Laatste ontwikkelingen coronacrisis

Inmiddels vijf verdachten aangehouden voor datalek GGD

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Inmiddels vijf verdachten aangehouden voor datalek GGD

In het onderzoek naar de verkoop van persoonsgegevens uit de ICT-systemen van de GGD zijn inmiddels vijf verdachten aangehouden. Dat meldt de politie.

Op 23 januari zijn een 21-jarige man uit Heiloo en een 23-jarige man uit Alblasserdam aangehouden, op dinsdag 2 februari is een 25-jarige man uit Amstelveen gearresteerd en op woensdag 3 februari een 22-jarige man uit Heiloo. Op donderdag 4 februari volgde de aanhouding van een vijfde verdachte, een 21-jarige man uit Rotterdam. De mannen worden verdacht van het stelen en verkopen of doorverkopen van persoonsgegevens. De politie onderzoekt nog of er daadwerkelijk gegevens zijn verkocht.

Uit onderzoek van RTL Nieuws bleek vorige week maandag dat door een datalek bij de gezondheidsdienst miljoenen adresgegevens, telefoonnummers en burgerservicenummers zijn gestolen en illegaal zijn verhandeld. De gegevens waren afkomstig uit twee systemen waarin de GGD data opslaat over op corona geteste Nederlanders en software voor het uitvoeren van bron- en contactonderzoek. De GGD kondigde in reactie hierop aan de beveiliging van de systemen aan te scherpen.

Lees ook: Lees ook: Gegevens miljoenen Nederlanders op straat na datadiefstal GGD. Hoe kan dat?

Slob: veel meer kinderen blijven dit jaar misschien zitten

Dit jaar hebben veel meer kinderen moeite om hun schooljaar goed door te komen dan normaal en blijven misschien zitten. Dat zegt demissionair minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media, ChristenUnie) donderdag in De Telegraaf. Slob vraagt kinderen, tieners, hun ouders en docenten om „ontspannen om te gaan” met dit bericht. „Het is natuurlijk niet leuk. Maar ja, corona is sowieso niet leuk.”

„We hebben even gedacht dat het ons zou lukken om in dit schooljaar alle problemen weg te werken. Dat moment zijn we gepasseerd”, zegt Slob tegen de krant. Een deel zal opgevangen kunnen worden met inhaalprogramma’s, maar een ander deel van de jongeren zal een jaar over moeten doen. Als het aan de bewindsman ligt, is dat geen verdrietig nieuws: „Terug op school, waar je met leeftijdsgenoten bij elkaar bent, dat is toch het allermooiste?”

Afgelopen dinsdag speelde nog de discussie of de eindtoetsen soms versimpeld moesten worden, zodat meer leerlingen deze kunnen halen - ondanks hun achterstand. Nu zegt Slob hierover: „Nee, daar helpen we kinderen en jongeren niet mee. Zoiets zou heel versluierend werken, omdat je dan niet meer weet waar ze staan.”

Lees ook: Moet de groep 8-toets worden aangepast op leerachterstanden?

Correctie (5 februari 2021): In een eerdere versie van dit artikel stond dat Arie Slob tegen De Telegraaf had gezegd dat ‘veel meer scholieren’ zouden blijven zitten. In het interview op de site van de krant stond donderdag dat de minister dat had gezegd, maar zijn woordvoerder sprak dat vrijdag tegen. De citaten van de minister laten wel zien dat het risico op zittenblijven die schooljaar groter is. Deze update is daarop aangepast.

Examenleerlingen in een middelbare school. Foto Vincent Jannink/ANP

Coalitiepartijen pleiten in Kamer voor vaccinatiegezant

Coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie pleitten donderdag in de Tweede Kamer voor een speciale gezant die zich moet bezighouden met de inkoop en productie van vaccins. De gezant zou kunnen helpen bij het opschalen van „de productie van de vaccins” en daarnaast moeten bijstaan bij het „sluiten van contracten” voor het inslaan van de vaccins, zo stelden de partijen voor volgens persbureau ANP.

Het kabinet ziet niets in een aparte gezant. Demissionair premier Mark Rutte (VVD) zei in het debat dat hij niet gelooft in zo’n oplossing, omdat het alleen maar meer overlegstructuren zou creëren. “Als ik zou denken dat het zou helpen, zou ik het doen.” Het is dan ook niet de verwachting dat het kabinet het voorstel van de coalitiepartijen overneemt.

