Directeur TUI: ‘Iedereen heeft recht op vakantie. Geef ons perspectief’

Arjan Kers, directeur van TUI Nederland, is een optimist. De man die gewoonlijk elk jaar 1,7 miljoen mensen op vakantie stuurt, zegt het zelf een aantal keer in het gesprek. „Vakantie zal belangrijker zijn dan ooit. Deze crisis hakt er zo in dat vakantie eigenlijk de enige remedie is om straks weer eventjes je batterij op te laden.”

Optimist of niet, tijdens het interview half januari maakt Kers zich ook regelmatig kwaad. Over het onbegrip van de overheid voor de reissector. De verschillen in Europa in reisbeperkingen. De vliegtaks in Nederland die wel geldt voor vakantiegangers en niet voor transferpassagiers. En vooral over de kritiek op de georganiseerde reissector. Die zou, kort door de bocht, de reisbeperkingen aan de laars lappen en zo de pandemie verergeren. Kers: „Zowel op sociale media als in de pers waren wij de afgelopen tien maanden het afvalputje.”

Kers noemt het triest dat TUI vanwege het oranje reisadvies stopte met uitvoeren van vakanties – „onze verantwoordelijkheid als marktleider” – terwijl luchtvaartmaatschappijen wel toeristen bleven vervoeren. „Dan zie je dat ook jouw passagiers uiteindelijk op vakantie gaan met de concurrent. Dat is heel pijnlijk.”

Paar honderd banen

TUI is de grootste aanbieder van pakketreizen in Nederland. Het bedrijf met hoofdkantoor in het Zuid-Hollandse Rijswijk had in 2019 een omzet van circa 1,9 miljard euro, 2.800 medewerkers en meer dan 100 reiswinkels. De coronacrisis kostte 85 procent van de omzet, een „paar honderd” mensen met tijdelijke contracten verloren hun werk en de reiswinkels zijn dicht.

TUI Nederland is onderdeel van de Duitse TUI Group, met 19 miljard euro omzet (2019) een van de grootste reisconcerns van de wereld. De groep lijdt zo onder de crisis dat de Duitse overheid al drie reddingsoperaties heeft uitgevoerd. In december nam Duitsland een belang van 25 procent in de groep.

De Nederlandse tak heeft nog geen financiële steun uit Duitsland nodig gehad, zegt Kers. Wel kreeg hij 22 miljoen euro loonkostensteun (NOW), zowel voor het reisbedrijf als voor luchtvaartmaatschappij TUI fly.

Kers is blij met die steun, haast hij zich te zeggen, maar verder had het kabinet de afgelopen maanden vooral teleurstellingen in petto. In december bijvoorbeeld, tijdens de persconferentie van premier Mark Rutte (VVD) en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA). Kers: „We waren relatief goed geboekt voor de feestdagen. En dan word je vlak voor Kerst verrast dat alles op slot gaat.”

Of de persconferentie van 12 januari. Rutte noemde iedereen die op vakantie ging „ontzettend asociaal bezig”. „Natuurlijk heeft de overheid gezegd: ga alleen vliegen voor essentiële reizen. Maar wat is essentieel?” Hij hekelt de mensen die de randen van de regels opzoeken. „Die zeggen gewoon: ‘Ik pak een vlucht en ik ga lekker een weekje op de Antillen op een zonnebedje liggen.’ Dat is niet essentieel, maar ook lastig te controleren.”

Sinds het begin van de crisis is de georganiseerde reissector „het netste meisje van de klas” geweest. „Wij hebben altijd de overheidsadviezen gevolgd. Tja, dan voel je je wel een beetje gepiepeld als je asociaal wordt genoemd. Maak nou verschil tussen de georganiseerde sector en de individuele reiziger!”

Inmiddels hebben Kers, tevens vice-voorzitter van branchevereniging ANVR, en voorzitter Frank Oostdam gesproken met premier Rutte. Donderdag 28 januari waren zij op bezoek in het Torentje. Tijdens het gesprek sprak Rutte volgens de ANVR „zijn grote waardering” uit voor de verantwoordelijke opstelling van de reissector.

Kers benadrukt dat de sector altijd heeft gepleit voor het testen van alle vakantiegangers. ,,Dat hoort bij verantwoord op reis gaan: testen voor vertrek en testen bij terugkomst. Dat hebben wij ook gehandhaafd.”

