Opinie

Op1 is geen probleem, maar rijkdom van de publieke omroep

Omroep Met de journalistieke principes van Op1 is niets mis, schrijft . De eigenheid van de omroepen weerspiegelt juist de pluriforme samenleving.
Premier Mark Rutte (VVD) te gast bij Op1, 12 juli 2020.
Premier Mark Rutte (VVD) te gast bij Op1, 12 juli 2020. Foto Sander Koning/ANP

‘Op1 toont ongenadig de problemen van de publieke omroep”, schreef H.M. van den Brink onlangs in NRC. Hans Laroes deed er niet veel later een schepje bovenop. Hij maakt zich grote zorgen over de verkiezingscampagne, want de opvattingen van Op1 „over journalistiek, kwaliteit en relevantie” zouden ernstig tekortschieten om een goede rol te kunnen spelen in de verkiezingscampagne.

Beide heren lijken zich vooral zorgen te maken over het feit dat het programma wordt gemaakt door meerdere publieke omroepen: BNNVARA, MAX, EO, WNL (en sinds kort ook KRO-NCRV). Elke dag zit er een presentatieduo van een andere omroep. Dat leidt er volgens Van den Brink toe dat Op1 „liever meningen brengt dan feiten”. Laroes spreekt onbeschroomd over de „‘Kelderisering’ van de talkshow”. Dat zou staan voor een presentator die presenteert maar inhoudelijk afwezig is. Dat is een bizar verwijt: nog niet zo lang geleden kreeg collega Jort Kelder juist de kritiek te veel aanwezig te zijn. In de jaren dat Kelder namens Avro/Tros het programma Buitenhof presenteerde heb ik Laroes daar niet over gehoord, nu hij namens WNL optreedt is er kennelijk ineens een probleem.

Mijn werkelijkheid rond het programma Op1 is een totaal andere dan die van Van den Brink en Laroes. Op1 bestaat sinds januari vorig jaar en heeft de afgelopen dertien maanden met overtuiging gedaan waarvoor het in het leven is geroepen: op een toegankelijke, journalistieke en pluriforme manier het nieuws van de dag bespreken, voor een breed publiek. Soms vrolijk, soms scherp, altijd informatief. Tijdens de eerste en tweede lockdown – tot op de dag van vandaag – hebben we dag aan dag ruimte geboden aan geleerde mensen die ons wijzer maakten over het virus waar we het zoveel over hebben.

Kleur en toon

Het beeld dat we regelmatig virusontkenners, complotdenkers en rechts-radicalen kritiekloos hebben laten leeglopen en geen aandacht gehad zouden hebben voor „alles-met-een-kleurtje” (dixit Laroes) is feitelijk onjuist. Het klopt echt niet. Willem Engel is nooit te gast geweest bij Op1 (wel bij RTL). ‘Hydroxychloroquine-huisarts’ Rob Elens is één keer geweest en kritisch ondervraagd door (de door Laroes geprezen) Jeroen Pauw en Fidan Ekiz. FVD-voorman Thierry Baudet is in dertien maanden tijd twee keer te gast geweest – en in beide uitzendingen stevig tegengesproken. Je zou het niet denken als je Laroes leest, maar aan de Black Lives Matter-beweging is echt vele malen vaker aandacht besteed dan aan antivaxers. Die laatsten zijn, voor zover ik weet, werkelijk geen één keer te gast geweest in Op1.

We maken de uitzendingen met behoud van de eigenheid van de betrokken omroepen. Wie goed oplet, ziet dat de dagen inderdaad een beetje van kleur en toon verschillen. Dat is echt iets anders dan terug naar de verzuiling, zoals de heren suggereren.

Doen alsof het vroeger beter was, is heel ouderwets

Als je een programma maakt vanuit de eigenheid van een omroep, betekent dat niet dat je journalistieke principes en vaardigheden thuislaat. Laat staan dat meningen ineens belangrijker zouden zijn dan feiten. Wat een kolder. Het betekent dat je je journalistieke vaardigheden volop gebruikt en daarnaast soms wat extra aandacht besteedt aan sociaal zwakkeren en diversiteit bijvoorbeeld (BNNVARA). Dat je een open oog hebt voor christelijke aspecten van de samenleving (EO), om op een volgende dag meer aandacht te besteden aan ouderen (MAX) of ondernemers (WNL).

Lees ook dit essay van H.M. van den Brink: Op1 toont ongenadig de problemen van de publieke omroep

Bovendien heeft die eigenheid van de omroepen ertoe geleid dat er een werkelijk pluriform uitnodigingsbeleid van politieke partijen is geweest, pluriformer dan in de jaren daarvoor het geval was. En dan heb ik het nog niet eens over de diversiteit van de presentatoren van Op1: vrouw, man, jong, oud, blank, van kleur, rechts, links, et cetera.

Pluriformer

Natuurlijk kan Op1 beter. We leren elke dag. Iedereen heeft betere en minder goede dagen, sterke en minder sterke momenten. Zeker, het mag (en moet) soms scherper. Het mag verrassender en, als de actualiteit het toelaat, vrolijker. We werken er, met de mensen van producent TVBV, elke dag keihard aan.

Van den Brink en Laroes waren beiden ooit hoofdredacteur, van respectievelijk de VPRO en het NOS Journaal. Mooi dat ze meeleven. Maar doen alsof het vroeger beter was, is heel ouderwets. Misschien zijn we wat pluriformer dan zij in hun tijd waren, dat zou kunnen. Maar daar zijn we alleen maar trots op.