Texas zit zonder stroom in de kou, rest van het land ruziet over de oorzaak

Stroomafsluiting Texas Klimaatsceptici maken zich temidden van de grote ‘black-out’ in ijskoud Texas vrolijk over bevroren windmolens. De oorzaak van de stroomuitval blijkt elders te liggen.

Texas wordt al dagen geteisterd door strenge vrieskou en een geforceerde stroomuitval. In hoofdstad Austin is het spekglad op de stoep.
Texas wordt al dagen geteisterd door strenge vrieskou en een geforceerde stroomuitval. In hoofdstad Austin is het spekglad op de stoep. Foto Montinique Monroe/Getty Images/AFP

Een al dagen aanhoudende stroomuitval in steenkoud Texas leidt in de Verenigde Staten tot een verhit politiek debat over klimaatverandering en energiebeleid. Miljoenen huishoudens in de zuidelijke staat kwamen dit weekeinde bij strenge vrieskou zonder verwarming en in het donker te zitten, omdat hun stroom uit voorzorg werd afgesloten. Het elektriciteitsbedrijf koos voor deze geforceerde black-out, omdat het netwerk vreesde de vraag niet aan te kunnen nu extreem winterweer het midden van de VS teistert.

De dieper liggende oorzaak van de black-out werd meteen inzet van een nationale discussie. Republikeinse politici en andere klimaatsceptici wezen, als tegenstanders van groene energie, bevroren windmolens als grote schuldige aan. Rechtse media en twitteraars maakten zich vrolijk om beelden van met ijs beslagen turbines die vanuit een helikopter („vliegend op fossiele energie!”) besproeid moesten worden met antivries („geproduceerd uit fossiele energie!”).

Links Amerika laakte juist het eigen Texaanse elektriciteitsnetwerk, dat amper gereguleerd is en slecht gerund zou worden. Beheerder ERCOT had eerder moeten zien aankomen dat zijn net dit extreme weer niet aankon. Zeker nu koudegolven als de huidige door klimaatverandering vaker kunnen gaan voorkomen, waarschuwden deze critici.

Oliestaat

Texas geldt van oudsher als dé oliestaat van de Verenigde Staten. Dat is de ‘Lone Star State’ nog steeds: dankzij fracking wordt zo veel schalieolie en -gas gewonnen dat de VS goeddeels onafhankelijk zijn geworden van buitenlandse energie. Tegelijkertijd is Texas uitgegroeid tot nationale koploper in windenergie: op sommige dagen voorzien de ruim tienduizend molens soms in tot wel 60 procent van de energievoorziening in de staat.

Veel Texaanse windmolens zijn uit zuinigheidsoverwegingen niet uitgerust met verwarmingsapparatuur, zoals in noordelijkere staten wel het geval is. Bevroren turbines vormen nu echter maar „een klein deel” van de uitval, meldde een topmanager van ERCOT dinsdag na alle rechtse kritiek op de stilgevallen molens. In deze tijd van het jaar levert ‘wind’ gemiddeld een kwart van de stroom; kolen en gas-centrales blijven belangrijker. En juist in dit fossiele deel van de energiemarkt liep het de afgelopen dagen spectaculair mis. Door de kou hapert de gaslevering en kampen energiecentrales met bevroren apparatuur.

Texas’ al decennia oude eigen elektriciteitsnet is daarnaast op hyperkapitalistische leest geschoeid en, geheel naar de libertaire volksaard zeer losjes gereguleerd. Het levert bedrijven en burgers stroom op basis van een systeem van vrij schommelende prijzen. Doorgaans werkt dit systeem zonder veel haperen en is het ook relatief goedkoop. Zelfs in de hete zomers als het buiten 40 graden is, kunnen de airco’s op 20 graden. Maar bij deze koudegolf blijken Texanen plots hun (doorgaans slecht geïsoleerde) huizen niet warm te kunnen stoken en is de kilowattprijs extreem gestegen.

Green New Deal

Onduidelijk is wanneer de stroom terugkeert. Vooral in het noorden van Texas, rond de metropool Dallas-Fort Worth, zaten ook woensdag nog honderdduizenden mensen vast in steenkoude huizen. Er vielen tot nu toe zeker twintig doden. Ziekenhuizen krijgen patiënten binnen met onderkoelingsverschijnselen of met koolmonoxidevergiftiging, omdat binnenshuis vuurtjes worden gestookt. De staat, normaal zeer gehecht aan zijn onafhankelijkheid van Washington, heeft federale noodhulp ingeroepen.

Ondertussen zijn Texas’ bevroren windmolens voor veel conservatieve Amerikanen al een cause célèbre geworden. Terwijl inwoners van zijn staat nog worstelen met de kou, vond de Texaanse gouverneur Gregg Abbott dinsdag tijd om op Fox News te verschijnen. Daar waarschuwde hij tegen de Green New Deal, een ambitieus plan van de nieuwe, Democratische regering-Biden om 3.000 miljard dollar te investeren in de energietransitie en een duurzaam klimaatbeleid. De stroomuitval in Texas was de schuld van wind- en zonne-energie, beweerde Abbott. „Dit laat zien dat de Green New Deal een dodelijke deal voor de Verenigde Staten zal blijken te zijn.”

Lees ook dit stuk over klimaatontkenning bij kiezers in de VS