Maar dat is volgens Kers niet gebeurd bij de individuele reiziger. ,,Die is maar op en neer gevlogen. En die zijn niet getest. Dan krijg je de discussie: zijn zij verantwoordelijk geweest voor de verhoogde besmettingsgraad? Dat is niet aangetoond, maar dat moet je ook niet gaan vermengen met de [georganiseerde] vakantieganger. Wij hebben niet uitgevoerd naar oranje bestemmingen.”

Lees ook

TUI overleeft dankzij miljardensteun Duitsland

Volhouden

Hoe nu verder? „Wij zien 2021 als een overbruggingsjaar. Maar er is nog weinig zicht op wanneer we weer mogen. Dat vraag ik ook aan de overheid: geef ons wat perspectief.”

Kers heeft zich boos gemaakt over de oproep zelfs geen vakanties te boeken voor een later moment. „Waarom zou je niet kunnen boeken voor de herfstvakantie of de volgende winter? We gaan er toch wel vanuit dat de crisis dan grotendeels onder controle is?” De behoefte aan vakantie wordt met de dag groter, zegt hij. „Van iedereen om je heen hoor je dat-ie wel even een weekje weg zou willen.”

Reizen zal veranderen, zegt Kers. Mensen gaan nog meer online boeken en daarom blijft TUI digitaliseren. „Maar onderschat het belang van het reisbureau en de adviseur niet. Die zullen sterker uit deze crisis komen. De waarde van persoonlijke service en georganiseerd reizen zal groter dan ooit zijn. Mensen willen zekerheid.”

Nog belangrijker dan digitalisering vindt Kers dat TUI blijft verduurzamen. De groep was het eerste reisbedrijf in de duurzame beursindex van Dow Jones , publiceert al jaren duurzaamheidsverslagen en trad in 2013 als een van de eerste Nederlandse reisorganisaties toe tot de Global Sustainable Tourism Council. Dat is een initiatief van de VN, dat criteria beheert voor maatschappelijk verantwoord toerisme. „Vijftien jaar geleden zijn we als eerste begonnen met het verduurzamen van vakanties, van ‘de operatie’. Bij de selectie van ons aanbod, afvalscheiding, airline. We investeren in nieuwe vliegtuigen.”

TUI Nederland heeft drie Boeing 737 MAX-toestellen. Die vliegtuigen – zuiniger, schoner en stiller dan hun voorganger – staan geparkeerd op Schiphol. De 737 MAX had een wereldwijd vliegverbod na crashes in 2018 en 2019, maar mag binnenkort weer vliegen in Europa.

Bamboe lepeltjes

Als voorbeeld van een duurzaam beleid noemt Kers het terugdringen van plastic. „Binnen de groep hebben wij de afgelopen jaren bijna 200 miljoen stuks plastic vervangen door een duurzamer alternatief. Inderdaad, geen plastic koffielepeltjes meer maar bamboe, en alle rietjes werden verbannen.

„Alle hotels die wij aanbieden, worden doorgelicht op gezondheid, veiligheid en duurzaamheid. We vermelden op de site welke hotels veel doen aan duurzaamheid. Zo kan je zelf een verantwoorde vakantie kiezen.”

TUI overweegt niet om bestemmingen te schrappen die je alleen vliegend kan bereiken. „Met de boot naar Curaçao is natuurlijk geen optie. Het is ook de verantwoordelijkheid van de mensen zelf. Die kunnen zich afvragen: ga ik één keer per jaar naar Bali of één keer in de drie jaar? En: wil ik naar Barcelona voor een vrijgezellenweekend? Of kan ik dat ook gewoon hier in Amsterdam doen?”

Wel heeft TUI besloten een bestemming als Parijs niet meer aan te bieden per vliegtuig. „Dat kan ook voor andere steden binnen zevenhonderd kilometer. Mits er een goed alternatief is, zoals de trein of eigen vervoer. Nog lang niet overal voldoet de trein. Meer rails aanleggen door heel Europa, dat gaat nog wel een aantal jaren duren, maar daar zijn we wel voorstander van.”

