Laatste nieuws coronacrisis

In Nederland haalt de ‘Britse’ besmettelijkere variant de ‘oorspronkelijke’ stam in

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

Hier hield NRC de ontwikkelingen rondom het coronavirus op maandag 1 februari bij.

Lees verder in het blog van dinsdag 2 februari

‘Situatie rondom corona stabiel op Caribische eilanden’

Het gaat de goede kant op wat betreft de coronabesmettingen op de Caribische eilanden. Dat heeft staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, ChristenUnie) in een brief aan de Tweede Kamer laten weten.

Volgens Blokhuis is het aantal ziekenhuisopnamen scherp gedaald op Curaçao en Bonaire dankzij maatregelen die werden genomen rond de feestdagen, toen de situatie een stuk slechter was. Er geldt nog wel een avondklok op beide eilanden. Op Sint-Maarten zijn momenteel geen ziekenhuisopnames. In de afgelopen dagen is het aantal patiënten met Covid-19 rond de honderd blijven schommelen. Op zowel Sint-Eustatius als Saba is de afgelopen week voor het eerst een nieuwe besmetting gemeld.

Op Aruba is de afgelopen dagen sprake van een daling na een eerdere stijging van enkele weken. Er zijn daar nu 362 actieve gevallen. Op basis van een steekproef is er bij vijf mensen een besmetting met de Britse variant van het coronavirus vastgesteld. Er nog geen mutaties aangetroffen op de andere eilanden.

Museumplein krijgt cameratoezicht na rellen rond coronamaatregelen

Op en rondom het Museumplein in Amsterdam komen camera’s te hangen vanwege de rellen rondom de coronamaatregelen die daar drie weekenden achtereen plaatsvonden. Dat heeft burgemeester Femke Halsema bepaald, meldt persbureau ANP. Bij de rellen moest de mobiele eenheid worden ingezet, werden traangas en waterkanonnen gebruikt en werden ruim driehonderd relschoppers opgepakt. De burgemeester spreekt van „ordeverstorende bijeenkomsten”.

Actievoerders en politie op het Museumplein, dat was uitgeroepen tot veiligheidsrisicogebied. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De camera’s moeten onder meer toekomstige rellen en „strafbare feiten die invloed hebben op de orde en rust in dit gebied” voorkomen, aldus Halsema. „Het inzetten van cameratoezicht is een belangrijke aanvulling op de bestaande maatregelen ter handhaving van de openbare orde en het verhogen van het veiligheidsgevoel van de bewoners.” Wanneer de camera’s precies rond het plein komen te hangen is niet bekend, wel is duidelijk dat deze in ieder geval tot 29 maart zullen blijven. Hoeveel er komen is evenmin bekendgemaakt.

Gemeenten mogen camera’s op openbare plekken hangen om de openbare orde te handhaven, aldus de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). De politie kan de beelden vervolgens bekijken, om bij strafbare feiten verdachten op te sporen. Cameratoezicht mag volgens de AP niet op zichzelf staan, maar gebeurt in combinatie met andere maatregelen, zoals betere straatverlichting en toezicht op straat. Op meerdere plekken in Amsterdam hangen al toezichtscamera’s.

Lees ook: Dit keer had de politie het Museumplein in tien minuten leeg

Versoepelingen in Europa, ondanks zorgen om mutaties

Ondanks zorgen in Europa over de verspreiding van verschillende virusvarianten, hebben meerdere landen maandag versoepelingen van coronamaatregelen aangekondigd. Een greep uit de ontwikkelingen in het buitenland.

