Laatste nieuws coronacrisis

Opnieuw corona-uitbraak in het Eindhovense Catharina Ziekenhuis

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

Dit was het belangrijkste nieuws van woensdag.

  • Het demissionaire kabinet heeft voor de komende tweeënhalf jaar een bedrag van 8,5 miljard euro gereserveerd voor het onderwijs. Met het geld hoopt het kabinet de leerachterstanden te bestrijden, die ontstonden doordat de scholen hun deuren moesten sluiten. De sector reageerde tevreden op het plan.
  • Het kabinet wil de avondklok naar aanleiding van een advies van de Raad van State tóch opnemen in de coronawet, in plaats van in een aparte spoedwet. Het wetsvoorstel is woensdag naar de Tweede Kamer gestuurd, die erover zal debatteren.
  • Het ‘risiconiveau’ is in twee regio’s omlaag geschroefd vanwege het dalende aantal coronabesmettingen in die gebieden. De Overijsselse veiligheidsregio IJsselland zakte van het hoogste niveau vier naar het tweede niveau. Gelderland-Midden ging van niveau vier naar het derde niveau. Het is voor het eerst sinds 19 december dat er risiconiveaus zijn verlaagd.
  • Verschillende zorginstellingen kampen met corona-uitbraken. Zo is in het Eindhovense Catharina Ziekenhuis voor de tweede keer in enkele dagen tijd een uitbraak vastgesteld en zijn tientallen bewoners van het Amersfoortse Sint Elisabeth Verpleeg- en Gasthuis besmet met het virus.
  • In de Europese Unie werden tussen maart en november 2020 ongeveer 450.000 sterfgevallen méér geregistreerd dan in dezelfde periode in de jaren 2016 tot en met 2019.
  • De Britse mutatie van het coronavirus is inmiddels in 94 landen vastgesteld, blijkt uit cijfers van de WHO. De organisatie maakt zich zorgen om de variant die besmettelijker lijkt dan het ‘oude’ coronavirus.

Lees hier het blog van donderdag 18 februari

In het buitenland: VS doen weer mee aan WHO, Turkije gaat in maart versoepelen

  • De Verenigde Staten gaan weer meebetalen aan het budget van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Dat heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken gezegd tijdens een bijeenkomst van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Nog deze maand maakt Washington 200 miljoen dollar (166 miljoen euro) aan achterstallige betalingen naar de organisatie over. De vorige regering van president Donald Trump had aangekondigd zich terug te trekken uit de WHO, omdat de organisatie in overleg met China nalatig en misleidend zou zijn geweest bij het aanpakken van de coronacrisis. President Biden heeft dat besluit ongedaan gemaakt. De VS zijn goed voor 20 procent van de inkomsten van de VN-organisatie.
  • Turkije gaat vanaf maart de coronamaatregelen versoepelen. Dat heeft de Turkse president Recep Tayyip Erdogan woensdag gezegd in een televisietoespraak. De Turkse provincies worden vanaf volgende maand in vier categorieën ingedeeld, op basis van het infectieniveau en het percentage mensen dat is gevaccineerd. Beperkingen, zoals de avondklok in het weekend, zullen vervolgens worden opgeheven in regio’s waar de infecties aan het afnemen zijn.
  • India heeft woensdag aangeboden om alle vredeshandhavers van de Verenigde Naties te vaccineren. Dat heeft de Indiase minister van Buitenlandse Zaken, Subrahmanyam Jaishankar, gezegd tijdens een bijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad. Het gaat om 95.000 blauwhelmen die verspreid over de wereld betrokken zijn bij twaalf veiligheidsmissies. Jaishankar zegde woensdag toe de handhavers 200.000 doses van een coronavaccin cadeau te doen.

Een dokter en een verpleegster vaccineren mensen in het dorpje Guneyyamac in Oost-Turkije, op 15 februari 2021. Foto Bulent Kilic/AFP

‘Tien bewoners Amersfoorts verpleeghuis overleden na corona-uitbraak’

In het Sint Elisabeth Verpleeg- en Gasthuis in Amersfoort zijn de afgelopen dagen tien mensen overleden, enkele dagen na de vaststelling van een grote corona-uitbraak. Dat meldt RTV Utrecht woensdagavond. Maandag werd bekend dat 70 van de 106 bewoners besmet zijn met het coronavirus. Het is niet met zekerheid te zeggen of alle sterfgevallen gerelateerd zijn aan de uitbraak, omdat de overkoepelende zorgorganisatie Beweging 3.0 niet ingaat op individuele gevallen. Ook kampen veel ouderen met andere ziekten.

Hoeveel personeelsleden besmet zijn geraakt met het virus, is niet bekend. Beweging 3.0 sprak maandag over een „beperkt aantal besmettingen” en zei dat de „continuïteit van zorg gewaarborgd” blijft. Nadat de uitbraak werd ontdekt, is de bezoekregeling aangescherpt. De uitbraak komt op een wrang moment, omdat de bewoners eind vorige maand net hun eerste vaccinatie hebben gehad.

