Rutte wil geen ‘sociologische verklaringen’ voor de rellen horen

Zap De televisiekijker leefde dinsdag tussen de vrees voor een nieuwe rampavond en de hoop op een programmering waarin extra Journaals de voornaamste calamiteit vormden. Talkshow M riep de vraag op: is Nederland in 2021 voer voor demagogen of voor sociologen?

FC Den Bosch-supporter Ramon van der Hoorn in het NOS Journaal.

FC Den Bosch-supporter Ramon van der Hoorn in het NOS Journaal.

Tevreden keek de voetbalsupporter in de camera van het NOS Journaal. Hij was winkelcentrum De Rompert in Den Bosch aan het bewaken. „Pilsje erbij, hapje erbij. Puur gezellig! Maar er komt niks.” Dat laatste klonk haast teleurgesteld op de dag waarop de hooligans Nederland van het tuig kwamen redden. In beelden uit Amsterdam was te zien hoe in de P.C. Hooftstraat – een locatie waar de zaken nu eenmaal grootser worden aangepakt dan strikt noodzakelijk – een zeecontainer werd neergetakeld om de winkelpuien tegen mogelijke rellen te beschermen.

De televisiekijker leefde dinsdag tussen de vrees voor een nieuwe rampavond en de hoop op een programmering waarin extra Journaals de voornaamste calamiteit vormden. Verwant was een vraag die talkshow M opriep: is Nederland in 2021 voer voor demagogen of voor sociologen? Premier Rutte fungeerde als centraal gespreksonderwerp door zijn opmerking dat hij geen „sociologische verklaringen” wilde horen voor rellen die niets anders waren dan crimineel gedrag. Het leverde hem breed gedragen hoon op aan de M- tafel. Schrijver Bas Heijne zei dat Rutte een verklaring verwarde met een excuus en dat „voorkomen best de moeite waard is”. Juist daarbij kun je een socioloog goed gebruiken.

De bestuurlijke held van de dag was Ahmed Aboutaleb. De burgemeester van Rotterdam had de raddraaiers rechtstreeks en „betrokken” aangesproken. „Hij noemde ook de ouders en vrienden van de relschoppers”, vulde politieman Pim Miltenburg in M aan. Dat laatste had de antisocioloog Rutte óók gedaan, maar goed.

Of is Nederland voer voor cabaretiers? Slotgast Freek de Jonge was voorzichtig. Hij betwijfelde of er iemand nu op een „ironisch overzicht” zat te wachten en constateerde dat er nergens een „groot idee” te bekennen was – wellicht ook een gevolg van de sociologenscepsis aan de top. De komiek stak desalniettemin van wal met grapjes uit zijn aanstaande verkiezingsvoorstelling, waarvan er zeker één (over Hugo de Jonge en mevrouw De Jonge) van het soort was dat je in de vorige eeuw bij mindere goden aantrof. Hij revancheerde zich met de ongezongen liedtekst ‘Flirten kan niet meer’, een coronavariatie op de ‘Vluchten kan niet meer’ over de onmogelijkheid van liefde in isolatie. Het bevatte de geweldige regel „Hier vliegt de allerlaatste vlinder uit de allerlaatste buik”.

Toen in het laatste extra Journaal presentator en verslaggever konden babbelen over hoe de dinsdag verschilde van de maandag, durfde ik over te schakelen naar de documentaire #thisisegypt2 (VPRO). Daarin vroeg de Vlaamse journaliste Ruth Vandewalle, die al tien jaar in Kairo woont, zich af in wat voor land ze leefde. Ze stopte niet bij het antwoord ‘een dictatuur’. Want waarom wilde ze er dan niet weg?

Het leverde, onder regie van Floris-Jan van Luyn, een mooie, tastende film op waarin Vandewalle drie jonge Egyptische vrouwen portretteerde uit haar vriendenkring. Onder hen een roeikampioene en een muzikante die proberen een zo zelfstandig mogelijk leven te leiden, maar stuiten op de grenzen die de maatschappij vrouwen oplegt.

‘Jullie geven me hoop”, zei Vandewalle tegen een van haar vriendinnen, maar op de vraag waarom zij die hoop daar kwam halen, had ze geen antwoord. „Egyptenaren houden van kwetsbare mensen”, vervolgde de vriendin. „We zijn als een kar vol bloemkolen die elk moment kan omkieperen. Maar de bloemkolen dromen van een mooi bloemkolenleven, dat ze in een mooi gerecht belanden.”

Het was sociologie en poëzie ineen – en voor de kijker een uitnodiging om zich Nederland voor te stellen als een wankele kar met bloemkolen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.