  • De Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz heeft maandag aangekondigd dat alle niet-essentiële winkels, musea en scholen in zijn land vanaf volgende week weer open kunnen. Leerlingen worden twee keer per week op school getest, enkel degenen met een negatieve testuitslag mogen de lessen fysiek volgen. De avondklok, die in Oostenrijk geldt van 20.00 uur tot 06.00 uur, blijft van kracht. Oostenrijkse gezondheidsexperts waarschuwden tegen de versoepelingen, zo melden lokale media. De langzame daling in het dagelijkse aantal besmettingen zou daartoe weinig aanleiding geven.
  • De Spaanse regio Madrid versoepelt deze week ook een aantal maatregelen. Vanaf vrijdag mogen voortaan zes mensen samenkomen om te eten op terrassen van restaurants, in plaats van de eerdere vier. Ook overweegt de regio om de avondklok vanaf 22.00 uur te verlaten naar middernacht. Bezoekers in horecagelegenheden moeten deze om uiterlijk 21.00 uur verlaten. „In Madrid doen we er alles aan om onze bars en restaurants en onze culturele ruimte open te houden, ondanks politieke druk”, zei president van het Madrileense regiobestuur Isabel Diaz Ayuso, doelend op weerstand van de landelijke politiek.
  • Eerder vandaag hebben inwoners 16 van de 21 Italiaanse regio’s iets meer vrijheid gekregen. In deze gebieden zijn toeristische attracties weer geopend en mogen restaurants en cafés weer overdag klanten bedienen. Onder meer het Colosseum en het Pantheon in Rome, evenals de Sixtijnse Kapel en het Vaticaanmuseum zijn vandaag weer geopend. Alleen de regio’s Sicilië, Sardinië, Puglia, Umbrië en Zuid-Tirol blijven ‘oranje’ en versoepelen daarmee niet. Bij de horeca mag in deze gebieden enkel afgehaald worden en musea zijn er gesloten. De Italiaanse Gezondheidsminister Roberto Speranza stelde dat de versoepeling „niet betekent dat het gevaar voorbij is” en riep Italianen op voorzichtig te zijn.

Een demonstratie tegen de coronamaatregelen in Madrid op 23 januari. Foto Manu Fernandez/AP

Onduidelijkheid over vaccinatiecijfers duurt voort

De nieuwe vaccinatiecijfers van het ministerie van Volksgezondheid, die het resultaat zijn van een nieuwe rekenmethode, kloppen mogelijk toch niet. Demissionair minister Hugo de Jonge heeft maandag laten weten de cijfers verder te willen onderzoeken, zo meldt ANP. Mogelijk zijn de vaccinaantallen in de langdurige zorg dubbel geteld, zegt hij. Onder meer het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) heeft vraagtekens over het door het ministerie van Volksgezondheid gecommuniceerde aantal uitgegeven vaccinaties.

Volgens het ministerie was eerder sprake van een rapportageachterstand, zo schrijven NRC-redacteuren Pim van den Dool en Wouter van Loon. De systemen van de instanties die verschillende groepen vaccineren, zijn nog niet aangesloten op een centraal registratiesysteem. Het ministerie vraagt de gegevens daarom dagelijks op bij bijvoorbeeld de ziekenhuizen.

Lees meer: Vraagtekens rondom de nieuwe rekenmethode van vaccinaties

De onduidelijkheid over de nieuwe rekenmethode schiet de oppositie in Den Haag in het verkeerde keelgat. Zo reageert GroenLinks-leider Jesse Klaver op Twitter afkeurend op het door hem geconstateerde „paniekvoetbal”: „Als het niet goed gaat, probeer dan niet de beeldvorming bij te stellen of het rekenmodel aan te passen, maar kom met echte oplossingen.” SP-Kamerlid Maarten Hijink vindt dat de minister niet hard genoeg werkt aan de aanpak van problemen, en is boos over de ontstane onduidelijkheid: „Je zou toch verwachten dat de minister dit in samenwerking met betrokken organisaties doet en niet op eigen houtje handelt”, citeert ANP.

EU over eigen fout rondom vaccinconflict: alleen de paus is onfeilbaar

Het voorstel om een noodartikel uit de Brexit-deal in gang te zetten, om zo de export van in de EU geproduceerde coronavaccins te controleren, was een fout. Dat heeft de Europese Commissie maandag gezegd. Volgens een woordvoerder van commissievoorzitter Ursula von der Leyen is de fout hersteld. „Alleen de paus is onfeilbaar”, zei de woordvoerder.

De EU kwam vrijdagavond snel terug op het plan beroep te doen op het noodartikel, nadat naast de Britse regering ook EU-lidstaat Ierland ontstemd reageerde op de aangekondigde aanscherping van de grenscontroles. Die wilde de EU invoeren nadat farmaceut AstraZeneca waarschuwde voor een vertraagde levering van de beloofde hoeveelheid vaccins. Dit terwijl het VK volgens de EU juist meer vaccins krijgt dan afgesproken, omdat ze meer zouden betalen.

