Tienduizenden in Myanmar de straat op, willen niet terug naar ‘donkere dagen’

Staatsgreep Myanmar In snel tempo groeit het aantal betogers in Myanmar. Het leger laat zich vooralsnog relatief voorzichtig gelden.

In Yangon, de grootste stad van het land, waren zondag tienduizenden betogers op de been. Het gaat om de grootste straatprotesten in jaren.
In Yangon, de grootste stad van het land, waren zondag tienduizenden betogers op de been. Het gaat om de grootste straatprotesten in jaren. Foto AFP

In een paar dagen tijd liepen de aantallen demonstranten uitzonderlijk hoog op. Van aarzelend enkele tientallen, naar honderden, duizenden, en op zondag zelfs tienduizenden mensen. De inwoners van Myanmar gaan massaal de straat op om hun onvrede over de staatsgreep van het leger, maandag een week geleden, te uiten.

Wat begon als digitale ‘burgerlijke ongehoorzaamheidscampagne’, met veel boze hashtags en het min of meer veilig vanuit huis slaan op potten en pannen, bleek zondag uitgegroeid tot de grootste straatprotesten in het Zuidoost-Aziatische land sinds jaren. In veel steden gingen duizenden mensen de straat op, in de grootste stad van het land Yangon waren het er zelfs tienduizenden. De betogers eisen dat het leger regeringsleider Aung San Suu Kyi en de andere gearresteerde politici vrijlaat en dat ze hun staatsgreep terugdraaien.

De legertop probeerde de afgelopen dagen om communicatie onder inwoners onmogelijk te maken door telecomaanbieders eerst sociale media te laten blokkeren en daarna het internet helemaal uit de lucht te halen. Internationale internetwaakhond Netblocks zag zaterdagochtend hoe het datagebruik van 100 procent in één klap daalde naar maar ongeveer 14 procent. De meeste Myanmarezen hebben geen wifi maar gebruiken internet via hun telefoon, dus met 3G of 4G. Pas ongeveer 24 uur later werkte de verbinding bij de meesten weer, al is de vraag voor hoe lang.

Vreedzaam

De protesten verliepen over het algemeen vreedzaam. Uitzondering was Myawaddy, een stad in het zuidoosten van het land, waar de politie waarschuwingsschoten afvuurde en er enkele lichtgewonden zouden zijn gevallen. Bij eerdere protesten ( in 2007 waren de laatste grote demonstraties) trad het leger pas na verloop van tijd hardhandig op.

Staatsmedia deden geen verslag, legertop reageerde niet

Nu laat het leger zich nog relatief voorzichtig gelden. Zaterdag arresteerden ze een Australische economisch adviseur van Aung San Suu Kyi. Leden van de landelijke verkiezingscommissie zouden onder zware druk zijn gezet om verklaringen te tekenen dat ze fraude hebben vastgesteld. De militairen voeren als reden tot ingrijpen aan dat er grootschalige fraude met kieslijsten zou zijn geweest bij de verkiezingen in november. De National League for Democracy van Aung San Suu Kyi won die met overmacht.

In bijna alle sectoren zijn boycots en stakingen aangekondigd, voor maandag staat nieuwe protesten gepland. Foto Jack Taylor/AFP

De staatsmedia deden geen verslag van de demonstraties en de legertop heeft ook nog niet publiekelijk gereageerd. Vorige week poogden de militairen nog aan populariteit te winnen met besluiten die goed zouden moeten vallen. Ze kondigden aan dat het binnenlandse toerisme weer wordt opgestart en dat bepaalde belangrijke boeddhistische pagodes weer opengaan. Die waren lange tijd dicht vanwege de coronacrisis.

De grote meerderheid van de bevolking heeft aan dat soort symboolmaatregelen geen boodschap. In bijna alle sectoren zijn boycots en stakingen aangekondigd. Van cabinepersoneel van Myanmar National Airlines tot studenten, lerarenvakbonden en medisch personeel, allemaal keren ze zich tegen de militairen. Ze willen de democratische ontwikkeling en hun verworven vrijheden van de afgelopen jaren, hoe broos ook, niet opgeven. Ze willen niet terug naar wat ze de „donkere dagen” van de junta noemen, het geïsoleerde bestaan van vóór 2016 toen de eerste civiele regering onder Suu Kyi begon.