Hoe geef je lessen beeldhouwen, tekenen en schilderen tijdens de lockdown?

Kunstonderwijs in lockdown Corona zorgt voor creativiteit bij kunststudenten, maar ook voor depressies en financiële problemen. „Niet iedereen heeft rijke ouders”, zegt Sigrid van Willigen, directeur Fine Arts op de HKU in Utrecht.

Caithlin Chong, derdejaars student Fine Arts aan de HKU in Utrecht.
Caithlin Chong, derdejaars student Fine Arts aan de HKU in Utrecht. Foto Andreas Terlaak

„Het is één grote oefening in improviseren”, zegt Sigrid van Willigen, sinds 2014 directeur Fine Arts op de HKU in Utrecht. Hoe geef je tijdens de lockdown aan 170 studenten praktijklessen beeldhouwen, tekenen en schilderen? „Ik ben best trots”, zegt Van Willigen. „Ons Pastoegebouw, waar de academie in huist, is vijf, soms wel zes dagen per week open. Studenten werken er hard in hun eigen studio’s, alles volgens corona-voorschriften, dus ook volgens de ventilatie-normen. Na de kerst hebben we voor de eerstejaars, die normaal geen eigen werkruimte op school hebben, theorielokalen verbouwd tot atelierruimtes. Ook de werkplaatsen blijven gewoon open. Maar theorielessen, groepslessen, opdrachten en ook de toelating gebeuren online.” Voor dit zogeheten ‘hybride onderwijs’ zijn extra docenten en klassenassistenten ingezet.

Fysieke lessen zijn er wel, maar alleen individueel. „Vooral voor de jonge eerstejaars is dat lastig. Voor hen is het absoluut noodzakelijk om het gebouw, de studio’s, het materiaal te voelen en te ruiken. Zij moeten nog een community opbouwen, naar elkaars werk kijken, van elkaar leren. Ja, dat gebeurde voor corona dus ook op zoiets normaals als een feestje.”

Lees ook: Voor studenten van het Conservatorium is hun telefoon nu het belangrijkste instrument

Maar dat kan nu niet. Studenten reageren hier wisselend op, zegt Van Willigen. „Sommige studenten hebben hulp nodig, raken depressief – we zijn daar alert op. Anderen tonen zich juist ongelooflijk creatief en wendbaar. Zo hadden we vorig eindexamenjaar een student die zijn oude werk helemaal aan de kant heeft gegooid toen zijn werkplaats niet meer toegankelijk was. Hij is iets compleet nieuws begonnen.”

Foto Andreas Terlaak
Foto Andreas Terlaak

Financiële problemen

Corona brengt kunststudenten ook in financiële problemen. Studenten van binnen de EU betalen op de HKU het standaard collegegeld van bijna 2.200 euro, studenten van buiten de EU 6.300 euro. „Door het wegvallen van baantjes is dat bedrag een groot probleem. Niet iedereen heeft rijke ouders”, zegt Van Willigen. Potjes om bij te springen heeft HKU „helaas” niet. „Wel proberen we maatwerk te bieden, door bijvoorbeeld onderwijsmateriaal gratis beschikbaar te stellen.”

Vanuit de politiek, merkt zij, is de houding ten aanzien van internationale kunststudenten aan het schuiven. „Steeds vaker hoor ik zeggen: waarom leiden we hier zoveel internationale studenten op, wat kost dat ons wel niet allemaal? Dan antwoord ik: „Dat doen we omdat het rijkdom is. Omdat kunst zich niet beperkt tot landsgrenzen.”