Het kabinet werd in het voorjaar bijgestaan door de voormalig voorman van chemiebedrijf DSM, Feike Sijbesma, die hielp bij de aanschaf van extra beschermingsmiddelen en het verhogen van de testcapaciteit. CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma suggereerde dat Sijbesma in een vergelijkbare rol zou kunnen helpen bij het inslaan van vaccins.

Sijbesma stopte in september met zijn werkzaamheden als speciaal gezant corona. In die periode hield hij zich ook bezig met het in kaart brengen van de ontwikkelingen van coronavaccins. Het ministerie van Volksgezondheid liet bij het afscheid van Sijbesma weten dat het kabinet opnieuw een beroep op hem zou kunnen doen, mocht dat nodig zijn.

Rutte: gesprek met de Onderwijsinspectie voor basisscholen die niet opengaan

Basisscholen die maandag niet opengaan, zullen niet meteen een boete krijgen. Dat zei demissionair premier Rutte in het debat over de coronacrisis. „Tot het onmogelijke is niemand gehouden”, aldus de premier. Maar die scholen kunnen wel een gesprek met de Onderwijsinspectie verwachten.

Daarmee reageerde premier Rutte op vragen van de oppositie over de geplande heropening van basisscholen op maandag 8 februari. Zo’n dertig scholen in West-Brabant hebben alvast aangekondigd hun deuren voorlopig niet te openen. De overkoepelende organisatie van die scholen, de Lowys Porquinstichting, zegt pas open te willen als dat „veilig, verantwoord en uitvoerbaar” kan worden georganiseerd.

De vereniging van basisschoolbesturen, de PO-raad, zegt blij te zijn dat kinderen binnenkort weer naar school kunnen, maar heeft tegelijk ook nog „veel vragen” over of de heropening verantwoord en veilig kan.

Gezondheidsraad: geef eerste doses AstraZeneca-vaccin aan 60- tot 65-jarigen

Mensen van 60 tot 65 jaar moeten worden gevaccineerd met de eerste beschikbare doses van het vaccin van AstraZeneca. Dat adviseert de Gezondheidsraad donderdag aan minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA). Dit betekent dat het vaccin niet aan 65-plussers moet worden gegeven. „Omdat het immuunsysteem minder goed gaat functioneren bij het stijgen van de leeftijd, is bij ouderen vanaf 65 jaar onzeker of het vaccin voldoende werkzaam is.”

Door in de vaccinatiecampagne de eerst beschikbare doses ook te gebruiken voor mensen tussen de 60 en 65 jaar „wordt zo veel mogelijk ernstige ziekte en sterfte door Covid-19 voorkomen”, schrijft het adviesorgaan. Het kabinet vroeg de Gezondheidsraad om advies over de vaccinatie bij ouderen, omdat er in Europa verschillende wetenschappelijke interpretaties bestaan over de werking van het AstraZeneca-vaccin bij deze groep.

In de studies van AstraZeneca zijn tot nu toe nog niet voldoende gegevens verzameld om te kunnen vaststellen of het vaccin ouderen beschermt tegen Covid-19, en hoe goed het dat doet. Wél zijn er gegevens over de immuunrespons die de vaccinatie opwekt bij mensen boven de 65 jaar. Die was vergelijkbaar met die bij de jongere deelnemers. Het is op basis van deze informatie dus wel te verwachten dat het vaccin ook die ouderen zal beschermen. De bijwerkingen vlak na de vaccinatie waren milder bij de ouderen, vergeleken bij de jongere proefpersonen.

Vaccinatiestrategie
Met dit advies van Gezondheidsraad hoeft de Nederlandse vaccinatiestrategie vooralsnog niet op de schop: daarin staat dit vaccin toch al ingepland voor gebruik bij mensen tussen 18 en 60 jaar. De vaccins met de hoogste effectiviteit, van Pfizer/Biontech en Moderna, zijn bedoeld voor de meest kwetsbare groepen, de ouderen boven 60 jaar.

Met het advies om 65-plussers niet te vaccineren, gaat de Gezondheidsraad in tegen het oordeel van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen. Dat trok eerder de conclusie dat het vaccin effectief genoeg zou zijn voor ouderen. Ook de Europese medicijnwaakhond EMA keurde het vaccin van de Britse Oxford University en Zweedse farmaceut AstraZeneca eerder voor alle leeftijden goed.

Maar de gezondheidsautoriteiten in onder anderen Denemarken, Zweden, België, Duitsland en Noorwegen adviseerden hun regeringen 65-plussers niet met het vaccin in te enten. In het Verenigd Koninkrijk is het middel al veelvuldig ingezet bij de inenting van de eigen bevolking. De gezondheidsraden in verschillende landen beoordelen zelf hoe zwaar ze laten meewegen dat er over de mate van bescherming nog niet genoeg gegevens zijn.