Volgens de EU zijn de vier vaccinfabrieken van AstraZeneca, waarvan twee in het VK, contractueel verplicht te leveren aan de EU. AstraZeneca ontkent dat, waarop topambtenaren dreigden het contract tussen de twee partijen openbaar te maken.

Lees ook: Strategische blunders rondom vaccin illustreren paniek in Brussel

Verdachte aangehouden voor brand teststraat Urk

De politie heeft maandag een 21-jarige man uit Emmeloord aangehouden omdat hij betrokken zou zijn geweest bij de brand van de teststraat op Urk. De man blijft voorlopig vastzitten. Zijn auto is in beslag genomen, om bij te dragen aan een mogelijke schadevergoeding.

Vorige week zaterdag braken er rellen uit op Urk nadat jongeren zich in de haven hadden verzameld om te demonstreren tegen de avondklok. Daarbij werd een teststraat van de plaatselijke GGD in brand gestoken. Op basis van gemaakte beelden en recherchewerk heeft de politie de verdachte kunnen aanhouden. Het onderzoek is nog lopende en meer arrestaties worden niet uitgesloten.

Na de brand begonnen jongeren op Urk een inzamelingsactie om een nieuwe testlocatie te laten bouwen. Het streefbedrag van 10.000 euro werd al binnen een paar dagen gehaald.

Minder besmettingen en sterfgevallen, ook minder IC-opnames

In de afgelopen 24 uur zijn er 3.280 positieve coronatests gemeld. Dat blijkt uit de laatste cijfers van het RIVM. Het is het laagste aantal nieuwe besmettingen sinds 29 september. Ook ligt het aantal ruim onder het gemiddelde van 4.147 positieve tests per etmaal van afgelopen week.

Er werden 27 sterfgevallen door de gevolgen van Covid-19 gemeld, dertien minder dan een dag eerder. Een kleine kanttekening is dat op maandag de sterftecijfers vaker lager liggen, omdat met name in het weekend het registreren van sterfgevallen vertraging oploopt.

Volgens de laatste cijfers van het Landelijk Centrum Patiënten Spreiding liggen er 2.270 mensen in het ziekenhuis vanwege het coronavirus, 51 meer dan een dag eerder. 639 van hen liggen op de intensive care. Dat zijn er zeven minder dan een dag eerder. In totaal werden het afgelopen etmaal 24 patiënten op de intensive care opgenomen.

VWS: helft van alle nieuwe besmettingen veroorzaakt door Britse variant

Naar schatting is de helft van alle mensen die vanaf 26 januari ziek werden door het coronavirus, besmet met de Britse variant. Dat schreef minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) zondagavond in een brief aan de Tweede Kamer, naar aanleiding van een inschatting door het Outbreak Management Team (OMT).

Daarmee lijkt de Britse, besmettelijkere variant van het coronavirus de ‘oorspronkelijke’ stam in te halen in Nederland. De Jonge spreekt van een „duidelijke gestage toename” van de Britse variant in Nederland.

Uit de brief wordt niet duidelijk hoe wijdverspreid andere varianten van het coronavirus momenteel zijn. Wel heeft het ministerie de zogeheten kiemsurveillance opgeschaald. In zulk laboratoriumonderzoek worden steekproefsgewijs monsters genomen van de uitgevoerde coronatests. Dit onderzoek moet beter duidelijk maken hoe vaak de verschillende varianten voorkomen in Nederland.

Railcatering NS komt na de crisis niet meer terug

De railcatering in de treinen van de NS komt ook na de coronacrisis niet meer terug. De spoorvervoerder maakt een definitief einde aan de dienst, die in maart vorig jaar aanvankelijk tijdelijk stopgezet werd vanwege de pandemie. Dat heeft de NS maandag bekendgemaakt.

Volgens de NS liep de omzet van de railcatering „al langer terug”, ondanks verschillende initiatieven om de catering nieuw leven in te blazen, zoals de vernieuwing van het uniform en de introductie van verse filterkoffie. Reden daarvoor is volgens Anneke de Vries, lid van de Raad van Bestuur van de NS, investeringen in winkels en afhaallocaties op de stations zelf. Daardoor halen reizigers vaker iets te eten of drinken op het station dan in de trein.