In het Sint Elisabeth Verpleeg- en Gasthuis wonen ouderen met dementie of andere psychogeriatrische aandoeningen. Dit heeft waarschijnlijk meegespeeld bij de verspreiding van het virus in het wooncentrum, aldus Beweging 3.0. Lichte symptomen zouden bij deze mensen niet altijd opgemerkt worden en omdat deze ouderen vaak last hebben van „bewegingsonrust en dwaaldrang”, bewegen ze veel door het woonzorgcentrum.

Opnieuw corona-uitbraak in het Eindhovense Catharina Ziekenhuis

Op de afdeling chirurgie van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven is woensdag een corona-uitbraak vastgesteld, zo meldt het ziekenhuis. Kort geleden bleek een patiënt op die afdeling besmet met het virus dat Covid-19 veroorzaakt, nu blijken nog eens vier patiënten en drie ziekenhuismedewerkers op de afdeling het virus onder de leden te hebben.

Op de afdeling gelden voorlopig dezelfde maatregelen die gelden op de speciale corona-afdeling, ook is een opnamestop ingesteld voor de chirurgie. De positief geteste medewerkers en medewerkers met klachten die passen bij een coronabesmetting, zitten thuis in quarantaine.

Het is de tweede uitbraak in het Eindhovense ziekenhuis in korte tijd: eind vorige week bleek dat op de afdeling cardiothoracale chirurgie dertien mensen besmet waren met het coronavirus. Maandag meldde het ziekenhuis dat vijf van hen zijn overleden; hoewel in drie gevallen het coronavirus hierbij niet van invloed zou zijn geweest.

Bij de vorige uitbraak ging het om besmettingen met de zogenoemde Britse variant van het coronavirus. Of dat bij de woensdag ontdekte uitbraak ook zo is, is nog niet duidelijk. Volgens voorzitter van de Raad van Bestuur van het ziekenhuis Nardo van der Meer hebben de twee uitbraken niets met elkaar te maken. Hij benadrukt dat „wat we in ons ziekenhuis zien gebeuren exemplarisch is voor wat elders in Nederland gebeurt en naar verwachting de komende weken zal doorzetten”.

Een mobiele IC-unit in het Catharina Ziekenhuis. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Overheid schroeft risiconiveaus van twee regio’s omlaag na dalende besmettingen

Het risiconiveau is in twee regio’s omlaag geschroefd vanwege het dalende aantal coronabesmettingen in die gebieden. De Overijsselse veiligheidsregio IJsselland zakte van het hoogste niveau vier („zeer ernstig”) naar het tweede niveau („zorgelijk”). Gelderland-Midden ging van „zeer ernstig” naar het derde niveau („ernstig”). Het zijn de eerste aanpassingen op het coronadashboard van de overheid sinds 19 december. In alle andere Nederlandse regio’s geldt het risiconiveau „zeer ernstig”.

De teruggeschaalde veiligheidsniveaus hebben geen invloed op de maatregelen die gelden in de gebieden. De landelijke lockdown duurt overal in Nederland tot begin maart. Als het aantal besmettingen in de veiligheidsregio’s langere tijd relatief laag blijft, kan er mogelijk versoepeld worden op die plekken.

Met het coronadashboard wil de overheid laten zien hoe de epidemie zich in Nederland ontwikkelt. Het overzicht geeft het aantal positieve testresultaten en de ziekenhuisopnamen per dag weer. Het dashboard onderscheidt vier risiconiveaus, waarvan de laagste „waakzaam” is.

Het coronadashboard is sinds 19 december niet aangepast.
Foto Luuk van der Lee/ANP

Demissionair kabinet wil avondklok toch in coronawet opnemen, na advies Raad van State

Het demissionaire kabinet neemt de adviezen van de Raad van State (RvS) over de juridische basis voor het (her)invoeren van een avondklok over. In een woensdag gepubliceerd advies raadt de RvS aan om „in de toelichting de proportionaliteit van de maatregel nader te motiveren” voor de Tweede Kamer. Ook stelt de raad voor om de avondklok-maatregel te integreren in bestaande coronawetgeving, in plaats van in een aparte spoedwet.

Volgens de RvS moet de Tweede Kamer een „op de grondrechten noodzakelijke belangenafweging” maken, op basis van informatie „die zo actueel en volledig mogelijk is”. Daarom moet het kabinet duidelijker uiteenzetten „hoe de belangen” over de proportionaliteit van de maatregel „actueel” zijn afgewogen. Het kabinet zal om die reden een geactualiseerde motivering naar de Kamer moeten sturen, vindt de raad.

Demissionair minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) neemt beide opmerkingen over. De avondklok-maatregel zal - als het aan het kabinet ligt - onderdeel worden van de coronawet, blijkt uit het zojuist naar de Tweede Kamer gestuurde wetsvoorstel.