In Groot-Brittannië worden ouderen al gevaccineerd met het AstraZeneca-vaccin. Foto Andrew Matthews/Reuters

Leeuwen uit Artis gaan toch niet naar Frankrijk

De drie leeuwen uit Artis gaan toch niet verhuizen naar Frankrijk. Het park dat de dieren zou overnemen, heeft zich teruggetrokken. Dat schrijft Artis in een verklaring.

De twee leeuwinnen en een mannelijke leeuw blijven hierdoor voorlopig gewoon in de Amsterdamse dierentuin. Volgens Artis-directeur Rembrandt Sutorius is het Franse verblijf, ondanks eerdere afspraken, niet beschikbaar. Artis heeft excuses gekregen van het Franse park, maar Sutorius zegt desondanks „verbijsterd” te zijn. De dierentuin beraadt zich op de toekomst van de dieren.

Vorige week werd bekend dat de leeuwen uit Artis weg zouden gaan, omdat de dierentuin vanwege de coronacrisis geen geld heeft om een nieuw onderkomen voor de dieren te bouwen. Een nieuwe leeuwenverblijf zou vier miljoen euro kosten en dat geld heeft de dierentuin op dit moment niet. Artis sloot 2020 af met een tekort van zo’n 10 miljoen euro door de lockdowns waarin het park maandenlang dicht moest blijven. Dertig medewerkers raakten hun baan kwijt.

Lees ook: Artis kan leeuwen niet langer houden na terugloop inkomsten

De drie leeuwen in hun verblijf in Artis, waar ze voorlopig blijven wonen. Foto: Artis

80-plussers nu al aan de beurt voor coronaprik

Mensen van 80 tot 85 jaar die nog zelfstandig wonen, kunnen zich vanaf donderdag al melden voor een vaccinatie tegen het coronavirus. De GGD heeft extra tijd en meer vaccins beschikbaar nu er versneld wordt ingeënt. De ouderen krijgen vanaf vrijdag een uitnodiging op de mat, maar mogen nu al contact opnemen om een afspraak te maken.

Die oproep heeft de GGD gedaan, vertelt woordvoerder Charlotte Menten van het RIVM. De organisatie is aan het opschalen. „We houden nu minder voorraad aan. Daardoor zijn er meer vaccins beschikbaar.”

Eigenlijk waren de 80-plussers pas over een paar dagen aan de beurt. Ook de regionale GGD’s roepen de doelgroep op om een afspraak te maken. GGD Fryslân heeft vanaf vrijdag al plek op de priklocatie in Leeuwarden. In Amsterdam kunnen ze terecht bij de locatie in de RAI.

4.246 nieuwe besmettingen gemeld bij het RIVM

Er zijn in het afgelopen etmaal 4.246 positieve coronatests gemeld bij het RIVM. Dat zijn er 208 meer dan een etmaal geleden en is iets meer dan het gemiddelde aantal besmettingen over de afgelopen week.

Sinds woensdag zijn er 67 sterfgevallen als gevolg van Covid-19 gemeld. Dit zijn er vijf meer dan in de 24 uur daarvoor. Deze patiënten zijn niet noodzakelijk allemaal sinds woensdag overleden, vaak duurt het een aantal dagen voordat een overlijden wordt gemeld.

Kijk voor het hele overzicht van de virusverspreiding naar het dashboard van NRC

Een nieuwe testlocatie wordt in Rotterdam Charlois geopend. Er wordt grootschalig op corona getest in de Rotterdamse wijk, omdat het virus daar snel om zich heen grijpt. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

WHO: coronacrisis is catastrofe voor oncologische zorg

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) maakt zich ernstige zorgen om de behandeling van kanker tijdens de coronapandemie. Door de crisis zijn er minder diagnoses gesteld en zijn er minder geneesmiddelen beschikbaar. De organisatie heeft daarom donderdag een nieuw initiatief gelanceerd, het Pan-European Cancer Initiative, dat zich richt op vijf elementen: preventie van kanker, vroege detectie, toegang voor Europese landen tot de juiste zorgmiddelen, palliatieve zorg en data. Dat staat in een verklaring van Europa-directeur Hans Kluge van de WHO.

