‘Riders of Justice’ laat zien wat Deense films zoveel beter maakt dan Nederlandse: een gewaagd scenario

Opening IFFR Terwijl de lichamen zich opstapelen, weet IFFR-openingsfilm Riders of Justice spanning, humor en ontroering virtuoos te combineren met een meditatie over causaliteit, toeval en wonderen.

In Riders of Justice gaat een groep misfits onder leiding van de geblokkeerde militair Markus (Mads Mikkelsen) een extreemrechtse motorbende te lijf.
In Riders of Justice gaat een groep misfits onder leiding van de geblokkeerde militair Markus (Mads Mikkelsen) een extreemrechtse motorbende te lijf. Foto Rolf Konow

Na de openingsfilm Riders of Justice van het vijftigste Internationaal Film Festival Rotterdam (IFFR) was er maandagavond zelfs een naborrel. In een virtuele lounge van wonder.me weliswaar, waar zo’n honderd bezoekers vanaf de sofa in virtuele kringetjes het glas hieven. Geen gesponsorde gin-tonic, maar een biertje uit eigen koelkast.

De nieuwe artistiek directeur Vanja Kaludjercic, die samen met zakelijk directeur Marjan van der Haar via een video het filmfestival opende, moest vorig jaar twee weken na haar komst in Rotterdam al in lockdown in haar nog niet gemeubileerde woning. Zij ervoer haar eerste jaar als een decennium, bekende ze, met talloze opzetjes, versies en blauwdrukken die in de prullenbak konden. Uiteindelijk werd deze jubileumeditie van IFFR in tweeën gesplitst. Het eerst deel van 1 tot 7 februari vindt plaats onder het zwartste scenario: volledige lockdown. Dat staat in het teken van de – virtuele – filmmarkt, de vaste filmcompetities en een aantal festivalfavorieten: samen zo’n 45 speelfilms. Van 2 tot 6 juni wordt het jubileum gevierd. Het eerste IFFR in 1972 was eveneens in juni.

Filmfestival-directeur Vanja Kaludjercic sprak op video een welkomstwoord uit vanuit een lege bioscoopzaal.

Foto IFFR

Over Kaludjercic eerste openingsfilm geen onvertogen woord, zo bleek na afloop tijdens een rondje buurten in de virtuele lounge van wonder.me. Dat was wel eens anders: IFFR opent van oudsher met een eigen première, een riskante of zelfs deprimerende arthousefilm. Kaludjercic koos het wrangkomische Riders of Justice met coryfee Mads Mikkelsen, een film die in november al in de Deense bioscoop draaide. Een wijze keus: andere filmfestivals openen met ‘crowd pleasers’ om de stemming erin te krijgen. Wel kan je nu mopperen dat er zo niets meer valt te mopperen over IFFR’s openingsfilm.

Filosofische wraakexpeditie

Riders of Justice van Anders Thomas Jensen is een onvoorspelbare filosofische wraakexpeditie waarin een groep misfits onder leiding van de geblokkeerde militair Markus (Mikkelsen) een extreemrechtse motorbende te lijf gaat. Als Markus’ vrouw overlijdt bij een treinongeluk, is softwareontwerper Otto (Nikolaj Lie Kaas), die zijn stoel aan haar afstond, namelijk overtuigd dat het eigenlijk een aanslag betrof op een kroongetuige tegen de motorbende. Statistisch kan dat niet missen, berekent Otto’s software voor patroonherkenning.

Lees ook Mag ik hier wel om lachen?

Terwijl de lichamen zich opstapelen, weet Riders of Justice spanning, wrange humor en een vleugje ontroering virtuoos te combineren met een meditatie over causaliteit, toeval en wonderen. Is wat wij ‘toeval’ noemen, louter een gebrek aan informatie over causale ketens die op een zeker punt samenkomen? Ict’er Otto gelooft rotsvast dat we causaliteit ooit volledig ontrafelen, maar het aantal ketens is oneindig. Als wij zien hoe subtiel die ketens van oorzaak en gevolg soms in elkaar grijpen, ervaren we dat als een wonder. Ons brein kan niet anders: dat zoekt immers patronen, wil toeval elimineren.

Dat maakt film zo bevredigend; daar bestaat geen toeval, want elke causale keten werd gesmeed door een filmgod, hier schrijver-regisseur Anders Thomas Jensen. Met zijn diabolische wendingen laat hij in Riders of Justice eens te meer zien wat de Deense film zoveel beter maakt dan de Nederlandse: ijzersterke, gewaagde scenario’s.