De Eerste en Tweede Kamer zullen over de wet debatteren. Het ministerie van Justitie en Veiligheid hoopt dat het parlement het voorstel uiterlijk vrijdag heeft goedgekeurd. De Eerste en Tweede Kamer mogen echter zelf bepalen op welk moment de debatten plaatsvinden. De Tweede Kamer is met verkiezingsreces en zou daarom voor dit debat moeten terugkomen naar het Binnenhof.

Het kabinet wil met een aangepaste juridische onderbouwing voor de avondklok voorkomen dat de rechter definitief een streep zet door de maatregel. Dinsdag oordeelde de voorzieningsrechter in Den Haag dat die onderbouwing tekortschoot omdat geen sprake is van een „acute noodsituatie” om over te gaan tot zo’n ingrijpende vrijheidsbeperking als de avondklok. De staat is in hoger beroep gegaan tegen die uitspraak, dat komede vrijdag om 10.00 uur wordt behandeld. In de tussentijd blijft de maatregel van kracht, bepaalde het gerechtshof van Den Haag dinsdag vlak voor 21.00 uur.

Lees ook: Viruswaarheid stelde ‘terechte vragen’ over de avondklok

Politie te paard in het centrum van Rotterdam, nadat de avondklok toch in stand blijft. Foto Robin Utrecht/ANP

Onderwijssector reageert tevreden op miljardenherstelplan onderwijs

De Vereniging van Universiteiten (VSNU) is blij met het Nationaal Programma Onderwijs, het woensdag door het demissionaire kabinet gepresenteerde herstelplan voor het onderwijs. Dat schrijft de vereniging in een persbericht.

„We zijn blij dat er nu financiële hulp wordt geboden om studenten en medewerkers op een goede manier te ondersteunen in deze lastige periode. Corona heeft er in het academisch onderwijs, zoals eigenlijk overal in de samenleving, enorm ingehakt”, zegt voorzitter van de VSNU Pieter Duisenberg.

De VO-raad, de vereniging van scholen in het voorgezet onderwijs, ziet in het programma „erkenning voor de grote opgaven waar het onderwijs zich voor gesteld ziet”. Dat schrijft de vereniging woensdag op haar website.

„Scholen hebben zich het afgelopen jaar tot het uiterste ingespannen om de gevolgen van de crisis voor deze leerlingen op te vangen”, zegt voorzitter van de VO-raad Paul Rosenmöller. „Leerlingen hebben hier in verschillende mate last van.” Rosenmöller benadrukt dat er ook aandacht voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen moet zijn en niet alleen voor het wegwerken van leerachterstanden.

Serieus bedrag
Ook de Algemene Onderwijsbond (AOb) is tevreden over het plan. „De 8,5 miljard euro is een serieus bedrag”, aldus een woordvoerder van de bond tegen persbureau ANP. „Daaruit blijkt dat de situatie van het onderwijs serieus genomen wordt.”

Voor het Nationaal Programma Onderwijs maakt het demissionaire kabinet 8,5 miljard euro vrij, onder meer om scholen de komende jaren te helpen leerachterstanden weg te werken en om leerlingen te ondersteunen die kampen met mentale en sociaal-emotionele schade. Het programma is gericht op het basis- en middelbaar onderwijs, mbo’s, hbo’s, universiteiten en de wetenschap.

Studenten en scholieren demonstreren in Den Haag voor de heropening van hun onderwijsinstellingen. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

RIVM meldt 3.416 positieve coronameldingen en 89 sterfgevallen

De afgelopen 24 uur zijn bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) 3.416 meldingen van positieve coronatests geregistreerd. Dat aantal ligt iets onder het zevendaags gemiddelde. Verder zijn bij het RIVM afgelopen etmaal 89 sterfgevallen door Covid-19 gemeld. In werkelijkheid kan dit aantal hoger liggen, aangezien sommige meldingen met vertraging binnenkomen.

Er liggen 1.919 coronapatiënten in de Nederlandse ziekenhuizen. Dat zijn er zeven minder dan de dag ervoor. Van de patiënten met Covid-19 liggen er 520 op de IC-afdelingen en 1.399 op de overige corona-afdelingen. Dat is woensdag gebleken uit cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum voor Patiënten Spreiding (LCPS).

Slob: financieel steunpakket onderwijs is ‘ongekend in aard en omvang’

Demissionair minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media, ChristenUnie) noemde het zojuist gepresenteerde herstelplan voor het onderwijs „ongekend in aard en omvang”. Volgens Slob doen de miljardeninjecties „recht aan leerlingen die structureel zijn getroffen door de pandemie”.

De minister stelde 180.000 euro beschikbaar voor een gemiddelde basisschool. Een gemiddelde middelbare school kan 1,3 miljoen extra tegemoet zien. Hoe meer leerlingen, hoe hoger het bedrag, aldus Slob. Volgens de minister moeten „leraren mede kunnen bepalen hoe het geld wordt besteed, zodat ze maatwerk kunnen bieden”.

