Overwinning voor de Indiase MeToo-beweging. Beschuldigingen van smaad hebben effect, maar deze keer niet.

Vrouwenrechten Een Indiase journaliste die een prominent politicus beschuldigde van seksueel wangedrag, werd aangeklaagd wegens smaad. De rechtbank sprak haar vandaag vrij.

Journaliste Priya Rmani terwijl ze in 2019 de rechtbank verlaat. Ramani was de eerste die in verband met beschuldigingen van seksuele intimidatie de naam noemde van journalist en politicus M.J. Akbar. Foto: AP
Journaliste Priya Rmani terwijl ze in 2019 de rechtbank verlaat. Ramani was de eerste die in verband met beschuldigingen van seksuele intimidatie de naam noemde van journalist en politicus M.J. Akbar. Foto: AP

De waarheid was haar verdediging, zei Priya Ramani. Woensdag stelde de rechter haar in het gelijk, in een smaadzaak die geldt als een belangrijke overwinning voor de Indiase MeToo-beweging.

De rechtbank schoof de beschuldigingen opzij die van een journaliste de ‘dader’ maakten. De zaak was aangespannen door een politicus die na een ontboezeming van Ramani door twintig vrouwen van seksuele intimidatie, aanranding en zelfs verkrachting is beschuldigd. „Een vrouw mag niet gestraft worden als zij haar stem tegen seksuele intimidatie verheft”, sprak de rechter.

Lees ook: Indiase onderminister treedt af na beschuldigingen seksueel wangedrag

M.J. Akbar, een bekende journalist die binnen de regering van premier Narendra Modi opklom tot onderminister van Buitenlandse Zaken, gold als de meest prominente figuur die in het najaar van 2018 ten val kwam toen de wereldwijde Metoo-storm India bereikte. Ramani was de eerste die Akbars naam noemde, in een tweet waarin ze linkte naar een verhaal dat ze in 2017 schreef voor Vogue. De titel: ‘Aan de Harvey Weinsteins van deze wereld’.

Sollicitatiegesprek op hotelkamer

Ramani omschreef hierin – zonder zijn naam te noemen – de avances die Akbar als hoofdredacteur van een bekende krant maakte tijdens een sollicitatiegesprek waarvoor ze in zijn hotelkamer was uitgenodigd. Toen ook in India Twitter begon vol te stromen met #MeToo-verhalen, besloot Ramani naar buiten te treden met zijn naam. Al snel volgden anderen. Over obscene berichtjes, ongepaste aanrakingen en erger.

Zo deelde de Nederlandse journaliste Majlie de Puy Kamp hoe de toen 55-jarige Akbar zijn tong in haar mond duwde toen ze als 18-jarige stagiair bij The Asian Age werkte, de krant die door Akbar werd opgericht. Pallavi Gogoi, nu werkzaam voor het Amerikaanse NPR, schreef in een indringend opiniestuk hoe Akbar haar in zijn hotelkamer overmeesterde, „de kleren van haar lijf rukte en verkrachtte”. Akbar noemde dit „een relatie met wederzijdse instemming”.

Maar het was Ramani op wie Akbar, nu 70, zich richtte nadat hij in oktober 2018 terugtrad als minister. Dat deed hij zogezegd om zich op de smaadzaak te concentreren, daarbij geholpen door 97 advocaten. Volgens Akbar had Ramani zijn „uitmuntende reputatie” bezoedeld met haar „fictieve beschuldigingen”. Net als Ramani zagen de voorvechters van de Indiase MeToo-beweging de zaak echter als een manier om te proberen haar en met haar vele anderen, het zwijgen op te leggen.

Lees ook: Ook Bollywood-actrices roeren zich in MeToo-discussie

„Smaad is een wapen geworden”, zegt mensenrechtenactiviste en advocaat Vrinda Grover. „Een wapen dat deze mannen gebruiken tegen vrouwen die het wagen zich uit te spreken.” Niet alleen Ramani kreeg hier na de MeToo-ontboezemingen mee te maken. En dat had effect, zegt Rituparna Chatterjee, de schrijfster achter het Twitteraccount @IndiaMeToo. „Ineens droogde de stroom aan verhalen op.”

Toen de storm ging liggen, bleek er weinig echt veranderd. Mannen die van misdragingen waren beschuldigd, keerden terug naar invloedrijke posten en boekendeals. Politieonderzoeken bleven uit. En toen een medewerkster van het Hooggerechtshof de toenmalig president beschuldigde van ongepaste avances, was het die president zelf die toezicht had op het panel van rechters dat de klachten tegen hem onderzocht. Zij verklaarden de beschuldigingen ongegrond. De vrouw was toen al ontslagen.

Alomtegenwoordig

„Er is nog altijd geen mechanisme om mannen ter verantwoording te roepen”, stelt Grover, die de medewerkster bijstond. „Je gaat alleen klagen als je denkt dat iemand luistert. Als je denkt dat er actie wordt ondernomen. Waarom zou je anders de openbare vernedering ondergaan?” Kijk naar de overwinning die we nu vieren, zegt ook Chatterjee. „Niet omdat een dader is veroordeeld, maar omdat een van ons niet de gevangenis in gaat, omdat ze zich uitsprak. Dat is waar we nu staan.”

Toch heeft de MeToo-beweging volgens Grover wel degelijk iets teweeg gebracht. „Iedereen in dit land weet nu wat vrouwen altijd al wisten: dat seksuele intimidatie alomtegenwoordig is.”

Dat bleek ook woensdag, toen de rechter stelde dat „zelfs een man met sociale status een aanrander kan zijn”. Ramani zelf zei na afloop: „Deze strijd ging over vrouwen, niet over mij. Ik vertegenwoordig slechts alle vrouwen die voor mij spraken en degenen die na mij spraken. Mijn overwinning zal anderen de moed geven hun stem te laten horen.”