Voor studenten van het Conservatorium is hun telefoon nu het belangrijkste instrument

Kunstonderwijs in lockdown Conservatoriumdirecteur Henk van der Meulen belt de hele dag met docenten en studenten om contact te houden en problemen op te lossen. „De grootste problemen voorzie ik voor de net afgestudeerden.”

Sopraan Marie van Luijk (27) is vierdejaars bachelorstudent zang.
Sopraan Marie van Luijk (27) is vierdejaars bachelorstudent zang. Foto Andreas Terlaak

Wie Henk van der Meulen, directeur van het Koninklijk Conservatorium Den Haag, nu te spreken wil krijgen, moet een beetje geluk hebben. Zijn hele agenda is van ’s ochtends tot ’s avonds volgepland met telefoongesprekken. Het is in deze tijd de enige manier om contact te houden met zijn leraren en studenten, bij elkaar zo’n 1.500 mensen. Van der Meulen: „In coronatijd is de telefoon het belangrijkste instrument.”

Van der Meulen liet aan het begin van de pandemie direct 120 spatschermen bestellen. In alle lokalen werden CO2-metingen gedaan om uit te rekenen hoe vaak de lucht moet worden ververst. Voor de nodige spreiding werden er twee gebouwen, een kerk en een studio bij gehuurd. Mondkapjes waren in september al verplicht, drie maanden eerder dan in de rest van Nederland. De maximale grootte van een muziekensemble werd 4, uiteraard op anderhalve meter afstand. Zo is het gelukt om het aantal coronabesmettingen relatief laag te houden: vijftien.

Gewonnen reistijd, extra les

Alle theorielessen en zo’n 1 op de 4 praktijklessen worden nu online gegeven. Van der Meulen: „Het is moeilijk, dat moeten we echt niet ontkennen. Maar er worden ook dingen uitgevonden. Er zijn docenten die de leerlingen nu om de drie lessen een online concert laten geven, om het juist meer op de praktijk te laten lijken. Gemotiveerde docenten stoppen hun gewonnen reistijd in extra lesuren, om het online toch te laten werken. Maar, natuurlijk, ik praat ook met docenten die het bijna niet meer aankunnen.”

„We breken onze hoofden nu vooral op de examens van de 4de-jaars bachelor- en 2de-jaars masterstudenten”, vertelt Van der Meulen. „We gaan het toch maar semi-live doen, denk ik. Dat ging bij de tentamens ook goed: twee musici op het podium en twee beoordelende docenten in de zaal. De rest van de commissie kijkt via een verbinding mee vanuit huis.” De exameneisen worden niet afgezwakt, want „eindtermen mag je niet zomaar veranderen. Daar ziet een wettelijke examencommissie op toe.”

Online audities

Ook de online audities voor nieuwe studenten zijn „opvallend goed bevallen”, vindt van der Meulen. De huidige eerstejaars zijn allemaal op basis van een video aangenomen. Nadeel van een video: een auditant kan zijn talent ‘faken’ door eindeloos opnames te maken tot het (per ongeluk?) een keer goed gaat. Maar dat mag van Van der Meulen: „Als het maar in één take is opgenomen. Ja, dan komen er mensen binnen die in het leslokaal minder goed blijken te spelen, maar dat heb je ook na live audities. Het omgekeerde is even waar: mensen die op het nippertje een auditie halen bloeien ook nu soms op tot de betere musici.”

Marie van Luijk studeert zang aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag.

Foto Andreas Terlaak

September

Of je nu een even goede musicus wordt, nu veel lessen online zijn? Die vraag vindt hij nog moeilijk te beantwoorden: „Je ziet dat voor sommige studenten alle afleiding wegvalt. Die studeren nu juist meer dan normaal, en let wel, studeren aan het conservatorium betekent ook in normale tijden wekelijks maar 75 minuten hoofdvakpraktijkles. De rest is al zelfstudie. Daarbij zijn dit geen studenten die op hun achttiende pas om zich heen kijken en een studie kiezen. De meeste muziekstudenten werken al aan hun droom vanaf hun vroege jeugd. De intrinsieke motivatie is heel hoog. Het aantal mensen dat nu stopt, is nauwelijks hoger dan normaal. Maar inderdaad, veel oefenen is niet alles. Studenten die vooral leren door samen spelen, sparren en met elkaar muzikaal ‘rondhangen’, ja die hebben het erg moeilijk. Ik mag zwaar hopen dat alles in september weer normaal is.”

Even goede musici of niet, een van de grootste zorgen van het moment gaat toch over de vers afgestudeerden. Zodra het muziekleven weer opstart, voorziet Van der Meulen een probleem: opstopping bij de concertzalen. „De natuurlijke stroom is onderbroken. Zalen gaan nog een hele tijd de eerder gecancelde concerten met grote namen herprogrammeren. Normaal is het al moeilijk er als nieuwkomer tussen te komen, nu zal dat voorlopig wel helemaal niet lukken.”