Slob zei „voor de korte termijn” aan scholen te vragen om extra zomerlessen of andere onderwijsondersteuning te bieden. Daarbij hintte de minister bij het middelbaar onderwijs op „extra brede brugklassen” en „extra sociaal-emotionele ondersteuning”. Daarnaast kan er meer bijles worden gegeven door scholen. „Zo voorkomen we dat alleen leerlingen dat krijgen van ouders die dat kunnen betalen”, aldus Slob. Scholen zullen zich na verloop van tijd moeten verantwoorden over de manier waarop het geld is besteed.

Van Engelshoven: studenten betalen volgend jaar helft van collegegeld

Het demissionaire kabinet heeft woensdag een Nationaal Programma Onderwijs gepresenteerd, waarmee scholen de komende jaren meer middelen krijgen om leerachterstanden weg te werken. Ook maakt het kabinet miljarden vrij voor ondersteuning bij leerlingen die kampen met mentale en sociaal-emotionele schade. Het programma omvat in totaal 8,5 miljard euro en is gericht op het basis- en middelbaar onderwijs, mbo’s, hbo’s, universiteiten en de wetenschap.

„Deze maatregelen zijn gericht op herstel en compensatie van het onderwijs. Om iedereen die door de pandemie in de knel komt vooruit te helpen”, zei demissionair minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, D66) op een persconferentie. Van Engelshoven kondigde aan dat elke student volgend leerjaar 50 procent korting krijgt op het collegegeld.

Daarnaast stelde ze dat „alle onderwijsinstellingen structureel en volledig gecompenseerd worden” voor de hogere studentenaantallen zodat ze meer werknemers in dienst kunnen nemen en de werkdruk op die manier kunnen verlagen. Ook beloofde Van Engelshoven geld vrij te maken om de arbeidscontracten van twintigduizend jonge wetenschappers te verlengen. „Zo kunnen zij onderzoek blijven doen en onderwijs blijven geven”, aldus de minister.

Gaza krijgt eerste lading vaccins, Noorwegen schrapt wetsvoorstel avondklok

  • Gaza heeft woensdag een eerste lading coronavaccins ontvangen. Het gaat om tweeduizend doses van het Spoetnik V-vaccin van Russische makelij. Het gouvernement is van plan om deze doses te gebruiken voor nierpatiënten en mensen die een orgaantransplantatie hebben ondergaan. Vanwege de beperkte levering komt medisch personeel nog niet aan de beurt, aldus de autoriteiten. De vaccinlevering werd pas mogelijk door goedkeuring van Israël; het land bepaalt wat Gaza in en uit gaat. De Israëlische regering kreeg onlangs kritiek op de gebrekkige doorvoer van vaccins naar het gebied, terwijl het de eigen inwoners zeer voortvarend vaccineert. Gaza telt ruim twee miljoen inwoners.
  • Noorwegen schrapt een wetsvoorstel dat was bedoeld om een avondklok mogelijk te maken. Dat heeft de minister van Justitie Monica Maeland woensdag bekendgemaakt, melden internationale persbureaus. Het wetsvoorstel kreeg veel kritiek vanuit de Noorse oppositie, omdat een avondklok niet meer nodig zou zijn. Het voorstel werd eerder dit jaar opgesteld, toen het land een piek in het dagelijkse aantal nieuwe besmettingen doormaakte. Momenteel is de verspreiding van het virus afgevlakt tot ongeveer twee- tot driehonderd positieve testuitslagen per dag. Het land telt bijna 5,4 miljoen inwoners.
  • Een deel van de plannen die de Britse premier Boris Johnson later deze maand presenteert om de coronamaatregelen in het Verenigd Koninkrijk te versoepelen, is uitgelekt. Volgens Britse media mogen kinderen begin maart weer naar school. Vanaf dat moment mogen Britten ook weer samenkomen met één ander persoon in de publieke ruimte. Mogelijk kunnen openluchtattracties en sportfaciliteiten vanaf april weer open en pubs en andere horeca vanaf mei of juni. Als laatste zullen kantoormedewerkers weer naar hun werkplekken mogen.

Zorgmedewerkers in Gaza ontvangen de eerste lading coronavaccins. Foto Ibraheem Abu Mustafa / Reuters

Kabinet maakt 8,5 miljard vrij voor gehele onderwijs

Het demissionaire kabinet heeft voor de komende tweeënhalf jaar een bedrag van 8,5 miljard euro gereserveerd voor het gehele onderwijs. Dat melden Haagse ingewijden aan NRC. Van het bedrag is 6 miljard bestemd voor de basis- en middelbare scholen: dat betekent dat een gemiddelde basisschool zo’n 180.000 euro tegemoet kan zien en een gemiddelde middelbare school 1,3 miljoen euro.

Met het geld hoopt het kabinet dat de scholen iets kunnen doen aan de leerachterstanden in het onderwijs, die ontstonden doordat de scholen hun deuren moesten sluiten. De helft van het geld voor de middelbare scholen - zo’n 3 miljard euro - is bestemd voor andere zaken, zoals zomerscholen, bijlessen, extra hulp in de klas en sociale ondersteuning.