De railcateraars zelf blijven werkzaam voor de NS en worden in stationswinkels of kiosken ingezet. De Vries noemt hen „echte ambassadeurs die de NS niet kwijt wil”. „Het is fijn dat reizigers hun gastvrije service niet hoeven te missen”, aldus de bestuurder. De treindienst krijgt een plek in het Spoorwegmuseum: eerder overhandigde voormalig railcateraar Laila haar uniform aan de instelling.

Railcateraar Jelle Timmermans schenkt koffie in de intercity naar Zwolle in juni 2019. Foto Frank van Beek/ANP

Avondklok wordt volgende week geschrapt

Aan de avondklok komt vanaf volgende week woensdag een einde. Dat zeggen bronnen tegen NRC. Vanaf 10 februari is het weer toegestaan om ook tussen 21.00 uur en 4.30 uur over straat te gaan. Tot en met 9 februari is de maatregel nog wel van kracht.

Dat zullen demissionair premier Mark Rutte (VVD) en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) dinsdag bekendmaken tijdens een persconferentie over de coronamaatregelen. Zij zullen dan ook namens het kabinet uitleggen wat de zogenoemde exitstrategie van Nederland is: welke coronamaatregelen in welke volgorde teruggedraaid zullen worden als het aantal besmettingen en ziekenhuis- en IC-opnames dat toelaat.

De avondklok blijft wel onderdeel van de „gereedschapskist” van het kabinet om maatregelen te nemen. Als het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames weer toeneemt, kan het kabinet in overleg met de Tweede Kamer weer tot de avondklok overgaan. Dinsdagochtend komt een deel van de ministerraad bijeen om over de avondklok te praten, maar bronnen zeggen tegen NRC dat het besluit al is genomen.

De avondklok lag al vanaf het begin moeilijk in de coalitie. Vooral D66 verzette zich flink tegen de maatregel, maar stemde uiteindelijk toch in toen het kabinet de avondklok een half uur later liet ingaan. Vrijdag had premier Mark Rutte na de ministerraad al gezegd dat de avondklok „als eerste op de stapel en zelfs nog voor de stapel, om mee te stoppen” lag. En dat „iedereen zo snel mogelijk weer van dat vreselijke ding af wil.”

Correctie (3 februari 2021): In dit bericht staat dat de avondklok zeker ten einde zou komen op 10 februari. Toen dit artikel werd gepubliceerd was dat besluit genomen door het kabinet en besproken in het coalitieoverleg. Dinsdag is het kabinet daarop teruggekomen. Het kabinet heeft het Outbreak Management Team gevraagd om een nieuw advies over het huidige maatregelenpakket, waaronder de avondklok. Het besluit over het wel of niet verlengen daarvan is uitgesteld naar het weekend.

De politie controleert of twee mannen die net klaar zijn met hun werk als pizzakoerier buiten mogen zijn. Foto Merlin Daleman

Bijna 16.000 boetes voor overtreden avondklok sinds invoering

Sinds de invoering van de avondklok, op zaterdag 23 januari, heeft de politie bijna 16.000 boetes uitgedeeld aan mensen die zich na 21.00 uur op straat bevonden. Ruim 5.000 van de boetes werden in het eerste weekend uitgeschreven, de overige 10.810 kwamen daar afgelopen week bij. Dat zegt de politie maandag.

In totaal deelde de politie afgelopen week bijna 13.000 boetes uit voor het niet naleven van de coronaregels. Naast het overtreden van de avondklok werden mensen bijvoorbeeld bestraft voor het niet dragen van een mondkapje op een plek waar dat verplicht is. Bij 610 mensen bleef het bij een waarschuwing.

‘Kans op identiteitsfraude bij datalek GGD-systemen is klein’

De kans dat de vorige week ontdekte datalek bij twee GGD-systemen leidt tot identiteitsfraude is klein. Dat stelt de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) maandag. Volgens de dienst is het met de buitgemaakte persoonsgegevens niet mogelijk om bankrekeningen te openen of telefoonabonnementen af te sluiten.

