De familie Engel gaat altijd voorop in de strijd tegen de overheid

Viruswaarheid Actiegroep Viruswaarheid boekte dinsdag juridisch succes toen een rechter de avondklok onwettig verklaarde. Strijd tegen de overheid tekent de familiegeschiedenis van voorman Willem Engel.

Willem Engel (links), voorman van stichting Viruswaarheid, met juridisch adviseur Jeroen Pols.
Willem Engel (links), voorman van stichting Viruswaarheid, met juridisch adviseur Jeroen Pols. Foto Bart Maat/ANP

Op 20 januari, de dag dat premier Rutte de invoering van de avondklok aankondigt, zit Willem Engel aan de thee in de woning boven zijn Rotterdamse dansschool. Voor hem staat zijn laptop, waaruit om de paar seconden een ‘pling’ klinkt als een nieuw bericht binnenkomt op WhatsApp. Engel kijkt uit naar de avondklok, zegt hij. „Het is extra brandstof voor ons verzet. Hoe bizarder de situatie wordt, hoe beter.”

Natuurlijk zal hij met zijn actiegroep Viruswaarheid de avondklok juridisch aanvechten, weet Engel dan al, zoals Viruswaarheid álle coronamaatregelen aanvecht. Of het nu om de betrouwbaarheid van de coronatest gaat of om de onderbouwing van de anderhalvemeterregel: Viruswaarheid stapt ervoor naar de rechter.

Dinsdag boekte de stichting haar eerste grote overwinning. Viruswaarheid bracht het kabinet een zware slag toe door bij de rechtbank succesvol de avondklok aan te vechten. De maatregel moest van de rechter per direct van tafel, later werd dat opgeschort tot in ieder geval het hoger beroep van aanstaande vrijdag.

Wat drijft deze actiegroep die er alles aan doet de corona-aanpak te dwarsbomen? NRC bezocht Willem Engel de afgelopen maanden vijf keer voor een portret.

Samen met jurist Jeroen Pols, die ook met NRC sprak, startte hij afgelopen zomer de stichting Viruswaanzin, later omgedoopt tot Viruswaarheid. „Het idee kwam uit Duitsland”, vertelt Jeroen Pols. Op sociale media las hij in april vorig jaar over Duitse advocaten die procedures begonnen tegen coronamaatregelen – soms met succes. Zo zijn de onlangs vrijgegeven overheidsdocumenten, waaruit blijkt dat de Duitse regering aan een strategie werkte om ‘corona-angst’ te bevorderen, een resultaat van zo’n procedure.

In Nederland is Pols aanvankelijk minder succesvol. Hij probeert de horeca- en luchtvaartsector in april achter zijn dagvaarding te krijgen, maar: „Niemand wilde met ons in zee. Ik werd helemaal gek. Ik heb hem toen zelf maar ingediend.” Pols spant proces na proces aan, elf in totaal, maar verliest ze keer op keer. De enige keer dat een vonnis in zijn voordeel uitpakt – de rechter verwierp het inreisverbod voor mensen zonder negatieve coronatest – wordt de wet direct aangepast.

Charismatisch vertolker

Buiten de rechtszaal heeft Viruswaarheid meer impact, via Willem Engel. De dansleraar blijkt een charismatisch vertolker van bezwaren tegen het coronabeleid. Achter de schermen brengt hij critici van het coronabeleid, zoals artsen, juristen en BN’ers, bij elkaar in appgroepen. Bij hem thuis geeft hij een inkijkje in de groepen. Ze hebben namen als: ‘VW medisch’, ‘VW ziekenhuis info’, ‘RTL Boulevard’. Er worden coronasceptische artikelen gedeeld en nieuwe acties bedacht. Zo is de actie #ikdoenietmeermee, waarmee tientallen influencers zich uitspreken tegen de coronamaatregelen, ontstaan in een van deze appgroepen.

Ook is Engel dit najaar voortdurend bezig om het coronabeleid via de politiek te bevechten. Hij heeft veel contact met Forum voor Democratie, de enige partij in de Tweede Kamer die de ernst van de pandemie openlijk in twijfel trekt. Zo zag NRC een app-conversatie waarin Engel vragen insteekt voor een Kamerdebat over corona bij een FVD-medewerker. „We kunnen je vragen zeker meenemen bij een volgende set vragen”, antwoordt de medewerker.

De ingestoken vragen gaan onder meer over de betrouwbaarheid van de coronatest, een onderwerp waar FVD vervolgens aandacht voor vraagt. „Het klopt dat wij informatie en ideeën hebben uitgewisseld met Willem Engel”, reageert een woordvoerder van FVD. „Maar we krijgen van zo veel mensen informatie. Het is vervolgens aan ons wat we daarmee doen.”