Demissionair minister van Onderwijs Arie Slob (ChristenUnie). Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

‘Pfizer leverde 30 procent minder vaccins dan EU had voorzien’

Pfizer heeft 30 procent minder vaccins geleverd aan de Europese Unie dan het rond deze tijd hoopte te ontvangen. Persbureau Reuters meldt dinsdag op basis van ingewijden dat door leveringsproblemen de EU tien miljoen vaccins tekortkomt. De EU hoopte die vaccins in december al te kunnen toedienen. Een EU-ambtenaar meldt aan het persbureau dat het bedrijf zou hebben toegezegd de ontbrekende doses voor eind maart te leveren. Daarnaast zou Pfizer vanaf begin januari wekelijks 3,5 miljoen doses aanleveren.

Halverwege vorige week had Pfizer 23 miljoen doses vaccins geleverd aan de EU - circa tien miljoen minder dan waar de EU half februari op hoopte. Dat tekort zou zijn ontstaan in december, toen de EU in plaats van 12,5 miljoen doses 2 miljoen doses ontving. Eerder liep de Europese Commissie ook tegen vertraagde levertijden op van AstraZeneca en Moderna.

Eerder op de dag maakte de Europese Commissie bekend gebruik te zullen maken van de mogelijkheid om extra doses van het coronavaccin van Pfizer/BioNTech te bestellen. Volgens eerder gemaakte afspraken kon de Commissie de eerdere order van driehonderd miljoen vaccins verdubbelen tot zeshonderd miljoen. Dat worden er in elk geval vijfhonderd miljoen, omdat Commissievoorzitter Von der Leyen heeft besloten tweehonderd miljoen doses te kopen. Ook werd woensdag bekend dat de Europese Unie 150 miljoen extra vaccins heeft besteld van Moderna.

‘Europese Commissie koopt 150 miljoen extra vaccins van Moderna’

De Europese Commissie koopt 150 miljoen extra vaccins van de farmaceut Moderna. Dat heeft een woordvoerder aan persbureau ANP bevestigd. In november sloot commissievoorzitter Ursula von der Leyen al een overeenkomst met Moderna over de aanschaf van 160 miljoen coronavaccins, waarvan ruim zes miljoen doses voor Nederland beschikbaar zouden komen. Daar komen nu 150 miljoen vaccins bovenop.

Eerder op de dag werd bekend dat de EU ook tweehonderd miljoen extra doses van het coronavaccin van Pfizer/BioNTech heeft aangeschaft. De Commissie hoopt dat die vaccins nog voor het einde van het jaar worden geleverd aan de 27 lidstaten. Vorige maand liet voorzitter Ursula on der Leyen weten een contractuele optie te hebben om de bestelling van driehonderd miljoen doses van Pfizer/BioNTech te verdubbelen. Na de bestelling van woensdag kan de Europese Commissie dus nu eventueel nog honderd miljoen extra doses bestellen.

Kinderombudsman: open ook de middelbare scholen op 1 maart

Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer roept het kabinet woensdag op de middelbare scholen op 1 maart te openen. Volgens Kalverboer is de „sociaal-emotionele en mentale schade” van de lockdown zo groot onder kinderen, dat ze problemen kunnen ervaren in hun ontwikkeling. Het is daarom niet verantwoord het voortgezet onderwijs langer dicht te houden, aldus Kalverboer.

Volgens de Kinderombudsman wordt de groep kwetsbare jongeren „steeds groter”. Ze ziet dat somberheid, eenzaamheid en psychische problemen onder kinderen toenemen. Daarnaast hebben leerlingen moeite met het volgen van online onderwijs. De kwaliteitsverschillen van digitaal onderwijs blijven groot, waardoor kansenongelijkheid groeit, zegt Kalverboer. Deze problemen beperken „zich niet langer tot de jongeren die voor corona al kwetsbaar waren of in een kwetsbare situatie zaten”. Voor haar conclusies over het welzijn van jongeren baseert de Kinderombudsman zich onder meer op wetenschappelijk onderzoek, peilingen onder jongeren en berichten van jeugdhulp.

De middelbare scholen heropenen zou jongeren perspectief, sociaal contact en structuur bieden. „Die zijn nodig voor een goede mentale gezondheid, sociaal-emotioneel welbevinden en om te kunnen leren”, aldus Kalverboer. Sinds medio december zijn de scholen gesloten teneinde de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Vorige week heropenden de basisscholen na bijna twee maanden sluiting. Demissionair premier Mark Rutte (VVD) stelde eerder dat het openen van de middelbare scholen als eerste aan bod komt, mocht het coronavirus versoepelingen van de maatregelen toelaten.

Britten gaan voor het eerst mensen bewust besmetten voor onderzoek

Het Verenigd Koninkrijk heeft als eerste land ter wereld toestemming gegeven om voor onderzoek vrijwilligers bewust te besmetten met het coronavirus. Het onderzoek begint binnen een maand met negentig gezonde mensen van tussen de achttien en dertig jaar.

