Winkels mogen mogelijk weer open voor afhalen, maar effect zal vooral ‘symbolisch’ zijn

Detailhandel Winkeliers verwachten dat zij binnenkort spullen mogen laten afhalen bij de deur. Maar als ze daarna niet snel helemaal open mogen, dreigt alsnog een kaalslag in de winkelstraat.

Een klant komt een bestelling ophalen bij een winkel.
Een klant komt een bestelling ophalen bij een winkel. Foto Robin Utrecht/ANP

Hun hele wintercollectie zullen modewinkels er niet mee kwijtraken. En de boekhandels blijven nog steeds zitten met veel onverkochte titels. Maar dat de detailhandel vanaf volgende week waarschijnlijk weer een beetje open kan, leidt tot voorzichtige blije geluiden in de winkelstraat.

Het kabinet maakt dinsdag vermoedelijk bekend dat alle winkels in Nederland de mogelijkheid krijgen om bestellingen te laten afhalen. Click & collect: online bestellen en betalen, maar afhalen aan de deur van de winkel. Van de winterjas bij de boetiek om de hoek tot een stapeltje romans bij de lokale boekhandel. En als het aan de brancheverenigingen BOVAG en RAI ligt, moet je ook een nieuwe auto kunnen kopen via ‘click & collect’.

Tot nu toe mochten alleen doe-het-zelf-zaken, eet- en drinkgelegenheden, coffeeshops en verkopers van diervoeding sinds december bestellingen laten afhalen tijdens de lockdown. Ook bibliotheken waren op een dergelijke manier uitgezonderd. Sommige winkels stuurden hun personeel wel op de fiets de stad in om bestelde producten te bezorgen. Wie onpersoonlijk op www.blokker.nl een aanschaf deed, kreeg diezelfde middag een medewerker van het lokale filiaal aan de deur.

Op een kiertje

Maar nu gaat de winkeldeur dus weer open, al is het op een kiertje. „Het afhalen van een bestelling bij de deur, op een afgesproken tijdstip, kan veilig en helpt ondernemers enorm”, aldus brancheorganisatie INretail. „Laat dit een eerste stap zijn van een versneld regime om winkels weer open te krijgen.” Of de winkels snel weer helemaal open kunnen is echter de vraag. Het kabinet maakt dinsdagavond bekend wat de ‘exitstrategie’ uit de lockdown wordt.

Volgens INretail denkt een derde van de ondernemers in Nederland het nog minder dan een maand te kunnen volhouden. De brancheorganisatie ondervroeg duizend ondernemers. Nog eens 35 procent zou het nog slechts twee maanden kunnen uithouden. Ruim 70 procent van de ondervraagde winkeliers kan de voorjaarsgoederen niet betalen en 55 procent vindt dat de bank niet of nauwelijks meedenkt over de financiële problemen.

De verwachte goedkeuring van ‘click & collect’ lijkt vooral symbolisch. Een klein beetje perspectief in donkere tijden. „Winkeliers gaan hier geen winst op maken”, aldus winkeliersorganisatie Raad Nederlandse Detailhandel (RND). „Het is ook niet de oplossing voor onze problemen. Daarvoor moeten we echt weer open kunnen. Maar het is een hoopvolle eerste stap.”

Anders dan bij online shopping moet de fysieke winkel het veel meer hebben van toevallige aankopen. In een webshop zoek je gericht naar iets wat je wilt kopen. In de winkelstraat loop je toevallig aan tegen iets wat je misschien helemaal niet nodig had. Dat krijg je niet terug met afhalen bij de deur.

Lees meer over de situatie in de boekenmarkt: CPNB-directeur: deze boekentop-100 toont dat het een totaal bizar jaar is geweest

Desondanks vraagt de detailhandel al weken om de mogelijkheid om bestelde spullen te laten afhalen. Vorige week stuurden meer dan honderd Nederlandse schrijvers, onder wie Remco Campers, Anna Enquist en Arthur Japin, nog een dringend verzoek aan het kabinet om boekhandels te heropenen. De winkels zouden moeten worden aangemerkt als ‘essentieel’. In België en Frankrijk, zo klaagden de schrijvers, bleven boekwinkels wel open tijdens lockdowns. In Nederland mogen boekwinkels wel bezorgen, maar de schrijvers stelden dat dit geen verdienmodel is voor de al zwaar getroffen winkels.

Kaalslag

Het Economisch Bureau van ING zegt hetzelfde. Veel non-food winkels hebben tijdens de lockdown geïnvesteerd in online verkoop, aldus de sectoranalisten van ING. „De omzet hieruit kon echter veelal het verlies niet goedmaken.” Getroffen winkels weten te overleven door de overheidssteun, belastinguitstel en afspraken met verhuurders en banken over vaste lasten, schrijft het Economisch Bureau in een vorige week uitgegeven marktanalyse.

„Als de huidige beperkende maatregelen onverhoopt langer duren, de steun wordt afgebouwd en uitgestelde lasten moeten worden betaald zal mogelijk een versnelde sanering van het aantal retailzaken plaatsvinden.” Volgens ING dreigt dan een kaalslag onder horeca en winkels, met name bij mode- en schoenenzaken.