Doorgaans strenge Arib zwijgt over kwestie-Graus

Kamervoorzitter De Kamervoorzitter spreekt Kamerleden vaak aan op ‘het schenden van het aanzien van de Kamer’. Over Graus blijft ze stil.

Kamervoorzitter Khadija Arib
Kamervoorzitter Khadija Arib Foto Sem van der Wal/ANP

Voor Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA) is het aanzien van de Tweede Kamer heilig. Kamerleden die dat aanzien zouden schenden, spreekt ze aan. Zoals begin deze maand Henk Krol, die een filmpje twitterde tijdens een debat over de coronamaatregelen. Volgens Krol zou de Kamer „bijna anderhalve maand op vakantie” gaan. Hij noemde dat „ongelooflijk”. Arib sprak hem er in het debat op aan, zijn handelen was „schadelijk voor het aanzien van de Kamer”. Die zou niet met vakantie gaan, maar met verkiezingsreces, zoals dat „al meer dan honderd jaar gebruikelijk is”.

Het aanspreken gebeurde ook vorig jaar, toen Kamerleden van de coalitiepartijen het gebouw snel verlieten om een stemming te blokkeren over een motie waarin werd opgeroepen de salarissen van zorgpersoneel te verhogen. Volgens Arib was dat „niet goed voor het aanzien van de Kamer”.

Maar over de onthullingen die NRC dit weekend publiceerde over PVV-Kamerlid Dion Graus heeft Arib zich niet uitgelaten, terwijl ook die raken aan de integriteit van het ambt.

Lees ook: De wereld van Dion

De ex-vrouw van Graus heeft nieuwe informatie gedeeld met de Rijksrecherche, waaruit blijkt dat het Kamerlid zijn vrouw meermaals aanzette tot seks met zijn particuliere beveiligers. Dat gebeurde ook in een PVV-kantoor in het Tweede Kamergebouw. Ook zou Graus sjoemelen met zijn hypotheekrenteaftrek in zijn belastingaangifte en voor ruim een ton hebben gefraudeerd met zijn verblijfskostenvergoeding. Het materiaal wordt, zo schrijft het Openbaar Ministerie, bestudeerd door medewerkers die gespecialiseerd zijn in „onder andere mensenhandel en zeden”.

Een woordvoerder van Arib laat aan NRC weten dat Arib „in het verleden al heeft gereageerd op vragen over vergoedingen, en dat dit uitgebreid is behandeld in het jaarlijkse debat over financiën van de Kamer. Verder reageert ze er niet op.”

Terecht, vindt Paul Bovend’Eert, hoogleraar staatsrecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. De Tweede Kamervoorzitter heeft volgens het reglement van orde, waarin de gang van zaken in de Tweede Kamer omschreven staat, „geen taak op dit punt”, zegt hij. „Voorzitters hebben de taak om vergaderingen te leiden en daar de orde te bewaren, daarbuiten houden ze geen toezicht op Kamerleden.” In de meeste parlementen in Europa is het geregeld zoals in Nederland, alleen in het Europees Parlement heeft de voorzitter wel de taak om toe te zien op de integriteit van de leden, zegt Bovend’Eert. En dat lijkt niet te werken: „Daar komt het voor dat de commissie integriteit constateert dat leden zich schuldig hebben gemaakt aan belangenverstrengeling, en dat de voorzitter om politieke redenen niet ingrijpt.”

Kamer kan kwestie onderzoeken

Het presidium, het dagelijkse bestuur van de Tweede Kamer dat uit de voorzitter en ondervoorzitters bestaat, kan wel een onderzoek instellen, hoewel van dat instrument nagenoeg geen gebruik wordt gemaakt. De laatste keer was in 1996, toen het onderzoek deed naar vermeende belangenverstrengeling door toenmalig VVD-fractievoorzitter Frits Bolkestein. Hij was tegelijkertijd lobbyist voor een farmaceut en had in die hoedanigheid de minister van Volksgezondheid benaderd over medicijnprijzen.

Bovend’Eert ziet dat nu niet gebeuren, al was het maar omdat de Kamer vanaf april een externe commissie krijgt die gaat toezien op naleving van de eigen gedragscode. „Zij onderzoeken klachten en presenteren vervolgens een rapport aan het presidium. En dan kan de Kamer overgaan tot vervolgstappen. Dat kan een aanwijzing zijn, of een berisping. De zwaarste sanctie is een schorsing.”

Lees ook: Maakt gedragscode Kamerlid ‘vogelvrij’?

Tot die tijd is ingrijpen „vooral aan de fractie zelf”, zegt Bovend’Eert. In het geval van de PVV lijkt dat niet te gebeuren. Maandag weigerde partijleider Geert Wilders op radiozender 100% NL vragen te beantwoorden over de positie van Graus als hij schuldig zou worden bevonden. Volgens Wilders is dat „allemaal niet aan de orde”. De partij laat zich wel stevig uit over gewelds- en zedenmisdrijven in het meest recente verkiezingsprogramma: met een verplichting voor het OM om te vervolgen, „groepsaansprakelijkheid” en een „digitale schandpaal voor daders van gewelds- en zedenmisdrijven”.