Afgelopen maandag onthulde RTL Nieuws dat gegevens van mensen die zich lieten testen op het coronavirus, online te koop werden aangeboden. Naar aanleiding van de publicatie opende de politie een onderzoek, waarbij tot nu toe twee medewerkers van een GGD-callcenter zijn opgepakt. Zij zouden data afkomstig uit GGD-systemen hebben gestolen en geprobeerd illegaal te verhandelen. Deze systemen bevatten miljoenen adresgegevens, telefoon- en burgerservicenummers (bsn).

Het bsn is een zogenoemd ‘informatieloos’ nummer, aldus de RvIG, dat de overheid alleen gebruikt bij de verwerking van persoonsgegevens. Wel raadt de RvIG aan om extra alert te zijn op misbruik. Mensen die willen weten of hun gegevens bij het lek zijn betrokken, kunnen een GGD-locatie bellen. Afgelopen vrijdag ontdekte de NOS dat GGD-medewerkers al sinds april lijsten met geteste mensen kunnen uitdraaien en doorsturen.

Muziekfestival Paaspop uitgesteld tot begin september

Muziekfestival Paaspop is vanwege de coronamaatregelen verplaatst naar september. Aanvankelijk zou Paaspop begin april van start gaan, maar de organisatie maakt maandag bekend dat het evenement is uitgesteld naar 3, 4 en 5 september. Het festival in het Brabantse Schijndel vindt daardoor voor het eerst in 47 jaar niet tijdens het paasweekend plaats.

Vooralsnog is de invulling van het evenement intact gebleven: op 17 podia zullen 250 optredens worden gegeven. Het volledige programma is nog niet bekend; de organisatie zegt ernaar te streven om zoveel mogelijk optredens van de geannuleerde editie uit 2020 terug te laten komen. Mocht Paaspop in september alsnog niet doorgaan, dan hoopt de organisatie een beroep te kunnen doen op het garantiefonds. Daarmee kunnen organisatoren financiële compensatie krijgen voor hun geannuleerde evenement.

Paaspop is traditiegetrouw de opening van het Nederlandse festivalseizoen. Vorig jaar viel dat volledig in het water door de coronapandemie. Veel festivals verplaatsten hun editie naar deze zomer en vroegen de bezoekers geduld te hebben en hun toegangskaart te bewaren. De evenementenbranche hoopt op korte termijn te kunnen experimenteren met grote groepen gasten en sneltesten: iedereen met een negatief testbewijs kan naar binnen, zo is het idee. De eerste proef staat gepland op 15 februari, als vijfhonderd organisatoren van evenementen zijn uitgenodigd in het Beatrix Theater in Utrecht.

Lees ook: De festivals popelen. Of blijven de velden toch weer leeg?

Winkels mogelijk volgende week open voor afhaalbestellingen

Het kabinet onderzoekt de mogelijkheid om winkels te laten heropenen voor het afhalen van bestellingen. Dat bevestigt een bron aan NRC, na berichtgeving door meerdere media. Klanten kunnen dan online een bestelling plaatsen en deze vervolgens afhalen bij de winkel.

Bij sommige zaken kunnen nu al spullen worden afgehaald. Dat geldt voor doe-het-zelfzaken, dierenwinkels, coffeeshops en eet- en drinkgelegenheden. Met de nieuwe versoepeling zou deze mogelijkheid worden uitgebreid naar meer winkels, zoals kledingzaken, tuincentra en meubelwinkels.

De versoepeling wordt dinsdag voorgelegd in een kabinetsoverleg. Volgens de NOS zou het afhaalsysteem bij goedkeuring 10 februari kunnen ingaan. Het zou niet de enige versoepeling zijn die eraan zit te komen; afgelopen weekend werd al bekend dat de kinderopvang en basisscholen 8 februari mogen heropenen.

Bij sommige winkels, zoals deze in Den Helder, is het mogelijk om een bestelling te plaatsen die bezorgd wordt. Afhalen moet straks ook mogelijk worden, is het plan. Foto Koen van Weel/ANP

Werkgevers willen ‘meebewegende arbeidsvoorwaarden’ tijdens coronacrisis

Werkgevers willen het komende jaar „meebewegende arbeidsvoorwaarden” voor hun personeel om beter bestand te zijn tegen de gevolgen van de coronacrisis. In hun jaarlijkse arbeidsvoorwaardennota schrijven MKB-Nederland, VNO-NCW en AWVN maandag dat cao-afspraken momenteel vaak „te star” zijn, waardoor bedrijven „extra hard worden geraakt bij onverwachte tegenslag”.

