Foto Chris Keulen

Interview

‘Druk op IC omlaag? Vaccineer eerst dikke mannen van 50+’

Vaccineren Vaccineer met voorrang mannen met overgewicht tussen de 50 en 75, betoogt IC-arts Peter van der Voort.

Als Nederland nu met voorrang alle mannen met overgewicht tussen de 50 en 75 jaar zou vaccineren, ongeveer 1,2 miljoen Nederlanders, dan zou de druk op de IC’s met zo’n 60 procent afnemen. Dat is in een maand te realiseren, stelt Peter van der Voort, hoofd intensive care van het UMC Groningen.

Bij Jinek aan tafel zette Van der Voort vorige week zijn redenering uiteen: van alle patiënten die tot nu toe met corona op de IC’s hebben gelegen, is 72 procent man. En driekwart van de coronapatiënten op de IC heeft overgewicht, in meer of mindere mate. En de gemiddelde leeftijd is 65.

Is zo’n aanpak uitvoerbaar en ethisch?

„We hebben vanaf het begin gezegd: dít zijn de patiënten die met corona op de IC terechtkomen. Als je dat weet, hoe gek is het dan om je vaccinatiestrategie daarop aan te passen? Onze hele aanpak is er immers op gericht om de druk op de IC’s te verminderen. Dan ligt dit méér voor de hand dan de huidige strategie. En het is redelijk eenvoudig uit te voeren.”

Hoe dan? De overheid weet toch niet wie er in Nederland te dik is?

„Nee, maar we weten wel, uit de gemeentelijke basisadministratie, wie er man is en tussen de 50 en 75 jaar oud. Al die mannen kun je een brief sturen waarin staat: u mag zich nu laten vaccineren als u een BMI – body mass index – boven de 25 heeft. En dan doe je er een tabelletje bij waarin je uitlegt boven welk gewicht dat is bij een bepaalde lengte. Dan weeg je de mensen voordat je ze vaccineert, en als hun BMI onder de 25 is, stuur je ze weg met een afspraak voor over een paar weken.”

Zijn de coronapatiënten op de IC nog steeds die gezette oudere mannen? De gemiddelde leeftijd op de IC was toch gedaald sinds de eerste golf?

„Ja, dit zijn echt de coronapatiënten die nu op de IC’s liggen. Je ziet het meteen als je zo’n afdeling op loopt. Tijdens de eerste golf lagen er nog relatief veel 80-plussers. Dat is nu niet meer zo, omdat artsen vrij snel doorhadden dat de uitkomst bij deze groep zo slecht was. Het is een behandeling met veel pijn, angst en onzekerheid en een grote kans op een slechte afloop. Veel ouderen maken nu een weloverwogen keuze en zeggen dat ze niet naar een IC willen.”

Maar zegt u nu: we moeten deze gezette mannen vóór de kwetsbare ouderen vaccineren?

„Nee, dan worden ouderen de dupe. Ik zeg: haal de mannen met overgewicht naar voren ten opzichte van de andere 50-plussers. En blijf intussen doorgaan met het vaccineren van de 80-plussers.”

Staan die dikke mannen sowieso niet al vooraan in de wachtrij?

„Nee, het gaat nu op leeftijd. Mensen onder de 70 zijn pas ver in het voorjaar aan de beurt. En al die tijd vaccineren we dus ook grote aantallen slanke vrouwen, terwijl die een véél kleinere kans hebben om op de IC terecht te komen. Ik zeg niet dat die minder recht hebben op een prik, maar als je beleid erop gericht is om de IC’s te ontlasten, dan moet je daar wel eerlijk over zijn.”

Maar die slanke vrouwen kunnen wel ‘long Covid’ krijgen – de langdurige nasleep van corona.

„Dat klopt, maar dat gaat om veel kleinere aantallen dan de mannen die op de IC belanden en overlijden aan corona. Die zeldzame long-Covidgevallen moet je afwegen tegen de schade die we nu ondervinden door de strenge lockdown. Daar heeft iederéén last van. Kinderen, ouders, ondernemers. De mensen die nu geen hart- of kankerbehandeling krijgen omdat er te weinig IC-capaciteit is. Daar overlijden ook mensen aan. Dat moet je allemaal afwegen tegen de bezwaren van het láter vaccineren van slanke vrouwen. En vergeet ook niet aan welke risico’s we die te dikke mannen blootstellen als we ze níet eerder vaccineren. Een IC-opname bij corona is geen pretje. De revalidatie is lang en zwaar, áls je het al overleeft. Dertig procent van deze IC-patiënten overlijdt.”

Critici zeggen dat uw idee dikke mannen ‘beloont’ voor een ongezonde leefstijl.

„Volgens mij is dat geen serieus argument. Het is helemaal niet gezegd dat overgewicht alleen komt door ongezond gedrag. Zeker, er is een groep die te veel hamburgers eet. Maar overgewicht is ook het gevolg van een verouderingsproces dat voor een groot deel wordt bepaald door genen en geslacht. Door biologische processen waar je niet veel aan kunt doen.”

Moet de overheid in deze crisis toch niet meer inzetten op leefstijl?

„Ja, vorig jaar maart was al bekend dat overgewicht een risicofactor is voor corona. Betere voorlichting had toen al kunnen starten. Maar ja, toen dachten we nog dat we er met twee maandjes vanaf zouden zijn, en dat je in die korte tijd nooit die kilo’s eraf krijgt. Nu is het tijd om dat te heroverwegen. Eigenlijk had dat natuurlijk al decennia geleden moeten gebeuren, meer aandacht voor de rol van leefstijl bij ziekten.”

En alle dikke mannen in zelfquarantaine zetten? Is dat geen oplossing?

„Jazeker, als die 1,2 miljoen mannen zichzelf opsluiten in hun huis en eten door een luikje krijgen, dan neemt de druk op de IC’s ook snel af. Maar dat is niet haalbaar. Ik denk wel dat we, los van de vaccinatiestrategie, duidelijk moeten maken dat zij extra voorzichtig moeten zijn. Ik zeg het nog maar eens: we weten al vanaf maart dat dit de risicogroep is. Het wordt tijd dat daar beleid op wordt gevoerd.”