Aan het begin van de pandemie bleek vorig jaar dat een op de drie landen in Europa deels of zelfs volledig gestopt was met oncologische zorg. Bij het Kyrgyzstan National Center of Oncology daalde het aantal diagnoses in april vorig jaar met 90 procent. In Nederland en België was dat tussen de 30 en 40 procent, zegt de WHO.

Kluge noemt de impact van corona op de oncologische zorg een catastrofe. Zo is de verwachting dat in het Verenigd Koninkrijk de komende vijf jaar het aantal mensen dat overlijdt aan darmkanker zal stijgen met 15 procent en dat er 9 procent meer doden zullen zijn door borstkanker.

Lees ook: Laagste aantal kankerpatiënten in 30 jaar. Oorzaak? Corona

Aantal Covid-patiënten in ziekenhuizen daalt met 93 naar 2.121

Het aantal patiënten met Covid-19 in de Nederlandse ziekenhuizen is gedaald met 93. De IC-bezetting is 602, elf minder dan een etmaal geleden. Dat meldt het RIVM donderdag.

Op de reguliere afdelingen liggen nog 1.519 patiënten in de Nederlandse ziekenhuizen. Dat zijn er 82 minder ten opzichte van een etmaal geleden. Mogelijk zijn er wel nog nieuwe patiënten in het ziekenhuis bijgekomen, maar dat waren er minder dan er in totaal naar huis zijn gestuurd of zijn overleden.

Arrestaties in VK voor verspreiden Holocaust-flyers, mogelijk broer Jeremy Corbyn

  • In het Verenigd Koninkrijk zijn twee mannen aangehouden voor het verspreiden van folders die de vaccinatiecampagne in het land vergelijken met de Holocaust. Dat heeft de Britse politie donderdag bekendgemaakt, zo meldt persbureau Reuters. De twee mannen, 73 en 37 jaar oud, zouden de folders eind januari in Zuid-Londen verspreid hebben. Eén van de twee mannen is mogelijk Piers Corbyn, de oudere broer van de voormalige Labour-leider Jeremy Corbyn. Eerder deze week werd bekend dat de politie een onderzoek had geopend naar Piers voor het verspreiden van Holocaust-flyers.
  • Noord-Korea krijgt naar verwachting ongeveer twee miljoen doses van het vaccin van AstraZeneca en University of Oxford, als gevolg van een internationaal inkoop- en verdeelprogramma van de Wereldgezondheidsorganisatie. De doses komen waarschijnlijk in de eerste helft van dit jaar aan, zo meldt het Zuid-Koreaanse persbureau Yonhap. De vaccins worden ontwikkeld in India. De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un hield lang vol dat zijn land coronavrij zou zijn, een claim die door experts in twijfel werd getrokken.
  • De Spaanse autonome regio Catalonië heeft donderdag een aantal coronamaatregelen versoepeld. Sportscholen mogen weer open en inwoners mogen weer buiten hun eigen gemeenten reizen, zo melden internationale persbureaus. „We geloven dat we de maximale piek van de derde golf achterlaten”, aldus het hoofd van de Catalaanse gezondheidsautoriteit Marc Ramentol. Wel waarschuwde hij voor nieuwe virusmutaties en mogelijke druk op de ziekenhuiszorg.

Op sociale media verzet Piers Corbyn, de broer van de voormalige Labour-leider, zich tegen de coronavaccins:

Twitter avatar Piers_Corbyn Piers Corbyn ANOTHER medicine by mouth which cures many Covid type flus Inc CV19.
#AXEtheVAX
#StopNewNormal(.net) https://t.co/ExZTyM1zkv https://t.co/7R1SwlzDEA

Ziekenhuizen leverden vorige week iets meer reguliere zorg dan ervoor

Ziekenhuizen konden vorige week iets meer reguliere zorg leveren dan een week eerder. Van alle ziekenhuizen liet 70 procent weten vorige week alle acute, planbare zorg te kunnen leveren. Een week eerder lag dat percentage nog op 63 procent, zo heeft de Nationale Zorgautoritei (NZa) donderdag op basis van wekelijkse cijfers bekendgemaakt. Acute, planbare zorg moet binnen zes weken verleend worden, om grote gezondheidsschade te voorkomen.

Huisartsen deden vorige week 86 procent van het aantal verwijzingen dan verwacht, gebaseerd op het wekelijkse aantal doorverwijzingen in een normaal jaar. Een week eerder lag het percentage doorverwijzingen op 77 procent. Ook werden 35 procent minder operaties gedaan, tegenover 40 procent minder die week ervoor. Ondanks de verbetering is de zorg voor niet-coronapatiënten daarmee nog niet op het normale niveau.

