Cryptobedrijf naar rechter om ‘extra’ toezichtseis DNB

Bitonic Bitcoinhandelaar Bitonic vindt dat toezichthouder DNB te streng is voor cryptobedrijven. Het stapt daarom naar de rechter.

Een medewerker van Bitonic in het kantoor in Amsterdam.
Een medewerker van Bitonic in het kantoor in Amsterdam. Foto Remko de Waal/ANP

Cryptobedrijf Bitonic stapt naar de rechter omdat het bedrijf het niet eens is met één van de voorwaarden van De Nederlandsche Bank (DNB) om een cryptoregistratie te kunnen krijgen in Nederland. Dat maakte het bedrijf dinsdag bekend.

Voor bedrijven zoals Bitonic, die voor klanten cryptomunten bewaren of omwisselen voor bijvoorbeeld euro’s, is sinds vorig jaar registratie bij DNB verplicht. Om voor de registratie in aanmerking te komen, moeten de bedrijven allerlei maatregelen nemen om witwassen tegen te gaan. Ook zijn de cryptobedrijven verplicht om aan de Sanctiewet te voldoen. Die wet vereist dat financiële instellingen controleren of de ontvanger en de verzender van een transactie op internationale sanctielijsten staan. Op die lijsten staan bijvoorbeeld personen en organisaties die betrokken zijn bij terrorisme. Als de verzender of de ontvanger op zo’n lijst staat, moet de transactie geblokkeerd worden.

Bitonic meent dat DNB in de toepassing van de sanctieregels veel strenger is voor cryptobedrijven dan voor andere financiële instellingen. Om de registratie van DNB te kunnen krijgen, zijn de cryptobedrijven namelijk verplicht om niet alleen de naam van de ontvanger van een transactie langs de sanctielijsten te houden, maar ook te controleren of die tegenpartij wel echt is wie die zegt dat die is. Bitonic meent dat die eis onterecht alleen aan cryptobedrijven wordt opgelegd, niet voortkomt uit de Sanctiewet en bovendien pas laat is duidelijk gemaakt aan de cryptobedrijven.

Gelijkheidsbeginsel

Een voormalig medewerker van DNB die nu advies geeft over antiwitwasregels, Maud Bökkerink, onderschrijft die lezing. In een door NRC ingeziene analyse, aangevraagd door Bitonic, schrijft zij verder dat cryptobedrijven aan dezelfde eisen zouden moeten voldoen als bijvoorbeeld banken: „Vanuit het gelijkheidsbeginsel zouden aanbieders van cryptodiensten moeten kunnen volstaan met het navragen bij de cliënt naar de eigenaar van de wallet waar de crypto’s naar toe gaan en vervolgens de opgegeven gegevens van deze persoon controleren.”

Lees ook: Cryptobedrijven vinden toetsing van DNB te streng

Bitonic heeft sinds 17 november wel een registratie van DNB gekregen, nadat het „onder protest” aanvullende controles had ingevoerd om aan de regels te kunnen voldoen. „Hierdoor worden we al ruime tijd gedwongen om te werken op een manier die in strijd met de privacyregels is”, aldus Bitonic. Omdat DNB volgens het bitcoinbedrijf nog niet officieel heeft gereageerd op een brief hierover van 25 cryptobedrijven begin november, heeft het bedrijf de rechtbank in Rotterdam nu gevraagd om de extra eis van DNB op te schorten. Wanneer het kort geding plaatsvindt is nog niet bekend.

DNB laat in een reactie weten kennis te hebben genomen van de juridische procedure. De toezichthouder wil verder niet ingaan op deze specifieke zaak, omdat deze nu voor de rechter komt. „In zijn algemeenheid kan ik wel zeggen dat we veelvuldig met de bedrijven hebben gecommuniceerd over de eisen voor de registratie, in nieuwsbrieven en tijdens een voorlichtingsbijeenkomst in september”, laat een woordvoerder weten.

Vergunning of niet

In de Nederlandse cryptobranche is al maanden veel ongenoegen over het registratiesysteem. Vanwege de vermeende extra eis, maar ook doordat door de zware toetsing vooraf er feitelijk sprake zou zijn van een vergunningssysteem. Daar had de Nederlandse regering eerder juist vanaf gezien, omdat een vergunningsplicht voor cryptobedrijven in strijd is met Europese richtlijnen. Slechts 15 van de 56 partijen die een aanvraag deden, hebben tot nu toe een registratie gekregen.

Bitcoin en andere cryptomunten liggen niet alleen in Nederland onder het vergrootglas van toezichthouders. Vanwege het grensoverschrijdende karakter en door het – tot nu toe – gebrekkige toezicht is het vermoeden dat de munt veel wordt gebruikt door criminelen om hun vermogen te verplaatsen en wit te wassen. De VS kondigden recent aan met soortgelijke regels te willen komen als Nederland, al is de invoering daarvan voorlopig bevroren door de nieuwe president Joe Biden.