het kabinet wat heeft uit te leggen. Met spoed.