Een belangrijk doel van de lockdown van 15 december was dat er minder reguliere zorg uitgesteld hoefde te worden. Een week later maakte het kabinet bekend alle niet-acute, planbare zorg af te schalen. Dat was volgens Ernst Kuipers, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg, nodig om de piek van het coronavirus in januari voor te zijn. Pas sinds eind januari neemt de acute, planbare zorg in ziekenhuizen weer toe.

Ook Denemarken en Noorwegen enten 65-plussers niet in met AstraZeneca-vaccin

Denemarken en Noorwegen hebben donderdag besloten om 65-plussers voorlopig niet in te enten met het coronavaccin van AstraZeneca. De gezondheidsautoriteiten in beide landen zeggen over te weinig informatie te beschikken over de werkzaamheid bij ouderen, omdat te weinig oudere respondenten zouden zijn getest op de werking van het vaccin, zo melden lokale media.

De Belgische regering besloot woensdag om het middel uitsluitend toe te dienen bij burgers jonger dan 55 jaar. Diezelfde dag kondigde Zwitserland aan niet genoeg onderzoeksgegevens te hebben om het vaccin goed te keuren - daardoor is het middel ook voor Zwitserse jongeren nog niet beschikbaar. Ook in Duitsland en Zweden hebben wetenschappers de regering geadviseerd ouderen nog niet te vaccineren met het AstraZeneca-vaccin.

Het vaccin is ontwikkeld door de Zweedse farmaceut AstraZeneca en de Britse University of Oxford. De wetenschappelijke interpretaties over de werking ervan lopen nogal uiteen in Europa. Woensdagavond adviseerden de Ierse autoriteiten aan de regering dat het middel effectief en werkzaam is voor alle leeftijdscategorieën; ook bij zeventigplussers. Ook in Engeland is het vaccin voor alle leeftijden goedgekeurd en wordt de bevolking er al volop mee ingeënt.

De Europese medicijnwaakhond EMA keurde het coronavaccin van AstraZeneca vorige week voor alle leeftijden goed. Namens Nederland zat het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) in het beoordelingscomité van de EMA. Het CBG erkende dat er „nog niet genoeg resultaten beschikbaar waren” om conclusies te trekken over de effectiviteit van het vaccin bij ouderen. Desondanks adviseerde het College om het middel toch in te zetten voor een oudere doelgroep, onder meer omdat er genoeg bewijs was dat het middel veilig zou zijn. De Nederlandse Gezondheidsraad verwacht donderdag een advies te presenteren.

Lees ook: AstraZeneca-vaccin goedgekeurd, maar twijfel over werkzaamheid bij 65-plussers

Veel Europese landen verschillen van oordeel over de werking van het AstraZeneca-vaccin. Foto Claus Fisker/Reuters

Interesse voor Russisch coronavaccin in de Tweede Kamer

De Tweede Kamer ergert zich aan de haperende vaccinatiestrategie en wil dat het kabinet ook andere vaccins aanschaft. Daarbij moet ook Spoetnik V overwogen worden, zeiden Kamerleden tijdens een debat met demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) en premier Mark Rutte over de laatste ontwikkelingen rond het coronavirus. Mede doordat de eerste levering van het Covid-vaccin van AstraZeneca 60 procent lager uitvalt dan verwacht, kampen Europese landen, waaronder Nederland, met een tekort aan vaccins.

In ieder geval Klaas Dijkhoff (VVD), Geert Wilders (PVV), Pieter Heerma (CDA), Rob Jetten (D66) en Lilian Marijnissen (SP) staan open voor het Russische coronavaccin Spoetnik V, mits dit door het Europese Geneesmiddelenagentschap (EMA) wordt goedgekeurd. Dijkhoff merkte op dat hij de neiging heeft om „lacherig” te doen over het Russische vaccin, maar voegde daaraan toe dat het kan helpen met het vaccineren van de samenleving.

Geert Wilders wil van premier Mark Rutte weten of hij al met de Russische president Vladimir Poetin heeft gebeld voor „een grote lading Spoetnik”. Met een bescherming van 91,6 procent lijkt dit vaccin effectiever dan de vaccins van AstraZeneca en Janssen, zo bleek deze week uit een publicatie in The Lancet.

