Studentenprotest tegen Erdogan wijkt niet: ‘U bent geen sultan’

Universiteit Istanbul In Turkije protesteren studenten van de Bogazici universiteit al vijf weken tegen de omstreden benoeming door president Erdogan van een nieuwe rector, maar nu escaleert het protest. Erdogan noemt de demonstranten terroristen.

Politieoptreden afgelopen vrijdag bij studentendemonstratie aan de Bogazici-universiteit in Istanbul.
Politieoptreden afgelopen vrijdag bij studentendemonstratie aan de Bogazici-universiteit in Istanbul. Foto Burhan Ozbilici/AP

Het verzet tegen de benoeming van een nieuwe rector aan de prestigieuze Bogazici Universiteit in Istanbul dreigt uit te groeien tot breder maatschappelijk protest tegen de macht van de president, het hardhandige politieoptreden, de giftige retoriek van de regering tegen de lhbti-gemeenschap en de economische malaise als gevolg van Covid-19. Vorige week waren er in diverse steden botsingen met de politie en was er elke nacht het gekletter van potten en pannen te horen.

„Verwar ons niet met degenen die u onvoorwaardelijk gehoorzamen. U bent geen sultan en wij zijn niet uw onderdanen.” Dit stond in een open brief aan president Erdogan die studenten van de Bogazici Universiteit zaterdag publiceerden op Twitter. Het was een reactie op het decreet waarmee Erdogan vrijdagnacht twee nieuwe faculteiten oprichtte aan Bogazici, waar al vijf weken hardnekkige maar vreedzame demonstraties plaatsvinden tegen Erdogans benoeming van een nieuwe rector.

Uw poging onze universiteit vol te stoppen met uw politieke militanten is symptoom van de politieke crisis waarin u bent terechtgekomen

Studenten Bogazici Universiteit

„Uw poging om onze universiteit vol te stoppen met uw politieke militanten is een symptoom van de politieke crisis waarin u bent terechtgekomen”, schrijven de studenten. Ze noemen de oprichting van een rechten- en communicatiefaculteit een poging tot intimidatie, en vrezen dat die zullen dienen als machtscentra voor de nieuwe rector Melih Bulu. Die schreef dat de nieuwe faculteiten „zullen bijdragen aan de verschillende perspectieven en rijkdom van Bogazici”.

Lees ook:Erdogan pakt de laatste bastions van academische vrijheid in Turkije aan

Erdogan benoemde elf rectoren

Bulu wordt door veel studenten en faculteitsleden gezien als een bondgenoot van Erdogan omdat hij jarenlang lid was van diens partij en kandidaat is geweest bij meerdere verkiezingen. Erdogan benoemde hem in januari per decreet, in weerwil van de traditie op de universiteit om een rector benoemen na interne verkiezingen. Maar sinds de mislukte coup van 2016 bepaalt Erdogan wie rector wordt aan welke universiteit. Hij benoemde er vrijdag weer elf per decreet.

Een groeiend koor van studenten en academici eist dat Bulu opstapt. De protesten tegen zijn benoeming escaleerden vorige week. De vonk was een expositie op de campus, waar een kunstwerk hing dat de Kaäba uitbeeldde, het islamitische heiligdom in Mekka, geflankeerd door regenboogvlaggen. Precies waar de regering op zat te wachten: een aanleiding om de betogende studenten te demoniseren en een wig te drijven tussen hen en conservatief-religieuze Turken.

Erdogan vergeleek de demonstranten vorige week met terroristen die geen plaats hebben in zijn nieuwe Turkije. Zijn bondgenoot van de nationalistische partij MHP noemde ze „giftige slangen” die moeten worden vermorzeld. En zijn minister van Binnenlandse Zaken, Süleyman Soylu, veroordeelde op Twitter de „lhbti-viezerikken” voor het beledigen van de Kaäba. Twitter besloot een vlaggetje te plaatsen bij enkele tweets van Solyu en Bahceli vanwege hatelijke opmerkingen.

Verklaring van president Biden

De politie fortificeerde de campus van Bogazici. Betogingen van studenten liepen uit op botsingen met de politie en honderden aanhoudingen. Tientallen mensen raakten gewond. Een betoger die op de grond lag werd door meerdere agenten zwaar in elkaar getrapt. De regering lijkt vastbesloten om de protesten de kop in te drukken. In seculiere wijken geldt een demonstratieverbod en wemelt het van de agenten. Maar het harde optreden lijkt de onvrede juist aan te wakkeren.

Het geweld was aanleiding voor de nieuwe Amerikaanse president Biden om met een verklaring te komen. De president had scherpe kritiek op de anti-lhbti-retoriek en riep de Turkse regering op om het recht op vreedzaam protest te respecteren. Erdogan heeft nog altijd niet met Biden gesproken sinds die het Witte Huis betrok, terwijl hij er juist op gebrand is om de relaties te verbeteren. Maar de manier waarop hij omgaat met de protesten lijkt zijn charmeoffensief alleen maar te bemoeilijken.