Lees ook

Boeing 737 MAX mag weer vliegen in Europees luchtruim

Elektrische bussen

TUI is een ‘verticaal geïntegreerd’ reisbedrijf, met eigen winkels, vliegtuigen, hotels, bussen. Bezit is zorg in tijden van corona – de vaste kosten lopen door – maar het betekent ook dat TUI het helemaal in eigen hand heeft om vakanties veilig, gezond en duurzaam te maken. „Dat is een groot voordeel”, zegt Kers. „Als wij beslissen dat we mensen alleen nog met elektrische bussen vervoeren naar hun hotel, dan doen wij dat. Als ik aan de tafel moet met plaatselijke leveranciers, is dat een stuk moeilijker.”

Hij geeft nog een voorbeeld. „In Puglia, Zuid-Italië, hebben we een hotel met 5.500 vierkante meter zonnepanelen. De energie die we opwekken is niet alleen voor ons hotel; een deel gaat naar de lokale gemeenschap. Dat vind ik van belang. Dat kun je alleen maar doen als je het allemaal in eigen hand hebt.”

Op die manier, zegt Kers, steunt TUI de samenleving in vakantielanden. „Ook op het gebied van werkgelegenheid. Ik zie zelf liever dat wij er toeristen heen brengen dan dat de overheid armere landen constant financiële steun stuurt.”

Zonnepalen en een paar andere mooie projecten om de gevolgen van het massatoerisme te maskeren? „Nee, het is geen greenwashing. Ik vind het altijd heel jammer dat wij als groot bedrijf alleen worden gezien als commercieel. Alsof je dan niet kan bijdragen aan het welzijn van een lokale gemeenschap... Wij zijn gelukkig zo’n gezond bedrijf dat wij kunnen bijdragen aan de duurzaamheid.”

Een duurzame, maatschappelijk verantwoorde vakantie is over het algemeen duurder dan gemiddeld. Zoals biologisch vlees duurder is dan het vlees van plofkippen. Dreigt de (verre) vakantie iets te worden voor de elite?

„Dat zou ik echt niet willen”, zegt Kers. „Daarom moeten wij ook onze rol spelen en een deel van die meerprijs voor onze rekening nemen. Jong en oud, lagere en hogere klassen, iedereen heeft recht op vakantie. Daarom moet ons aanbod breed zijn. Je kan ook in Nederland een hele mooie vakantie hebben, of net over de grens; op een camping of in een vakantiepark.” TUI werkt in Nederland onder meer samen met Landal en Droomparken. De komende maanden wil Kers het aanbod uitbreiden.

Schoner vliegen

Kers vindt dat de overheid bedrijven die werk maken van het verduurzamen van hun activiteiten moet bevoordelen. „Dat zou ik eerlijk vinden. Je moet niet iedereen over één kam scheren. Dat zie je bijvoorbeeld bij de ‘slotverdeling’.” Kers doelt op de capaciteit op Schiphol: het verdelen van slots, start- en landingsmomenten op de luchthaven. „Als je kan aantonen dat je als luchtvaartmaatschappij of reisorganisatie met eigen luchtvaartmaatschappij hebt geïnvesteerd in een schonere of stillere vloot, dan moet je voorrang krijgen.”

KLM en dochterbedrijf Transavia hebben nu de meeste slots op Schiphol. TUI fly, maar ook een budgetmaatschappij als easyJet, wil graag meer gebruikmaken van de grootste Nederlandse luchthaven. Maar wie geen slots heeft, kan geen passagiers vervoeren.

Een paar dagen na het gesprek kondigt premier Rutte strengere reisbeperkingen af en een algemeen vliegverbod voor onder meer het VK, Zuid-Afrika en Zuid-Amerika. Samen met de ministeries van Buitenlandse Zaken en Infrastructuur en Waterstaat werkt Kers aan een plan om veilige vakanties aan te bieden naar Curaçao. TUI onderzoekt de mogelijkheid van een ‘corridor’ naar het eiland, op dezelfde manier als KLM en Delta Air Lines PCR-tests en quarantaine combineren in de corridor van het Amerikaanse Atlanta naar Amsterdam. „Dat geeft gelukkig enig perspectief”, zegt Kers. „Dat vind ik heel belangrijk. Wij kunnen niet stil blijven zitten totdat iedereen is gevaccineerd.”