Lees ook: De twee obstakels tussen het zeer effectieve Russische vaccin en Europa

Demissionair minister Hugo de Jonge en demissionair premier Mark Rutte in de Tweede Kamer tijdens een debat over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Foto Bart Maat/ANP

470 mensen mochten Nederland niet in vanwege inreisverbod

De Koninklijke Marechaussee heeft in de afgelopen twee maanden 470 reizigers de toegang tot Nederland geweigerd vanwege het inreisverbod. Het gaat om inwoners buiten het Schengengebied of de Europese Unie die geen geldige reden hadden om naar Nederland te reizen.

Dat heeft minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur, VVD) in een Kamerbrief gemeld. Sinds maart 2020 geldt vanwege het coronavirus een inreisverbod voor inwoners buiten de EU en het Schengengebied. Reizigers die toch naar Nederland komen, moeten aantonen dat ze uitgezonderd zijn van dat verbod. De eisen voor noodzakelijke reizen zijn sinds 23 januari aangescherpt.

De Marechaussee hield 388 mensen tegen op Schiphol en 52 in de haven van Hoek van Holland. Sinds 1 januari zijn 138 Britten tegengehouden. Vanwege de Brexit vallen de inwoners van het Verenigd Koninkrijk niet meer onder de EU-regels en mogen ze alleen Nederland in als het strikt noodzakelijk is. Ook zijn 43 Filippijnen geweigerd die wilden aanmeren met twee ferries waarvan het personeel besmet bleek met het coronavirus.

Ministerie van Onderwijs: scholen mogen niet zomaar dicht blijven

Een advies van de GGD of personeelstekorten zijn de enige redenen voor basisscholen om vanaf volgende week dicht te blijven. Dat laat een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap donderdag weten. Scholen mogen daarmee niet zomaar zelf beslissen dicht te blijven, omdat zij het risico voor het coronavirus te hoog inschatten.

De Brabantse koepelorganisatie Lowys Porquin stuurde gisteren een brief naar ouders van leerlingen waarin zij besloot de scholen dicht te houden, omdat het niet „veilig, verantwoord en uitvoerbaar” zou zijn om maandag open te gaan. De dertig scholen zouden dicht blijven.

Scholen die dicht blijven of gaan, moeten dat bij de Inspectie van het Onderwijs melden. Een woordvoerder van de inspectie laat weten vervolgens met schoolbestuurders in gesprek te gaan. Welke middelen de inspectie vervolgens kan gebruiken om scholen te openen, wil de woordvoerder niet kwijt. „Dat is maatwerk en hangt van de situatie af”, laat hij weten. „De ervaring leert dat in gesprek gaan verreweg de meest effectieve manier is om tot een oplossing te komen.”

Lege klaslokalen in basisschool Het Palet. De school blijft dicht volgende week omdat de directeur het niet verantwoord vindt om leerlingen te verwelkomen. Foto Piroschka van de Wouw/ANP

Van Dissel: alle maatregelen nodig om derde golf te beheersen

Er is eigenlijk geen ruimte voor extra versoepelingen. Dat was de boodschap van Jaap van Dissel, die de Tweede Kamer donderdagochtend bijpraatte over het coronavirus. Nieuwe modelberekeningen lieten zien dat onder de huidige omstandigheden de piek die wordt veroorzaakt door de Britse variant hoger kan worden dan de golven die we eerder hebben gehad. De modelberekeningen laten een situatie zien waarin begin april tussen de 1.000 en 1.500 mensen op de IC’s liggen. Ter vergelijking: op het hoogtepunt van de eerste golf lagen er zo’n 1.250 mensen op de IC.

Van Dissel benadrukt dat het om modelberekeningen gaan. „Reken er niet op dat we de exacte lijn gaan volgen. Maar er zijn donkere wolken aan de horizon.”

In de berekening is het RIVM uitgegaan van de huidige maatregelen, waarbij de basisscholen volgende week worden geopend. Ook is al rekening gehouden met enig effect van vaccinaties. Daarbij gaat het RIVM uit van twee scenario’s. In het eerste scenario voorkomt een vaccin wel dat iemand ziek wordt, maar gaat het de verspreiding van het virus niet tegen. In dat scenario zouden er op het hoogtepunt zo’n 1.500 mensen op de IC liggen. In een optimistischer scenario, waarin vaccineren ook de verspreiding van het virus tegengaat, zijn dat er zo’n 1.000. Waarschijnlijk gaat een vaccin verspreiding wel een beetje tegen, maar niet volledig, aldus Van Dissel.

