Necrologie

Jazzlegende Chick Corea ging in hink-stap-sprong langs alle stijlen

Chick Corea 1941-2021 Hij is een grondlegger van jazzfusion in de band van Miles Davis. Hij speelde akoestisch of elektrisch, fantasierijk of via mooie thema’s. Met de stevige jazzrock in zijn band Return to Forever vond Chick Corea het grote publiek.

Chick Corea tijdens een concert in Valencia, maart 2020
Chick Corea tijdens een concert in Valencia, maart 2020 Foto Juan Carlos Cardenas/ EPA

„Ik hoop dat degenen die ook maar enigszins de behoefte hebben om te spelen, schrijven, optreden of anderszins, dat doen. Als het niet voor jezelf is, doe het dan voor de rest van ons. De wereld heeft niet alleen meer artiesten nodig, het is ook gewoon heel leuk.”

De vriendelijke, laatste boodschap die jazzpianist Chick Corea donderdag via Facebook achterliet bij zijn overlijdensbericht tekent hem. Via workshops en filmpjes online wilde hij studenten en geïnteresseerden altijd weer uitleggen hoe je improviseert, hoe je vrijkomt van de noten en hoe zijn vroegere composities tot stand waren gekomen. Bij hem geen spoor van artistiekerigheid of arrogantie. Genereus was hij juist naar collega-musici: met hen deelde hij zijn inzichten, gaf advies en besprak rustig zijn eigen dilemma’s in de muziek.

Jazzpianist, componist en bandleider Chick Corea was een aimabele alleskunner met een niet aflatende innovatiezucht. Gretig was hij als maker, hij had een kameleontische reputatie. Zie die discografie, met albums in zoveel verschillende muziekstijlen (akoestische en elektrische jazz, fusion, latin, klassiek en Spaans) dat het duizelt. Bewonderenswaardig was hoe hij de volledige macht had over zijn instrument. Met in zijn spel zowel energieke elementen uit de latin als barokke versieringen uit de Europese klassieke pianomuziek (Debussy, Ravel, Bartók). Mede door hem kreeg de elektrische Fender Rhodes-piano een volwaardige plek in de jazz. Hij bracht de pianojazz, met generatiegenoten Herbie Hancock en Keith Jarrett, een heel stuk verder.

Jazzrock

De in 1941 in Massachusetts geboren Armando Anthony ‘Chick’ Corea was de zoon van een jazztrompettist met Italiaanse roots. Een klassieke opleiding aan de Juilliard School of Music liet de jonge pianist algauw voor wat het was, de jazz trok en Corea begon in de jaren zestig te spelen in de Latijns-Amerikaanse bands van Willie Bobo en Mongo Santamaria. Zijn eigen jazzdebuut kwam snel, in 1966: Tones for Joan’s Bones, een geslaagde, door hardbop geïnspireerde exercitie. Onder kenners zou de levendige trioplaat Now He Sings Now He Sobs (1968) een van zijn eerste beste platen worden, vooral om het samenspel met drummer Roy Haynes.

Grote stappen maakte Corea in de jaren zeventig in het kwintet van trompettist Miles Davis, waar hij toetsenist en geestverwant Herbie Hancock verving. Hij onderzocht een verbinding tussen jazz en rock. Die stevigere ‘jazzrock’ of fusion gooide met elektrische instrumenten de boel open: vooral ritmisch. Luister naar Corea’s bijdrages op Fender Rhodes piano op de baanbrekende, de jazz compleet veranderende albums Filles de Kilimanjaro, In a Silent Way en Bitches Brew. Heel experimenteel en boeiend.

Chick Corea, 1975

Foto Dan Muse/ AP

Een beroemd megaconcert voor 600.000 mensen op het popfestival Isle of Wight Festival in 1970 werd een hoogtepunt. Maar daarna verliet Corea de band, het werd hem allemaal te hip, massaal en commercieel, al heeft hij dat laatste nooit officieel willen erkennen. Met bassist Dave Holland ging hij zich, bepaald níét succesvol, toeleggen op de parallel lopende stroming freejazz. In de groep Circle werd zijn spel rustelozer in collectieve improvisaties.

