Necrologie

Veelzijdig acteur vond troost in de teksten van Mark Twain

Hal Holbrook (1925-2021) De geliefde acteur, die op 95-jarige leeftijd is overleden, werd op zijn 82ste nog genomineerd voor een Oscar. Geen rol was voor hem te klein.

Acteur Hal Holbrook bij de première van de film Planes: Fire & Rescue in Los Angeles (2014).
Acteur Hal Holbrook bij de première van de film Planes: Fire & Rescue in Los Angeles (2014). Foto David McNew / Reuters

Hal Holbrook speelde in zes decennia in meer dan honderd films en televisieseries. Maar de acteur, die op 95-jarige leeftijd is overleden, zal de annalen ingaan dankzij de rol van Mark Twain. Holbrook vertolkte de schrijver meer dan tweeduizend maal in een zelfbedachte onemanshow.

De geliefde acteur speelde de schrijver van Tom Sawyer en Huckleberry Finn in 1954 voor het eerst in een solovoorstelling. De toen 29-jarige Holbrook had zijn vertolking geperfectioneerd nadat Twain het hoogtepunt bleek van Great Personalities, een avond vol imitaties waarmee hij met zijn toenmalige vrouw Ruby optrad. Hij droeg een warrige pruik, een enorme borstelsnor en een wit linnen pak en reciteerde met de juiste intonatie scherpe, komische observaties van Twain over de mens en thema’s als imperialisme, religie en racisme. Holbrook vond troost in de teksten van de schrijver - hij worstelde lang met het feit dat zijn ouders hem en zijn zusjes hadden verlaten toen hij twee was - en succes, vooral nadat hij in 1956 optrad in The Ed Sullivan Show.

Hal Holbrook in de kleedkamer voorafgaand aan zijn onemanshow Mark Twain Tonight op 10 april 1959. Foto Ruben Goldberg/AP

De onemanshow rond Twain, die de acteur doorlopend herschreef en aanpaste aan de actualiteit, was zo’n groot succes dat hij de voorstelling meerdere malen in zijn carrière in reprise nam - de laatste maal toen Holbrook al voorbij de 90 was. De rol leverde hem een Tony Award op; in totaal stond hij meer dan tweeduizend keer op het podium als de auteur, in alle vijftig Amerikaanse staten en twintig andere landen. „Ik hoefde zijn teksten nooit te updaten. Hij was zijn tijd ver vooruit en de mensheid is niets veranderd sinds 1870”, stelde Holbrook in een interview. Verder was de acteur in de loop der decennia te zien in talloze theaterklassiekers, van King Lear van Shakespeare tot Death of a Salesman.

Holbrook bouwde ondertussen vanaf de jaren zestig gestaag aan zijn carrière voor de camera. Zijn ruige maar vertrouwenwekkende stem zorgde ervoor dat hij vaak werd gevraagd voor rollen van gezagsdragers of leiders. Hij vertolkte meerdere malen een president, met als hoogtepunt Abraham Lincoln in een gelijknamige miniserie (bekroond met een Emmy Award) en de tv-hit North & South. Geen rol was te klein of Holbrook wist indruk te maken, zoals in maffiaserie The Sopranos waarin de acteur eenmalig te zien was als doodzieke patiënt die in het ziekenhuis diepe gesprekken voert met hoofdpersonage Tony.

Hal Holbrook als Ron Franz met Emile Hirsch als Chris McCandless in een scène van de film Into the Wild.

Foto Chuck Zlotnick/Paramount

Sowieso bewees Holbrook zich op het witte doek een zeer veelzijdig acteur. Hij speelde in politieke biografieën als All the president’s men (de rol van Deep Throat, de geheime informant in het Watergate-schandaal), horrorfilms als The Fog (als de dubieuze priester Malone), thrillers als The Firm (als keiharde baas van een advocatenkantoor) en kwetsbare drama’s als Into the Wild. Voor die laatste film, waarin hij overtuigde als eenzame veteraan, kreeg hij een Oscarnominatie. Holbrook was toentertijd met zijn 82 jaar de oudste acteur ooit die deze eer ten deel viel.