Zo bleek het inzetten van personeel op andere plekken in de organisatie vorig jaar geregeld lastig, evenals een lossere omgang met vaste werktijden. In de nota wordt daarom geadviseerd om cao-afspraken rond roosters, reistijden, reiskosten en thuiswerken kritisch te heroverwegen. Zo moet het „switchen” tussen functies makkelijker worden en moet er een integraal budget komen voor reizen en thuiswerken.

Ook worden zogeheten „mee-ademende beloningen en crisisclausules” aangeraden, waarbij salarissen in slechte tijden minder snel oplopen en werknemers in goede tijden juist profiteren van een extraatje. Zo zouden weekendtoeslagen tijdelijk kunnen worden beperkt. Op die manier kunnen organisaties inspelen op „grote onzekerheid en tegenslagen door de coronacrisis”, aldus de nota. De arbeidsvoorwaardennota is bedoeld als tip aan bedrijven bij het bedenken van cao-afspraken. Cao’s komen tot stand na onderhandelingen tussen werkgevers of werkgeversorganisaties en vakbonden.

Cultuurfonds trekt 20 miljoen euro uit voor ‘coronaproof’ maken culturele sector

Het Kickstart Cultuurfonds gaat dit jaar 20 miljoen euro verdelen binnen de culturele sector. Dat heeft de organisatie maandag bekendgemaakt. Het tijdelijke fonds, dat een initiatief is van onder meer de BankGiro Loterij en het Prins Bernhard Cultuurfonds, werd afgelopen zomer opgezet om de sector te helpen bij het organiseren van ‘coronaproof’ evenementen.

Met ingang van vandaag kunnen producenten van theaters, podiumkunsten, muziekpodia en musea een aanvraag indienen voor steun. Het geld kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor aanpassingen aan gebouwen, zodat bezoekers beter afstand van elkaar kunnen houden. Maar ook voor het opzetten van livestreams of het doorvoeren van hygiënemaatregelen kan geld worden aangevraagd.

In 2020 trok het fonds al bijna 16 miljoen euro uit om de sector te ondersteunen tijdens de coronacrisis. 615 cultuurondernemers vroegen toen steun aan, die in 418 van de gevallen werd toegekend. Het geld van het Kickstart Cultuurfonds is niet bedoeld om financiële schade als gevolg van coronamaatregelen op te vangen.

Twitter avatar Cultuurfonds Cultuurfonds Vanaf vandaag, 1 februari, kunnen theaters, musea, muziekpodia en producenten van professionele podiumkunsten weer aanvragen indienen bij Kickstart Cultuurfonds! Deze keer ook voor live streaming van voorstellingen en tentoonstellingen. Kijk nu op https://t.co/aOnCisn9yK (1/3) https://t.co/TCN91liQmF

Denktank Coronacrisis: maak herstelbeleid voor na de coronacrisis

De overheid moet zich niet alleen focussen op de problemen die het coronavirus nu veroorzaakt, maar ook plannen maken voor na de crisis. Dat staat in een maandag gepubliceerd advies van de Denktank Coronacrisis, een initiatief van de Sociaal-Economische Raad (SER) in samenwerking met onder meer CBS en CPB. Volgens de denktank is er niet genoeg visie voor de lange termijn, terwijl de bevolking juist behoefte heeft aan meer toekomstperspectief.

De plannen moeten bijvoorbeeld gaan over hoe ondernemers na de crisis kunnen worden gesteund nu ze geen financiële buffers meer hebben. Ook moet gekeken worden hoe kinderen die door een vervelende thuissituatie nu een schoolachterstand oplopen straks worden geholpen. Daarnaast moet oog zijn voor de mentale gesteldheid van de bevolking, die ook na de crisis nog verslechterd kan zijn, met name onder kwetsbare groepen. Hoe het beleid voor deze thema’s concreet eruit gaat zien, moet volgens de Denktank worden bepaald op basis van gesprekken met experts en de bevolking.