De proefpersonen zullen in een „veilige en gecontroleerde” omgeving worden blootgesteld aan het coronavirus, zegt de regering. Op die manier willen onderzoekers meer inzicht verkrijgen in hoe het virus werkt. Zo hopen ze erachter te komen hoeveel virusdeeltjes nodig zijn om iemand te besmetten. Het onderzoek kan volgens de Britse regering niet alleen bijdragen aan de ontwikkeling van vaccins, maar ook aan behandelmethoden voor besmette mensen.

In het eerste onderzoek worden de proefpersonen besmet met het oorspronkelijke virus, niet met de Britse variant. Het oorspronkelijke virus is volgens de regering niet heel schadelijk gebleken voor jonge, gezonde volwassenen. De Britse overheid betaalt het onderzoek en heeft daar 33,6 miljard pond (38,6 miljoen euro) voor uitgetrokken.

Op termijn wil de overheid ook vaccins in ontwikkeling toedienen aan vrijwilligers om ze daarna bloot te stellen aan het virus. Zo kan sneller worden gekeken welke middelen effect sorteren. Voor de ontwikkeling van de middelen nu in omloop waren de onderzoekers afhankelijk van blootstelling aan het virus door mensen in de omgeving van de proefpersonen.

Onderzoekers willen meer inzicht in de werking van het virus. Foto Oli Scarff / AFP

Online verkoop via bol.com flink gestegen in coronatijd

De omzet van webwinkel bol.com is tijdens het coronajaar 2020 flink stijgen. Consumenten kochten voor 4,3 miljard euro op het platform. Dat was bijna 1 miljard euro meer dan het doel dat de onderneming had gesteld. Dat maakte moederbedrijf Ahold Delhaize woensdag bekend bij de publicatie van de jaarcijfers.

Het aantal verkopen via bol.com steeg in het vierde kwartaal van 2020 met 70 procent. Zowel in Nederland als in België waren in die tijd de fysieke winkels vlak voor de feestdagen gesloten. Mensen kochten in die periode vooral veel van de externe partners van bol.com. Dat is een groep van zo’n 41.000 externe partijen, die hun verkoop met 110 procent zagen stijgen.

Tijdens de coronacrisis groeide onlineshoppen snel. Ahold Delhaize rekent voor dit jaar op een groei van de verkoop met 30 procent. Het bedrijf hoopt met bol.com een omzet van 5 miljard euro te halen.

Ahold Delhaize, ook eigenaar van supermarktketen Albert Heijn, deed het in 2020 goed. Zowel in Nederland, België als in de Verenigde Staten steeg het aantal verkopen in supermarkten. In totaal groeide de omzet, met ruim 14 procent, tot 74,7 miljard euro.

Vouchers voor evenementen blijven door vernieuwde regeling langer geldig

Tickets voor verplaatste evenementen blijven 26 maanden geldig in plaats van 13. De cultuur- en evenementenbranche heeft de regeling ‘Bewaar je ticket, geniet later’ verlengd, omdat de coronapandemie langer duurt dan voorzien. Ook hebben mensen nu 24 maanden de tijd om hun vouchers in te wisselen voor kaarten voor evenementen.

De regeling werd tijdens de eerste coronagolf in het leven geroepen met steun van de regering. Met de regeling blijven kaartjes voor verplaatste evenementen geldig. Tevens kunnen kaarten voor afgelaste evenementen worden omgezet in een voucher. Zo hoopt de cultuur- en evenementensector te voorkomen dat extra financiële problemen ontstaan doordat mensen massaal het geld van hun kaartje terugvragen - al blijft restitutie altijd mogelijk.

Volgens de organisatie van ‘Bewaar je ticket’ blijkt uit een peiling dat veruit de meeste mensen (80 procent) besluiten hun kaarten te behouden wanneer een voorstelling wordt verplaatst; 14 procent vraagt dan hun geld terug. Als een evenement helemaal wordt afgeblazen, vragen veel meer mensen hun geld terug: 63 procent. 24 procent vraagt dan een voucher aan om naar een andere voorstelling te kunnen, 11 procent doet dan een donatie, zo meldt het initiatief op zijn site.

Tickets voor bijvoorbeeld theatervoorstellingen blijven 26 maanden geldig. Foto Kim van Dam / HH / ANP

Britse variant opgedoken in 94 landen

De Britse mutatie van het coronavirus is inmiddels in 94 landen vastgesteld, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in een wekelijkse virusupdate die dinsdag is gepubliceerd. Afgelopen week is de variant in acht landen voor het eerst opgedoken.

