Asfalt in Gronings wegdek haalt CO2 uit de lucht

Klimaatweg In Groningen is een weg aangelegd die CO2 kan omzetten in kalk dankzij een bijzonder ingrediënt: olivijn.

De weg wordt aangelegd in Groningen. Er zullen 10.000 auto’s per jaar overheen rijden
De weg wordt aangelegd in Groningen. Er zullen 10.000 auto’s per jaar overheen rijden Foto’s P.D. Zijlstra

Het wegdek is vochtig door alle regen die de afgelopen dagen is gevallen, maar dat is precies hoe Piet Zijlstra het graag ziet: „Wat mij betreft mag het blijven regenen, dan kunnen we meer CO2 omzetten.”

De eigenaar van ingenieursbureau Poly Civiel laat een stuk asfalt zien dat begin januari is aangelegd in de klimaatproeftuin op het Zernikecomplex, de campus van de Rijksuniversiteit Groningen en de Hanzehogeschool. Het ziet er uit als normaal asfalt, maar het is de eerste weg gemaakt van asfalt dat koolstofdioxide uit de lucht vangt door toevoeging van het mineraal olivijn. „We willen er nog een bordje bij plaatsen, anders weten mensen niet dat ze op een bijzondere weg rijden”, lacht Zijlstra.

De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor de CO2-etende eigenschappen van olivijn. Olivijn bestaat uit magnesium, ijzer en silicaat, en reageert onder invloed van zuur regenwater met CO2. Het vormt dan bicarbonaat, dat als kalk neerslaat in de bodem.

Snelle reactie dankzij slijtage

Zijlstra wil olivijn gebruiken om wegen te verduurzamen: „De reactie vindt vooral plaats aan het oppervlak van olivijn. Je kunt het wel klein malen, in een berm gooien en wachten tot het verweert, maar dan ben je zo jaren verder. Als er auto’s overheen rijden slijt het veel sneller, volgens mijn berekeningen kan dit de reactie van olivijn met CO2 wel zo’n twintig tot vijftig keer versnellen.”

Of die versnelling in de praktijk te realiseren is moet nog blijken. In het laboratorium van de APW (Asfaltcentrale Westerbroek) werkte de ingenieur samen met Ohpen Ingenieurs en aannemer Oosterhof-Holman aan de formule voor het olivijn-asfalt. De eerste test was twee jaar geleden, toen de bedrijven een slijtlaag met olivijn aanlegden in Leek. „Dat werkte prima, maar het leek ons uiteindelijk beter om het mineraal door het hele wegdek te verwerken”, vertelt Zijlstra. „Dan krijg je steeds een nieuwe, verse laag olivijn aan het oppervlak. Bovendien bestaat asfalt voor 5 tot 30 procent uit holle ruimte, waar het regenwater ook in terecht kan komen. Als daar ook olivijn zit, kan het reageren.”

Het voldoet aan dezelfde eisen als normaal asfalt

Piet Zijlstra ingenieur

Om te kijken of de weg echt werkt, houdt Zijlstra de boel de komende jaren goed in de gaten: „Hier rijden zo’n 10.000 auto’s per jaar langs, dat moet het asfalt makkelijk aankunnen. Het voldoet aan dezelfde eisen als normaal asfalt, dus wij verwachten dat de weg zeker acht jaar meegaat.”

Ondertussen wordt de werking van het olivijn geanalyseerd door onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen en Hanzehogeschool Groningen. „We gaan met infraroodspectroscopie meten welke moleculen er in de weg zitten, en zo kunnen we zien of er een reactie plaatsvindt”, vertelt Zijlstra. Ook boren de onderzoekers af en toe in het asfalt om monsters te nemen. Zijlstra: „Deze monsters voegen we dan toe aan water waarvan we de zuurgraad weten. Het bicarbonaat zorgt ervoor dat het mengsel minder zuur wordt, en aan de hand van het verschil kunnen we afleiden hoeveel bicarbonaat er in het monster zat, en dus hoeveel CO2 heeft gereageerd.”

Foto P.D. Zijlstra

Hoewel het asfalt op zich al een experiment is, heeft Zijlstra ook nog wat andere innovaties toegevoegd. Zo steken er elektroden uit de weg die moeten meten of het warmteverschil in het asfalt energie kan opwekken, en is ook de fundering van de olivijnweg een experiment. „Die hebben we gemaakt van glas dat niet meer verwerkt kan worden tot nieuwe flessen”, vertelt Zijlstra. „Dit is een stuk lichter dan een traditionele fundering, dus het zou een goed alternatief kunnen zijn voor plaatsen met een zachte bodem.”

De vernieuwing kost wel geld: een olivijnweg is per vierkante meter al snel 2,50 euro duurder dan normaal asfalt. Maar Zijlstra verwacht dat dit op termijn gecompenseerd kan worden door invoering van een hogere CO2-heffing. Ook nu is er al animo: „Gemeenten in Groningen, Friesland, Zeeland, België en Noorwegen hebben interesse getoond.” Hij ziet de toekomst rooskleurig in. „Een kilo olivijn vangt zo’n 1,25 kilo CO2 uit de lucht. Als je alle ruim 135.000 kilometer aan gemeentelijke en provinciale wegen in Nederland vervangt door olivijn-asfalt, verwacht ik dat je na een paar jaar zeker 25 miljoen ton CO2 uit de lucht hebt gehaald.” Dat komt ongeveer overeen met de jaarlijkse uitstoot van het hele Nederlandse wegverkeer.