De denktank heeft ook ideeën over wat de prioriteiten in het huidige coronabeleid zouden moeten zijn. Zo zou het kabinet meer gebruik moeten maken van gedragswetenschappers bij het bepalen en communiceren van besluiten. Met behulp van deze experts kan het kabinet bedenken hoe ze mensen stimuleren zich aan de regels te houden. Het overleg met gedragswetenschappers kan leiden tot praktisch bruikbare adviezen voor bijvoorbeeld het ophangen van posters en het uitdelen van handgel.

Israël verlengt lockdown, Pakistan ontvangt eerste vaccinatievoorraad

Een overzicht van coronanieuws uit het buitenland.

  • Israël heeft de derde nationale lockdown zondag verlengd tot vrijdag 07.00 uur ’s ochtends. Een verbod op vrijwel alle inkomende en uitgaande vluchten blijft nog zeker een week van kracht. Aanleiding is het toenemende aantal coronabesmettingen in het land, melden Israëlische media. Premier Benjamin Netanyahu ziet de verlenging van de lockdown als een van de pijlers om de economie zo snel mogelijk weer te kunnen openen, samen met het voortvarende vaccinatieprogramma. Israël heeft tot nu toe ongeveer 24 procent van de 9 miljoen inwoners gevaccineerd.
  • De Britse regering heeft 40 miljoen extra doses besteld van het kandidaat-coronavaccin van het Franse biotechnologiebedrijf Valneva. Daarmee heeft het Verenigd Koninkrijk in totaal 100 miljoen doses besteld bij Valneva en behoudt het de optie voor nog eens 90 miljoen doses. Ook Europa onderhandelt momenteel met het bedrijf over het kopen van zeker 30 miljoen doses, waarvan een deel naar Nederland zou gaan. Valneva ontwikkelt een zogeheten geïnactiveerd vaccin, vergelijkbaar met bijvoorbeeld de griepprik.
  • Pakistan heeft de eerste voorraad van een coronavaccin ontvangen, meldt regeringsadviseur Faisal Sultan maandag op Twitter. Het gaat om 500.000 doses van de Chinese farmaceut Sinopharm. „Godzijdank is de eerste voorraad van het Sinopharm-vaccin aangekomen. Ik ben dankbaar voor China en iedereen die dit mogelijk heeft gemaakt”, zo schrijft hij. Pakistan begint deze week met vaccineren.

Staatsschuld met ruim 43 miljard euro opgelopen door coronacrisis

Als gevolg van de coronacrisis heeft de overheid in het afgelopen jaar 42,6 miljard euro meer uitgegeven dan dat er binnenkwam. De uitgaven liggen daarmee 39 miljard euro hoger dan in 2019. Dat meldt het CBS op basis van de maandelijkse kascijfers van het Rijk. De staatsschuld, die opliep naar 379 miljard euro, is sinds de financiële crisis in 2008 niet zo snel toegenomen.

Vooral de verschillende steunpakketten wogen afgelopen jaar zwaar op de schatkist. De NOW-regeling voor bedrijven kostte de staat 13 miljard euro, de TOZO-regeling voor zelfstandigen 3 miljard euro. De bonus voor zorgmedewerkers maakte de staatskas 2 miljard euro lichter. Volgens het CBS is 24 miljard euro van de overheidsuitgaven direct toe te schrijven aan coronagerelateerde zaken.

De overheid gaf niet alleen relatief veel geld uit, er kwam ook minder binnen. In totaal werd afgelopen jaar 9 miljard euro minder belastinggeld opgehaald dan in 2019. Dit komt doordat veel bedrijven minder omzet maakten, maar ook doordat een aantal organisaties uitstel kreeg voor het betalen van de belastingen. Dit uitstel wordt naar verwachting later alsnog ingehaald.

Rijksrecherche onderzoekt lek OMT-advies

De Rijksrecherche gaat onderzoek doen naar het lek van het advies van het Outbreak Management Team (OMT) afgelopen weekend. Dat heeft demissionair minister Arie Slob (Onderwijs, ChristenUnie) zondagavond in het tv-programma Op1 gezegd en is vervolgens bevestigd door het ministerie van Justitie aan persbureau ANP. Uit het advies kwam naar voren dat de basisscholen 8 februari weer open kunnen.

