Wat doet een splinter in je lichaam?

Durf te vragen Soms kan het heel verkeerd aflopen met een splinter. Maar meestal komt-ie vanzelf naar buiten.

Foto Getty Images

Een splinter die zo klein is dat je ’m nauwelijks kunt zien, kan je hele dag verpesten. Andere splinters merk je niet op. Die zweren dan na verloop van tijd naar buiten. Of ze raken ingekapseld. Hoe zit dat?

Koen Quint, dermatoloog van het Leids Universitair Medisch Centrum, gaat er eens goed voor zitten. „Het wordt wel een beetje een onsmakelijk verhaal”, waarschuwt hij. Dan duikt hij in de twee soorten immuunreacties op wat hij een ‘vreemd lichaam’ noemt: iets wat niet in je lijf thuishoort. „In beide gevallen bouwt je immuunsysteem eerst een muurtje van macrofagen – bepaalde witte bloedcellen – om het voorwerp heen.”

Meestal komen daar neutrofielen – de vechters onder de witte bloedcellen – op af, die zorgen voor een ontstekingsreactie. Ze scheiden signaalstoffen af, die weer andere legers witte bloedcellen optrommelen. Quint: „Dan wordt het voorwerp pussend en etterend naar buiten geduwd. Puur door de druk van de vloeistoffen die zich erachter ophopen. Dat zie je vaak bij vieze, ruwe houtsplinters.”

In andere gevallen, bijvoorbeeld bij een schone, gladde metaalsplinter, blijven de neutrofielen weg. Het laagje macrofagen groeit dan uit tot een hard bolletje van granulomateuze cellen. Dat is korrelig weefsel waar veel van die macrofagen in zitten, en dat lang kan voortbestaan. „Het is dus geen bind- of littekenweefsel”, benadrukt de dermatoloog. „Soms gaat zo’n bolletje zwerven. En soms zweert het na een tijd alsnog naar buiten. Alles kan, met dingen in de huid.”

Rondvliegende diamanten

Er is een memorabele scène in de James Bondfilm Die Another Day, waarin een boef tijdens een explosie wordt geraakt door rondvliegende diamanten. Maanden later schitteren die nog altijd in zijn gezichtshuid. Kan dat? „Bij iets wat half door je huid heen steekt, lijkt me dat sterk”, antwoordt Quint. „Je immuunsysteem is er toch op gericht die vreemde lichamen naar buiten te werken. Maar dieper in de huid moet het kunnen.”

Als ingekapselde bolletjes zich verplaatsen, gaan ze soms dieper ons lichaam in. Ook dat heeft te maken met het naar buiten werken – alleen dan niet direct in de juiste richting. „Soms kom je er pas achter als een vitale structuur wordt geraakt, zoals een zenuw”, vertelt Quint. „Er zijn nog wel engere verhalen bekend. Een metaalsplinter in je arm kan bijvoorbeeld in je bloedbaan terechtkomen en dan naar het hart reizen. Dat kan heel verkeerd aflopen. Het is uiterst zeldzaam, maar die case reports zijn er.”

Er is ook een case report van een man in Brazilië bij wie een korte, scherpe hoofdhaar was gaan zwerven in de huid van zijn voet. Die veroorzaakte na verloop van tijd een ondraaglijke pijn bij het lopen. Het duurde lang voor de artsen de zogeheten haarsplinter hadden gevonden. Haarsplinters schijnen vaker voor te komen, vooral bij kappers, leert een zoektocht op internet. Quint heeft ze zelf nog nooit voorbij zien komen. Wat hij in deze context het meest ziet, zijn vreemdlichaamreacties op tatoeages en op cosmetische fillers. „Hechtdraad is ook berucht. Dan zie je een halfjaar na je operatie opeens een blauw puntje verschijnen. Gewoon eruit trekken, zeg ik dan.”

En wat moeten we eigenlijk met een gewone splinter? „Eruit trekken als je erbij kunt, bijvoorbeeld met een pincetje”, zegt Quint. „Laten zitten als je er niet bij kunt. Dan komt-ie vaak snel vanzelf naar buiten.” Zelf in de huid poeren met een naald kan Quint niet aanraden. „Ga dan even langs je huisarts. En bedenk of je vaccinatie tegen tetanus nog up-to-date is.”