Bij verdere versoepelingen loopt de bezetting van de IC nog veel verder op. Bij het afschaffen van de avondklok en het versoepelen van de bezoekersregeling zouden ook in het meest optimistische scenario ruim 1.500 mensen worden opgenomen. „We hebben nu alle maatregelen nodig om de derde golf te beheersen”, aldus Van Dissel. Basisscholen kunnen wel openen, maar extra strenge regels moeten voorkomen dat de besmettingen te ver oplopen.

Opnamestop bij oncologie-afdeling in Leeuwarden vanwege besmettingen

Het Medisch Centrum Leeuwarden (MCL) stelt vanaf donderdag een opnamestop in op de oncologische verpleegafdeling in verband met een uitbraak van het coronavirus. Op die afdeling zijn elf medewerkers en zes patiënten positief getest op het coronavirus. De opnamestop duurt tot zeker 8 februari.

Het MCL zegt in een verklaring op de website dat de opnamestop nodig is om de oncologische zorg zo goed mogelijk te kunnen uitvoeren. Er zijn extra maatregelen getroffen voor de komende tijd. Zo is de oncologische dagbehandeling volledig geïsoleerd van de verpleegafdeling, zodat patiënten voor chemokuren veilig in het ziekenhuis terechtkunnen. Alle medewerkers die op de afdeling werken, moeten voor aanvang van hun dienst eerst een sneltest ondergaan. Op de oncologische afdeling werkt het ziekenhuis nu met dezelfde isolatiemaatregelen als op de corona-afdeling.

Voorzitter van de Raad van Bestuur Patrick Vink zegt dat het MCL onderzoekt hoe de besmettingshaard ondanks de genomen maatregelen is ontstaan. „Daar hebben we nog geen duidelijk beeld van.” Ook is een uitgebreid bron- en contactonderzoek ingesteld.

Gezondheidsraad: bedrijven mogen om vaccinatiebewijs vragen bij toegang

Bedrijven en instellingen mogen volgens de wet om een vaccinatiebewijs vragen, voordat zij iemand toegang verlenen tot hun gebouw of evenement. Dat schrijft de Gezondheidsraad donderdag in een advies aan minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA). Dat betekent dat zorginstellingen, horecabedrijven, scholen en organisatoren van evenementen mogen afdwingen dat bezoekers, patiënten en leerlingen gevaccineerd zijn tegen het coronavirus.

Deze vrijheid geldt „in principe” en onder strenge voorwaarden, zo schrijft de raad. Zo mag het vragen om een vaccinatiebewijs niet leiden tot „verboden uitsluiting, discriminatie of schending van privacyregels”. De overheid moet toezien dat deze regels niet geschonden worden door bedrijven en andere private instellingen, zo leest het advies.

Ook moeten bedrijven en instellingen kunnen aantonen dat het vragen om een vaccinatiebewijs „een gerechtvaardigd doel dient” en er geen andere manier is om dit doel te bereiken. Of de maatregel gerechtvaardigd is, verschilt per geval, stelt de raad.

Indirecte vaccinatieplicht
In theorie mogen volgens de Gezondheidsraad ook werkgevers hun werknemers vragen om een vaccinatiebewijs. Dat het vragen om een vaccinatiebewijs op de werkvloer op het werk indirect tot onderscheid kan leiden, is volgens de raad „gerechtvaardigd” als daarmee de gezondheid of rechten van anderen worden beschermd.

Wel is dit volgens de Gezondheidsraad ingrijpender op de keuzevrijheid van burgers dan het vragen om een bewijs voor bijvoorbeeld de kroeg. Werkgevers moeten daarom nog beter kunnen onderbouwen waarom een vaccinatiebewijs nodig is. De raad vermoedt dat een vaccinatiebewijs daarom vooral voor vitale sectoren of beroepen die te maken hebben met kwetsbare mensen, zoals de zorg, gebruikt kan worden.

In de aanloop naar het begin van de vaccinatiecampagne tegen het coronavirus heeft het kabinet meermaals gesteld nooit een vaccinatieplicht in te zullen voeren. In november opperde het VVD-Kamerlid Hayke Veldman de ‘indirecte vaccinatieplicht‘: het idee dat mensen die gevaccineerd zijn, straks meer dingen mogen. Bijvoorbeeld naar kantoor gaan, of het bezoeken van een evenement. Ook tegen dat plan bestond politieke weerstand, met name vanuit christelijke partijen.