„We willen weten wie dit gedaan heeft, zodat er ook opgetreden kan worden,” aldus Slob. Hij noemt het lek „ongelofelijk vervelend”. Als er vroegtijdig informatie naar buiten komt, stelt hij, denken mensen ten onrechte dat er al een besluit is genomen. Volgens de minister is het lekken „sowieso een Haagse ziekte waar nog geen vaccin voor gevonden is”.

Zaterdag brachten verschillende media naar buiten dat de basisscholen en kinderopvangcentra volgens het OMT 8 februari kunnen heropenen, nadat zij het advies in handen hadden gekregen. Het advies werd zondag pas overgenomen door het kabinet in het Catshuisberaad, waarna minister Slob het besluit bevestigde.

Oostenrijkse politie bekeurt 850 demonstranten en Polen versoepelt maatregelen

  • In de Oostenrijkse hoofdstad Wenen zijn zo’n 850 mensen bekeurd die protesteerden tegen de lockdown en de avondklok. Dat maakte de politie zondagavond bekend. Aan de demonstratie namen ongeveer 10.000 mensen deel. Oostenrijk zit sinds eind vorig jaar voor de derde keer in een nationale lockdown. Alle niet-essentiële winkels en bedrijven zijn dicht. De meeste betogingen werden de afgelopen tijd verboden, omdat demonstranten zich meestal niet aan coronamaatregelen houden, zoals afstand bewaren en mondkapjes dragen.
  • In Polen worden de coronamaatregelen deze maandag versoepeld. Winkels en musea mogen onder strenge hygiëneprotocollen weer open en restaurants mogen weer afhaalmaaltijden aanbieden. Volgens gezondheidsminister Adam Niedzielski zijn het „voorzichtige stappen terug richting normaliteit”. Het aantal nieuwe besmettingen in Polen steeg eind vorige week juist weer tot boven de 6.000 per dag.
  • President Chan Santokhi van Suriname is helemaal hersteld van zijn besmetting met het coronavirus. Hij werd vorige week zondag positief getest, maar heeft nu geen klachten meer. De president blijft nog wel enkele dagen thuiswerken en eventuele spoedontmoetingen online afhandelen. Santokhi hield de Surinaamse bevolking de afgelopen week via foto’s en filmpjes op de hoogte van zijn gezondheidstoestand.

Voorbereidingen voor de heropening van een winkelcentrum in de Poolse stad Szczecin. Foto Jerzy Muszynski/EPA

Welkom in dit blog

Hier houdt NRC de laatste ontwikkelingen omtrent de coronapandemie bij. We beginnen met een overzicht van het belangrijkste nieuws van zondag.

  • Van zaterdag op zondag zijn 3.714 nieuwe besmettingen geregistreerd, de IC bezetting nam in datzelfde tijdsbestek iets toe.
  • De basisscholen en kinderopvang gaan vanaf maandag 8 februari weer open. Dat maakte demissionair minister Arie Slob bekend na het Catshuisoverleg.
  • Farmaceut AstraZeneca gaat toch nog dit kwartaal 9 miljoen extra doses van het vaccin leveren aan de EU, bovenop de levering die afgelopen week werd beloofd. Dit betekent dat de lidstaten samen 40 miljoen doses krijgen, de helft van waar in eerste instantie op was gehoopt.
  • Het WHO-team dat onderzoek doet naar de bron van de coronavirusuitbraak heeft zondag een bezoek gebracht aan de zwaarbeveiligde Huanan Seafood Market in de stad Wuhan waar het eerste cluster van besmettingen in december 2019 werd ontdekt.
  • Grote ongeregeldheden zijn uitgebleven in het tweede weekend waarin de avondklok geldt. Bij de demonstratie op het Museumplein zijn 30 aanhoudingen verricht in Amsterdam, in Apeldoorn waren honderden mensen op de been en zijn boetes uitgeschreven. En een groep van dertig tot veertig mensen in het centrum van Maastricht kreeg boetes opgelegd voor het overtreden van de coronamaatregelen.

Lees hier het blog van zondag terug

De coronateststraat aan het Colosseum in Hilversum is weer open. De testlocatie en ook alle andere teststraten in het Gooi worden vanaf nu 24 uur per dag beveiligd. Foto Sander Koning/ANP