In China worden weer minder verboden cfk’s uitgestoten

Astmosfeer Cfk’s tasten de ozonlaag aan. In het oosten van China werd tot 2019 illegaal cfk-11 uitgestoten, maar die uitstoot neemt nu weer af.

Grondstoffen in een Chinese fabriek waar een blaasmiddel wordt geproduceerd voor isolatieschuim. In de fabriek werd cfc-11 gebruikt, bleek uit onderzoek van Environmental Investigation Agency.
Grondstoffen in een Chinese fabriek waar een blaasmiddel wordt geproduceerd voor isolatieschuim. In de fabriek werd cfc-11 gebruikt, bleek uit onderzoek van Environmental Investigation Agency. Foto EIA

De uitstoot van het gas cfk-11 dat de ozonlaag aantast, is de afgelopen twee jaar gedaald. Dat blijkt uit een tweetalstudies die woensdag in Nature verschenen. Terwijl de mondiale uitstoot al jaren afnam, steeg de uitstoot vanaf 2013 weer. Sinds 2019 is de mondiale uitstoot weer terug is op het oude niveau, blijkt uit nieuwe metingen van de atmosfeer. Dat komt voornamelijk door een afgenomen illegale uitstoot in Oost-China.

Cfk-11 is een chloorfluorkoolstofverbinding (cfk). Het werd vroeger gebruikt in koelkasten en isolatieschuim voor huizen. Het is zoals CO2 een broeikasgas. In de loop van de twintigste eeuw bleek het ook schadelijk voor de ozonlaag. In de stratosfeer vallen cfk’s onder invloed van uv-licht uit elkaar, waarna de overblijfselen ozongas (O3) afbreken.

Internationaal verdrag

Omdat cfk’s de ozonlaag aantasten, stelden De Verenigde Naties in 1987 het Montreal Protocol op, waarna de wereldwijde productie aan banden werd gelegd. De ozonlaag bevindt zich op een hoogte tussen 10 en 40 kilometer, en houdt het schadelijkste deel van UV-straling van de zon tegen. Deze straling is schadelijk voor planten en dieren, en kan huidkanker veroorzaken. Boven vooral de Zuidpool ontstaat elk jaar een ‘ozongat’ tussen september en december, omdat lage temperaturen en vorming van wolken hoog in de atmosfeer de reactie met cfk’s stimuleren.

Lees ook: China stoot nog altijd verboden gas uit dat ozonlaag aantast

Na het juridisch bindende verdrag daalde de uitstoot van schadelijke gassen, waardoor de ozonlaag zich langzaam kon herstellen. Dat duurt lang, omdat de gassen tientallen jaren in de atmosfeer blijven hangen en er nog steeds cfk’s uit oude materialen de atmosfeer in ‘lekken’. Maar toen na 2012 uit metingen in de atmosfeer bleek dat de concentratie cfk-11 minder hard daalde dan gedacht, moest er wel een nieuwe – illegale – productiebron zijn. Onderzoekers wezen naar China, op basis van metingen van de atmosfeer op afgelegen plekken buiten China. Als die nieuwe uitstoot langer was doorgegaan, zou het herstel van de ozonlaag vertragen.

Luchtmetingen

Dat lijkt nu voorkomen. In 2019 was de uitstoot van cfk-11 weer terug op het oude niveau, blijkt uit nieuwe metingen. Dat komt voor 60 procent door een verminderde uitstoot in China. Onderzoekers maten de concentratie van het gas in de lucht. Dat deden ze weer op afgelegen plekken rondom China om regionale uitstoot te kunnen meten, maar ook verder weg – bijvoorbeeld op de Mauna Loa-vulkaan op Hawaï, op 3.400 meter hoogte.

„De internationale gemeenschap heeft snel gehandeld en er zijn maatregelen genomen in China om deze emissies te stoppen”, zegt Guus Velders. Hij is hoogleraar luchtkwaliteit en klimaatinteracties in Utrecht en ook verbonden aan het RIVM. „De belangrijkste boodschap is dat metingen in de atmosfeer essentieel zijn om milieuverdragen te controleren. Dit is een les voor het Parijsakkoord. Rapportage van emissies is belangrijk, maar zonder onafhankelijke metingen moeten we landen maar op hun blauwe ogen geloven.”