Analyse

Capitoolbestorming kan Trump en zijn partij blijven achtervolgen

VS Oud-president Trump is niet veroordeeld voor zijn ophitsing in opmaat naar de bestorming van het Capitool. Maar deze vrijspraak heeft hem daar politiek en juridisch nog niet van vrijgepleit.

Oud-president Trump werd zaterdag in de Senaat vrijgesproken van de impeachment-aanklacht wegens ‘aanzetten tot opstand’ rond de Capitool-rellen van 6 januari.
Oud-president Trump werd zaterdag in de Senaat vrijgesproken van de impeachment-aanklacht wegens ‘aanzetten tot opstand’ rond de Capitool-rellen van 6 januari. Foto Shannon Stapleton/Reuters

Zoals verwacht heeft de Senaat de Amerikaanse oud-president Donald Trump niet bestraft voor de ophitsing van duizenden aanhangers, kort voordat die op 6 januari in zijn naam het Capitool bestormden. Tegelijkertijd legde het in vijf dagen in recordtijd afgewikkelde Senaatsproces bloot dat Trumps rol rond de gewelddadige inname van het parlementsgebouw hem en zijn partij kan blijven achtervolgen.

Het ontbrak zaterdag aan een ‘supermeerderheid’ van twee derde van honderd senatoren om Trump te veroordelen voor ‘aanzetten tot opstand’. Maar een ruime absolute meerderheid van 57 senatoren, onder wie zeven Republikeinse partijgenoten, achtte hem wel schuldig. Daarmee werd dit afzettingsproces – pas het vierde uit de geschiedenis, en het tweede tegen Trump – meer dan welke eerdere poging ook gesteund door leden van beide partijen.

‘Zet de roltrap maar aan’

Dat weerhield Trump er niet van om kort na de Senaatsstemming een juichende, schriftelijke verklaring uit te geven, waarin hij klaagde over een „heksenjacht” door „één enkele partij”. Ook kondigde hij aan dat „onze historische, patriottische en prachtige Make America Great Again-beweging pas net begonnen is”.

Dankzij zijn vrijspraak mag de 74-jarige oud-president in 2024 een nieuwe gooi naar het Witte Huis doen. Richard Grenell, oud-ambassadeur onder Trump, zinspeelde hier gelijk op. „Zet de roltrap maar aan”, schreef hij op Twitter, een verwijzing naar de roltrap waarvan de vastgoedmagnaat in 2015 afdaalde toen hij zijn eerste kandidatuur aankondigde.

Lees ook: Big Tech en Fox lieten Trump in de steek. Nu zint hij met zijn fans op wraak

Trump zelf blijft van Twitter verstoken en houdt zich op zijn privéresort Mar-a-Lago al ruim drie weken verstopt voor de tv-camera’s. Maar zelfs vanuit die medialuwte domineert hij zijn partij nog effectief: het grootste deel van de Republikeinen blijft bevreesd om de bij hun kiezers zeer populaire oud-president aan te wijzen als instigator van de Capitoolrellen.

Nieuwe bewijzen, nieuwe vragen

Tegelijkertijd werd tijdens het Senaatsproces duidelijk dat een politieke terugkeer op obstakels zou stuiten. Er werd nieuw bewijsmateriaal gepresenteerd, zoals de verklaring van een Republikeinse afgevaardigde die tijdens de bestorming meeluisterde met een telefoongesprek tussen Trump en Kevin McCarthy ,de Republikeinse fractievoorzitter in het Huis. McCarthy zou de president daarin vergeefs hebben gevraagd om ordetroepen snel te laten ingrijpen, wat de president zou hebben geweigerd.

Lees ook deze reconstructie: Bestorming Capitool was allesbehalve spontaan

Deze en andere vragen over Trumps handelen voorafgaand en tijdens de aanval zullen de komende tijd blijven terugkeren. In echte rechtbanken, waar nog ruim honderd van de opgepakte indringers moeten terechtstaan. Justitie overweegt het Capitoolincident te ontrafelen zoals ze doorgaans maffiaorganisaties oprolt: door de kleinste spelers tegen bazen hogerop te laten verklaren.

Ook zou de regering-Biden of de volksvertegenwoordiging kunnen besluiten officieel onderzoek in te stellen naar de bestorming. Twee leden van de overheidscommissie die de terreuraanslagen van 11 september 2001 ontleedde, riepen hier vrijdag al toe op. „De schokkende en tragische aanval [..] vraagt om een diepgravend onderzoek, opdat de Amerikaanse bevolking de waarheid leert kennen over wat die dag gebeurde”, schreven een Republikeins en een Democratisch lid van de 9/11-commissie aan president Biden en leiders van beide partijen in het Congres.

Een partij in spagaat

Zolang de Capitool-bestorming niet uit het nieuws verdwijnt kan deze Trumps partij blijven splijten. Enerzijds heeft zij moeite met het ophalen van campagnedollars onder grote bedrijven en donateurs die bevreesd zijn voor imagoschade na Trumps aanval op de democratie; anderzijds blijft de partij in Trumps greep.

Geen enkele twijfel. De mensen die dit gebouw bestormden, geloofden dat ze handelden naar de wensen en instructies van hun president

Mitch McConnell leider Republikeinse senaatsfractie

Die gespletenheid dwingt onder anderen senaatsfractievoorzitter Mitch McConnell, momenteel de machtigste Republikein in Washington, in een bijzondere spagaat. Hij stemde zaterdag eerst voor Trumps vrijspraak om direct daarna in een boze toespraak te stellen dat de president „moreel en praktisch verantwoordelijk was”. „Geen enkele twijfel. De mensen die dit gebouw bestormden, geloofden dat ze handelden naar de wensen en instructies van hun president.”

In zijn eigen reactie op de vrijspraak van zijn voorganger citeerde president Biden zaterdag deze woorden van McConnell. „Ook al leidde de uiteindelijke stemming niet tot veroordeling, de essentie van de aanklacht staat niet ter discussie”, stelde hij. En: „Dit trieste hoofdstuk in onze geschiedenis herinnert ons er aan dat de democratie kwetsbaar is.”