De WHO maakt zich zorgen om de mutatie. Vooral in Europa rukt de Britse variant nog steeds snel op. De variant lijkt besmettelijker dan het oude coronavirus. Ook wordt het zorgwekkend bevonden dat de mutatie minder gevoelig is voor de immuniteit die is opgebouwd met het oude virus. Bovendien kan het voorkomen dat inentingen minder bescherming bieden tegen mutaties dan tegen de klassieke variant van het virus. Directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesu van de WHO benadrukte dat de vaccins misschien moeten worden aangepast, zoals ook met de griepprik jaarlijks gebeurt. Moderna zei eind januari dat het vaccin tegen deze nieuwe variant waarschijnlijk even goed lijkt te beschermen. Voor andere vaccins is dat nog de vraag.

Uit de cijfers van de WHO blijkt verder dat de Zuid-Afrikaanse variant in 46 landen is opgedoken, onder meer in het zuiden van Afrika, Noord-Amerika en Australië. De Braziliaanse mutatie is ontdekt in 21 landen, ook in de Verenigde Staten en Europa. Het aantal nieuwe coronabesmettingen wereldwijd is in een week tijd met 16 procent gedaald. Er waren 2,7 miljoen nieuwe gevallen, een half miljoen minder dan de week ervoor.

Lees ook: Er is veel goed nieuws. Maar: hoe hard groeit de ‘Britse variant’?

Amazon in New York aangeklaagd vanwege ‘onveilige werksituatie’ distributiecentra

Amazon is dinsdag aangeklaagd vanwege het onvoldoende beschermen van werknemers van twee distributiecentra in New York City. Volgens procureur-generaal Letitia James heeft het bedrijf „herhaaldelijk en aanhoudend” verzaakt om „redelijke en adequate maatregelen” te nemen om een veilige werkomgeving te creëren tijdens de coronacrisis. Dat melden Amerikaanse media en internationale persbureaus.

Het gaat om twee distributiecentra in de deelgemeenten Queens en Staten Island. Amazon zou de gebouwen onvoldoende hebben schoongemaakt, te weinig bron- en contactonderzoek hebben uitgevoerd bij coronagevallen en „vergeldingsmaatregelen” hebben genomen om klagende werknemers het zwijgen op te leggen, schrijft The New York Times. „Amazons extreme winsten en exponentiële groei gingen ten koste van de gezondheid en de veiligheid van medewerkers”, aldus de procureur-generaal bij het Hooggerechtshof in New York.

Verder zou het bedrijf „wraak” hebben genomen op oud-werknemer Christian Smalls. Hij werd in het voorjaar ontslagen nadat hij bij managers melding had gedaan van onveilige werkomstandigheden. Ook had hij een demonstratie geleid op de parkeerplaats van het distributiecentrum op Staten Island. „Werknemers van Amazon zijn redelijkerwijs bang dat Amazon ook tegen hen vergeldingsmaatregelen zal nemen als ze legitieme gezondheids- en veiligheidsklachten indienen over de reactie van Amazon op Covid-19”, aldus de aanklager.

Amazon zelf bestrijdt het beeld dat het bedrijf onvoldoende zou doen om een veilige werkomgeving te creëren. „We geven veel om de gezondheid en veiligheid van onze medewerkers”, zei woordvoerder Kelly Nantel volgens persbureau Reuters. Ook zou het bedrijf temperatuurcontroles uitvoeren en gratis Covid-19-tests aanbieden aan personeel, aldus The New York Times.

Kabinet wil spoedwet avondklok woensdag naar de Tweede Kamer sturen

Het demissionair kabinet wil de spoedwet waarmee de herinvoering van de avondklok juridisch beter moet worden geregeld woensdag nog voorleggen aan de Tweede Kamer. De wet is dinsdag voorgelegd aan de Raad van State voor een spoedadvies, zo laat het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) weten. „Het is niet een heel uitgebreide wet, dus we verwachten het advies van de Raad in de loop van de ochtend”, aldus de woordvoerder. Zowel de Tweede als Eerste Kamer debatteert vervolgens over de wet.

Het ministerie streeft ernaar dat de spoedwet uiterlijk vrijdag, wanneer ook het hoger beroep dient, is goedgekeurd. „Maar het is aan de Kamers zelf om te bepalen wanneer ze de debatten inplannen”, aldus de woordvoerder van JenV. „Dus het is moeilijk te zeggen wanneer het proces klaar is.” Kamerleden moeten voor het debat terugkomen van het verkiezingsreces, dat afgelopen vrijdag inging en tot na de Tweede Kamerverkiezingen duurt.

De voorzieningenrechter in Den Haag maakte dinsdag onverwacht een einde aan de avondklok. De Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag (Wbbbg) diende volgens haar niet als juridische basis voor het invoeren van de avondklok, omdat een acute noodsituatie ontbrak die het kabinet het recht gaf om de wet aan te wenden. Het kabinet maakte bekend in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak. Dinsdagavond bepaalde het gerechtshof in Den Haag dat de avondklok tot het hoger beroep van kracht blijft.

Het kabinet maakte dinsdag eveneens bekend een spoedwet in te dienen die de herinvoering van de avondklok óók moet regelen voor het geval de Wbbbg onvoldoende juridische basis biedt. Demissionair premier Mark Rutte (VVD) noemde de uitspraak van de Haagse voorzieningenrechter „een tegenvaller” en stelde dat het afschaffen van de avondklok „direct ernstige gevolgen zou hebben voor de bestrijding van het virus”.