Scientology

Sterk aangetrokken voelde hij zich ondertussen tot de Scientology. De leer verstevigde zijn idee open te communiceren via zijn muziek. Abstractie in jazz werd hem te afstandelijk. Jazz is een sociaal proces, stelde hij vast. Veel toegankelijker was dus ook zijn jazzfusionband Return to Forever. Daarmee stootte Corea door naar sterrenstatus; de kruising tussen latin en elektrische jazz viel bijzonder in de smaak bij een groot publiek. En het waren veelal jonge jazzliefhebbers die vielen voor de beeldbepalende (lichte) plaat Light As a Feather (1972), met nummers als ‘Captain Marvel’ en ‘Spain’.

Gaandeweg werd de sound van die band heavier en theatraler. En Corea ging op meerdere borden schaken. In de canon van tijdloze jazzmeesterwerken hoort minstens ook de duoplaat Crystal Silence (1972) met vibrafonist Gary Burton zeker thuis – zo mooi, zo teder en melodisch. Het is steeds een hink-stap-sprong langs stijlen, akoestisch of elektrisch, fantasierijk of via mooie thema’s. Daar zit ook echt wel lauw en flauw werk tussen trouwens. Zeker eind jaren zeventig had Corea een vrij eenvormige periode.

Chick Corea in 2007 op het Jazz Festival in Montreux.

Foto Fabrice Coffrini/ AFP)

Maar hoe hoog of laag Corea vloog – en hij werd soms best onbarmhartig door critici te grazen genomen, ook om zijn innige band met de Scientology-beweging – er waren altijd genoeg momenten dat hij toch weer zijn waarde onderstreepte als leider met een vooruitziende blik. Zijn talent als componist bewees hij op Three Quartets (1981) met drummer Steve Gadd, bassist Eddie Gómez en tenorsaxofonist Michael Brecker: een standaardwerk vol funky lijnen en klassieke invloeden. Ook Past, Present & Futures met The New Chick Corea Trio is een aanrader: licht maar complex pianospel.

Mozart-liefde

Zijn verkenningen van de klassieke muziek waren door de jaren heen spaarzaam. Maar ze zijn niet onopgemerkt gebleven. Corea bewonderde vooral Mozart en voerde vaak zijn concerten of op hem geïnspireerd werk uit zoals in 2006 met de Bayerische Kammerphilharmonie The Continents ‘In the Spirit of Mozart’. Met het Amsterdam Sinfonietta en zijn jazzkwartet gaf hij hier in 2007 vijf concerten. „Ik voel me bij Mozart erg aangetrokken tot de hoeveelheid dramatiek, dynamiek en emotie”, vertelde hij toen aan NRC. „Juist in de mineurstukken doen de thema’s, ritmiek en frasering me denken aan jazz. Ik hoor het zoeken naar vrijheid erin terug.”

Vanaf 2000 legde Corea zich toe op solo- en duoconcerten. In 2014 kwam het dubbelalbum Portraits, een eerbetoon aan helden uit de jazzgeschiedenis als Thelonious Monk, Bud Powell, Bill Evans, maar ook Stevie Wonder, met wie hij bevriend was sinds de jaren zeventig. Wonders ‘Pastime Paradise’ kreeg een wonderschone bewerking.

Ook toen de jaren gingen tellen, ging Corea onverminderd op tournee en bleef, zoals hij zelf in zijn recente afscheidsboodschap op Facebook aangaf, „het muzikale vuur branden”. Zijn 75ste verjaardag werd in 2016 op North Sea Jazz gevierd met een topband vol coryfeeën als trompettist Wallace Roney en saxofonist Kenny Garrett.

In 2019 was hij voor het laatst op het jazzfestival in Rotterdam, met zijn Spanish Heart Band – wéér een nieuwe band, hij won er zijn laatste (23ste!) Grammy mee. De brede glimlach achter zijn toetsenbord was het hele concert veelzeggend. Het spelplezier spatte ervan af.

Chick Corea, 2020

Foto Mike Carlson/ Invision/ AP