Restaurant De Coster in Haarlem voor de huidige lockdown. Foto Remko de Waal/ANP

‘Verruim GGD-bevoegdheid om laatste beetje vaccin te gebruiken’

Net als ziekenhuizen en apothekers, zouden ook GGD’s het laatste restje van de verschillende coronavaccins uit de flacon moeten kunnen halen. Daarvoor pleiten voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg Ernst Kuipers en vaccincoördinator van alle ziekenhuisapothekers Noortje Swart donderdag in het AD. Zo kunnen ziekenhuizen met het laatste restje uit de flacon van Pfizer en BioNTech bijna zeven in plaats van zes prikken geven. GGD’s mogen dat van het RIVM en de Inspectie Gezondheidszorg Jeugd niet.

In ziekenhuizen is het gebruiken van de laatste restjes van een geneesmiddel dagelijkse praktijk, zegt Swart. Als het beetje niet voldoende is, openen zij een nieuwe flacon om de restjes mee aan te vullen. „Dit is in ziekenhuizen een standaardbehandeling en volkomen veilig”, aldus Swart. Voor GGD’s is het verboden om geneesmiddelen uit verschillende verpakkingen te mengen. „Zeven uit een flacon is alleen voorbehouden aan ziekenhuizen, omdat daar mensen werken met een bepaalde opleiding en vaardigheden”, zegt een woordvoerder van de inspectie tegen het AD. Daardoor kunnen GGD’s minder mensen inenten en verspillen ze een deel van het vaccin.

Kuipers en Swart pleiten voor een verruiming van het gebruik van vaccins door de GGD’s. „We zitten in crisistijd dus moeten we allemaal in crisisstand. We mogen geen enkel vaccin verspillen”, aldus Swart. „We kunnen naar een oplossing toewerken en daar apothekersassistenten of geneeskundestudenten voor opleiden. Zo ingewikkeld is het niet.”

Voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg Ernst Kuipers geeft in het Erasmus MC in Rotterdam een persconferentie over ziekenhuisopnames van coronapatiënten. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Kwart thuiswerkers wil na coronacrisis grotendeels thuis blijven werken

Bijna een kwart van alle thuiswerkers wil ook na de coronacrisis grotendeels vanuit huis blijven werken. Dat meldt onderzoeksinstituut TNO na onderzoek onder ruim 10.000 werkenden. Daarnaast wil 43 procent thuiswerken combineren met werken op locatie.

Veel thuiswerkers zeggen dat de nieuwe manier van werken goed bevalt. Zo’n driekwart van hen zegt dat ze ondanks de niet ideale omstandigheden op dit moment tevreden zijn met het leven. Het TNO-onderzoek laat ook geen toename van mentale of fysieke klachten zien.

Wel stelt bijna de helft dat er meer middelen nodig zijn om een goede thuiswerkplek in te kunnen richten. Zo’n 90 procent van de thuiswerkers zit minimaal zes uur per dag achter het computerscherm.

Eind vorig jaar werkte 48 procent van de ondervraagden thuis vanwege de coronamaatregelen. Iets meer dan de 45 procent die TNO afgelopen zomer peilde. De helft van de mensen die wel regelmatig naar kantoor gaan, zegt dat te doen omdat de baas dat wil. De andere helft kiest daar zelf voor.

Foto Jeroen Jumelet/ANP

Welkom in een nieuw blog

Hier verzamelt NRC het laatste nieuws rondom de coronacrisis in Nederland en het buitenland. Dit was het belangrijkste nieuws van woensdag 3 februari:

  • Dertig scholen in West-Brabant hebben besloten om maandag 8 februari niet open te gaan. De koepelorganisatie vindt het niet „veilig, verantwoord en uitvoerbaar”. Daarmee gaan de scholen in tegen het besluit van het kabinet om de basisscholen vanaf 8 februari weer te openen.
  • De Gezondheidsraad heeft minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) geadviseerd dat het verantwoord is als er een periode van zes weken zit tussen de eerste en tweede prik van het vaccin van Pfizer/BioNTech. Het kabinet wilde de tussentijd verlengen, om te zorgen dat er meer vaccins beschikbaar zijn voor mensen die nog geen eerste prik hebben gehad.
  • Bij het RIVM zijn van dinsdag op woensdag 4.060 positieve coronatestuitslagen gemeld. Dat waren er bijna vijfhonderd meer dan op dinsdag en net iets meer dan het gemiddelde over de zeven dagen daarvoor.
  • Nederland heeft alsnog een contract getekend met farmaceut Moderna, bleek woensdag, voor de levering van bijna acht miljoen doses van hun vaccin. Het kabinet had een eerder aanbod afgewezen omdat het middel te laat geleverd zou worden.

Lees hier het hele blog van gisteren terug