Lees ook: Kabinet loopt forse schade op door rechtszaak over avondklok

Demissionair minister Ferd Grapperhaus en demissionair premier Mark Rutte dinsdag tijdens een persconferentie over de afschaffing van de avondklok. Foto Bart Maat / ANP

Oversterfte van 450.000 in EU tussen maart en november

In de Europese Unie werden tussen maart en november ongeveer 450.000 sterfgevallen méér geregistreerd in vergelijking met dezelfde periode in de jaren 2016 tot en met 2019. In november was sprake van een oversterfte van gemiddeld 40 procent in vergelijking met de drie jaar daarvoor. Dat blijkt woensdag uit cijfers van Eurostat. Volgens het statistiekbureau bieden de cijfers een algemene indruk van de mortaliteit door de coronapandemie, aangezien de doodsoorzaak niet wordt gespecificeerd.

De gemiddelde oversterfte in de hele EU piekte in april (25 procent meer oversterfte dan in de periode 2016-2019) en november (40 procent). Nota bene: per land lopen de cijfers sterk uiteen. In november voerden Polen (97 procent) en Bulgarije (96 procent) de lijst aan, gevolgd door Slovenië (91 procent) en Tsjechië (77 procent). Onderaan bungelen Finland, Denemarken, IJsland (alle drie 6 procent extra oversterfte) en Estland (7 procent). In Nederland overleden die maand gemiddeld 20 procent meer mensen dan in de jaren daarvoor.

De Covid-afdeling van het ZGT ziekenhuis in Almelo. Foto Kees van de Veen

Frankrijk stelt regionale verkiezingen uit vanwege pandemie

Frankrijk heeft besloten de departementale en regionale verkiezingen die voor volgende maand gepland stonden, uit te stellen naar juni. De regering is bang dat het coronavirus zich snel kan verspreiden onder kiezers die in de rij staan voor stembureaus. Het parlement nam dinsdagavond een wet aan die dat uitstel mogelijk maakt.

Vorig jaar werd in Frankrijk de tweede ronde van gemeentelijke verkiezingen uitgesteld van maart naar juni, omdat het land toen in lockdown verkeerde.

In Nederland gaan ook stemmen op om de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart vanwege de dreigende derde golf naar een later tijdstip te verplaatsen. Vooralsnog houdt het kabinet vast aan de geplande verkiezingsdatum.

Lees ook: uitstel verkiezingen blijft Haags taboe

Correctie (17 februari 2021): In een vorige versie van dit artikel stond dat de gemeentelijke verkiezingen in Frankrijk vorig jaar ook al waren uitgesteld. Het ging om de tweede ronde van die verkiezingen. Hierboven is dat aangepast.

Welkom in dit blog

Hier houdt NRC de laatste ontwikkelingen bij met betrekking tot de coronapandemie. Een overzicht van het belangrijkste nieuws van dinsdag:

  • Het gerechtshof in Den Haag heeft een definitief oordeel over het lot van de avondklok uitgesteld tot vrijdag. Eerder veegde de voorzieningenrechter de avondklok per direct van tafel. Actiegroep Viruswaarheid had een zaak aangespannen tegen de maatregel. Nu moet het hoger beroep worden afgewacht dat uitwijst of de rechtbank daarmee akkoord gaat. Het hoger beroep is aangespannen door de Nederlandse staat en dient vrijdag. Tot die tijd blijft de avondklok van kracht.
  • Het aantal mensen dat in de week van 10 februari tot en met 16 februari positief is getest op het coronavirus was met 25.229 bijna gelijk aan het aantal in de zeven dagen daarvoor. Omdat minder mensen zich hebben laten testen, viel het percentage positieve tests hoger uit. Uit de weekcijfers van het RIVM bleek ook dat het reproductiegetal R, dat weergeeft hoe snel een virus zich verspreidt, is gestegen van 0,91 naar 0,96.
  • Dinsdag bleek dat het RIVM een mutatie van de Britse variant van het coronavirus in Nederland heeft geregistreerd. Afgelopen week is iemand in de provincie Utrecht positief getest op de zogenoemde E484K-mutatie. De GGD voert een bron- en contactonderzoek uit.
  • De Leidse farmaceut Janssen wil het geproduceerde vaccin tegen Covid-19 op de Europese markt introduceren. Janssen heeft een verzoek tot voorwaardelijke toelating gedaan, zo heeft het Europese medicijnagentschap EMA dinsdag bekendgemaakt.
  • Demissionair premier Mark Rutte (VVD) en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) hielden dinsdagavond een coronapersconferentie speciaal voor kinderen, georganiseerd door het NOS Jeugdjournaal. Er waren ruim tienduizend vragen ingestuurd en acht kinderen waren uitgenodigd om vragen te stellen aan de bewindspersonen.

Lees hier het hele blog van dinsdag 16 februari terug