Wielrennen moet veiliger, maar de nieuwe maatregelen zijn nog weinig concreet

Veiligheid in wielrennen Wielerfederatie UCI heeft maatregelen aangekondigd om de sport veiliger te maken. Ploegen pleitten voor een onafhankelijke organisatie die daarop toeziet en parcoursen checkt. Maar zover is het nog niet.

Bij de aankomst van de tweede etappe van de Ster van Bessèges, afgelopen donderdag in de Franse plaats La Calmette, ontbraken dranghekken.
Bij de aankomst van de tweede etappe van de Ster van Bessèges, afgelopen donderdag in de Franse plaats La Calmette, ontbraken dranghekken. Foto Luc Claessen/Getty Images

Na een seizoen dat in de eerste dagen van augustus werd ontsierd door valpartijen met vermijdbare oorzaken en levensbedreigende gevolgen, heeft de internationale wielerfederatie UCI afgelopen donderdag een lijst met maatregelen opgesteld die de veiligheid van renners tijdens de koers zouden moeten verbeteren. Tijdens het WK veldrijden in Oostende vorig weekeinde kwam het uitvoerend comité van de federatie online bijeen. Na een eerdere consultatie met ploegen, wedstrijdorganisatoren en renners werden „ambitieuze veranderingen” aangekondigd die impact zullen hebben op „de gewoonten en gedragingen” van alle betrokkenen in de wielersport. De meeste voornemens zijn echter nog weinig concreet, waardoor de vraag rijst in hoeverre ze zullen worden nageleefd en gehandhaafd. Een woordvoerder van de UCI vindt het „prematuur” om de voorstellen nu nader toe te lichten.

Uit een verklaring van de UCI komt naar voren dat de kwaliteitseisen voor dranghekken in de laatste honderden meters van een wedstrijd prioriteit krijgen. Na het ongeluk in de eerste etappe van de Ronde van Polen op 5 augustus, waarbij Fabio Jakobsen door collega-sprinter Dylan Groenewegen vlak voor de finish in de hekken werd geduwd en ernstige verwondingen aan zijn aangezicht en kaak opliep, ontstond een discussie over de ijzeren hekken die de wedstrijdorganisatie had neergezet. Jakobsen viel er met een snelheid van 80 kilometer per uur doorheen, omdat de hekken niet aan elkaar vaststonden en er geen kunststof boarding aan was bevestigd, zoals in de Tour de France gebruikelijk is.

De UCI zegt met onmiddellijke ingang „gevaarlijke sectoren” in een parcours, met name die in de laatste honderden meters van een sprintetappe, op veiligheid te gaan controleren. Ook worden eisen gesteld aan het gewicht van de hekken en moeten ze aan elkaar worden bevestigd. „Experts” gaan de voornemens nog concreet uitwerken. Ze gaan pas gelden vanaf volgend seizoen, omdat „belanghebbenden” de tijd moeten krijgen zich aan te passen.

De UCI heeft ook toegezegd voorschriften op te stellen voor de beveiliging van obstakels langs het parcours – rotonden, paaltjes, wegversmallingen. Wedstrijdorganisatoren moeten per ommegaande een ‘Event Safety Manager’ aanstellen en opleiden, en alle bestuurders in de koers – ploegleiders, tv-motoren, helikopterpiloten – worden verplicht een logboek bij te houden waarin ze incidenten melden. Vanaf volgend jaar kunnen strafpunten tot sancties leiden.

Safety manager

De Zwitserse oud-renner Richard Chassot gaat een jaar lang als safety manager van de UCI de nieuwe regels handhaven. Om de schijn van belangenverstrengeling tegen te gaan is hij gestopt als voorzitter van wedstrijdorganisatoren AIOCC. Een onderzoeksgroep van de Universiteit Gent gaat de UCI helpen om met data-analyses inzichtelijk te maken waar de mogelijke pijnpunten op een parcours liggen.

Richard Plugge, ploegbaas van het Nederlandse Jumbo-Visma, noemt het „frappant” dat veiligheidsmanagers tot op heden nog niet bestonden. „Het is mooi dat daar nu wel aan gewerkt wordt. Maar iets signaleren is één, er ook wat aan doen een tweede. Daar mist nog iets.”

Aan de vooravond van de Tourstart in Nice, eind augustus 2020, presenteerde Plugge met andere ploegmanagers een plan aan de UCI voor een betere veiligheid tijdens de koers. „De UCI zei: wij gaan er zelf mee aan de slag, want dit is niet iets wat ploegen moeten doen. Ze hebben workshops georganiseerd en daar is een aantal van de zaken die nu bekend zijn gemaakt uit voortgekomen. Dit is een goed begin, maar we hopen op nog meer ideeën.”

Plugge vergelijkt het wielrennen met de Formule 1 en skiën, die in de loop der jaren veiliger zijn geworden. „In het wielrennen zou een ingenieur, een expert op het gebied van veiligheid, daarover moeten nadenken. Een oud-renner of organisator heeft daar niet voldoende verstand van. Daarom hebben wij voorgesteld om een onafhankelijke organisatie in het leven te roepen die parcoursen vooraf checkt en organisatoren gaat helpen om gevaarlijke punten te verbeteren. Zijn paaltjes en vangrails voldoende met signaalborden beveiligd, dan gaat het licht op groen.”

De Tour de France heeft de zaken volgens Plugge goed op orde. „Maar kleinere wedstrijden, die soms krap bij kas zitten, kunnen wel wat hulp gebruiken. Qua veiligheid bungelen we nu ergens onderaan de lijst met sporten, zoals vroeger ook het geval was met anti-doping. Toen de CADF (Cycling Anti-Doping Foundation) werd ingevoerd groeide onze geloofwaardigheid. Daar moeten we ook heen met onze veiligheid. Maar aan die oproep is nog geen gehoor gegeven.”

Naast een veiliger parcours voert de UCI gedragsregels in voor renners die moeten leiden tot minder valpartijen. Zo wordt het renners per 1 april, vlak voor de grote voorjaarsklassiekers, verboden bidons weg te gooien als ze in het peloton rijden. Zo’n verdwaalde drinkbus kostte de Britse oud-Tourwinnaar Geraint Thomas afgelopen jaar de Giro. Hij viel en brak zijn bekken.

Uitsluiting van competitie

Ook mogen renners per 1 april niet meer liggend op hun bovenbuis afdalen. Ze doen dat om in een aërodynamische houding meer snelheid te genereren dan ze met hun zwaarste verzet trappend kunnen, maar het is niet zonder risico. Overtredingen van de nieuwste regels kunnen in het ergste geval leiden tot uitsluiting van competitie.

„Ook dat zijn goede ideeën”, vindt ploegbaas Plugge. „Want ook renners moeten zich in sommige gevallen aanpassen. Maar voor een eerlijk speelveld heb je dan wel consequente juryleden nodig.” Hij roept de sprint tussen Michael Matthews en Peter Sagan in herinnering, met als inzet de derde plaats in de laatste editie van Milaan-Sanremo. Net als Groenewegen in Polen week Matthews op volle snelheid van zijn lijn af, waardoor Sagan geen kant op kon. De Slowaak viel niet, waardoor het incident onbestraft bleef. „Het kwaliteitsniveau van juryleden zou wat ons betreft omhoog moeten. Dat speelt namelijk een rol in het voorkomen van ongelukken”, zegt Plugge. „We gaan de plannen van de UCI eens goed bestuderen. En dan kijken of we nog stappen willen zetten.”