Dat Engel als een soort lobbyist op de achtergrond blijft, komt omdat zijn contacten niet openlijk geassocieerd willen worden met Viruswaarheid, zegt hij. „Dat snap ik ook wel”, zegt Engel. „Ze denken nog dat ze hier zonder kleerscheuren vanaf kunnen komen. Ze hebben nog niet door dat ze spelen tegen een tegenstander die zich bedient van vuile spelletjes. Dat weet ik al, want mijn familie heeft dit eerder meegemaakt.”

Engels activisme is niet los te zien van de decennialange strijd van de familie Engel tegen de overheid. De eerste overwinning stamt uit 1976. Vader Cees Engel is het niet eens met een straf die hij als dienstplichtig militair krijgt opgelegd, omdat hij zich onterecht zou hebben ziek gemeld. Uiteindelijk stelt het Europees Hof in Straatsburg hem in het gelijk. ‘Engel tegen Nederland’ wordt sindsdien beschouwd als een mijlpaalarrest.

In de jaren negentig krijgt vader Engel het weer met de overheid aan de stok. Hij bezit meer dan duizend panden in Rotterdam, maar onderhoudt ze slecht. Het levert hem de bijnaam ‘krottenkoning van Rotterdam’ op. In 1997 wordt vader Engel veroordeeld tot negen maanden cel vanwege het toestaan van georganiseerde wietteelt in zijn woningen.

Na jaren van juridische strijd verkoopt vader Engel zijn panden in 2007 voor 14 miljoen euro aan de gemeente Rotterdam. In Brabant heeft hij dan al camping Fort Oranje aangekocht. Die verloedert eveneens, volgens de gemeente tot een vrijplaats voor criminelen. Zoon Jan en familie-jurist Jeroen Pols zijn betrokken bij de camping – daarnaast bezitten ze een deel van de rosse buurt in het Duitse Bremerhaven. In de zomer van 2017 komt het tot een ontruiming van de camping. Cees Engel en Jeroen Pols krijgen een gebiedsverbod opgelegd, omdat ze de campingbewoners zouden ‘opruiien’.

Lees ook: Het einde van de ‘criminele woonwijk’ Fort Oranje

Strijd tegen ‘de overheid’

Over Willem Engel zegt broer Jan tegen magazine Vastgoedmarkt afgelopen augustus: „In feite is waar mijn broer mee bezig is een voortzetting van waar mijn vader in de jaren zeventig mee begon en waar ik naderhand ook betrokken ben bij geraakt, onder meer bij Fort Oranje.”

Vader Cees Engel en Jan Engel, de broer van Willem Engel (in 2017). Foto Marcel van Dorst

Willem Engel bevestigt het zelf desgevraagd: zijn strijd tegen het coronabeleid, is voor hem óók een strijd tegen ‘de overheid’ die zijn familie alles heeft afgenomen. Het klinkt door als hij het heeft over de politie, die hij ‘misdadigers’ noemt, of ‘bruinhemden’. Na een uit de hand gelopen demonstratie, lanceert hij een website met foto’s van agenten die tijdens de manifestatie volgens Engel geweld toepasten. De oproep: vind de namen bij de gezichten. Of je hoort het als hij tijdens een bezoek van NRC met zijn broer Jan belt, over zijn aanhouding bij een demonstratie. Ze bespreken hoe ze de betrokken officier van justitie kunnen aanpakken. „Zoek zijn naam op”, oppert Jan. „Dan maken we een berichtje met zijn foto erbij: weer iemand die de boel bij elkaar liegt!”

Gaat dit nog over corona? Al lang niet meer. Engel strijdt tegen hogere machten. Tegen „techreuzen” en „de WHO” die corona zouden gebruiken om de wereldbevolking onder controle te krijgen. Ook de Nederlandse regering zou samenspannen met deze machtige partijen. Engel bepleit daarom een „fluwelen revolutie”, waarbij „Rutte en zijn team” worden opgepakt en aangeklaagd. „En uiteindelijk”, zegt Engel, „moet ook de Tweede Kamer worden afgeschaft.” Ter vervanging ziet hij een stelsel voor zich waarbij ‘het volk’ zelf regeert via referenda. De eerste voorbereidingen zijn getroffen: Engel heeft met gelijkgestemden een soort referendummachine opgezet, de ‘ANBB’, die continu peilingen onder haar leden uitzet.

Maar: „ik blijf realistisch”. Er kan pas écht verandering komen „als het volk opstaat”, zegt Engel. Daarom richt hij zich voorlopig nog op het aanvechten van de coronaregels. Zijn eerste prioriteit, zegt hij, is dat „de hele boel in elkaar stort”.