De billen van Mokum

bespreekt architectuur die verwant is. Vandaag: cilinders met hellingbanen.

Parkeergarage Marnixstraat, Piet Zanstra.
Parkeergarage Marnixstraat, Piet Zanstra. Foto Herman Bunzing

De Amsterdamse burgemeester Halsema is vastbesloten het aantal toeristen op de beroemd-beruchte Wallen te verminderen. Halsema wil de raamprostitutie, de hoofdattractie van de ‘rosse buurt’, drastisch verminderen door een groot aantal peeskamers naar elders te verplaatsen. De eerste stap in de uitvoering van haar plan om het oudste deel van de binnenstad ‘terug te geven aan de Amsterdammers’ heeft ze al gezet: het gemeentebestuur vroeg het Amsterdamse architectenbureau Moke om een ontwerp voor een Erotisch Centrum dat op een nog nader te bepalen locatie buiten het centrum van Amsterdam moet komen.

Uitgangspunt voor het eind vorig jaar gepresenteerde ontwerp van Moke is dat het Erotisch Centrum, net als de Wallen, meer moet bieden dan alleen prostitutie, leggen Gianni Cito en Jurgen ten Hoeve uit in hun toelichting op hun site: „Bezoekers komen voor een bredere beleving. Een boetiekje, een drankje of hapje, een bioscoop, het draagt allemaal bij aan een sfeer waarin mensen zich prettig voelen, ook als ze geen prostituee bezoeken.”

De bars en bioscoop en andere niet per se met prostitutie verbonden voorzieningen willen de twee architecten onderbrengen in ronde paviljoens in de onderbouw van het Erotisch Centrum. Voor het hoerenlopen moeten de bezoekers een hellingbaan op, die langs zo’n honderd peeskamers voert. Die worden, samen met onder meer een ‘huiskamer’ voor de prostituees, kantoorruimtes en een dokterpost, ondergebracht in een toren van twee met elkaar versmolten cilinders.

Met het ontwerp voor het Erotisch Centrum grijpt Moke-architect Gianni Cito terug op zijn nooit gerealiseerde ontwerp voor de verbouwing van twee in onbruik geraakte suikersilo’s in Halfweg tot cultuurcentrum. In dit ontwerp, waarmee hij in 2001 de Prix de Rome won, stelde Cito voor om aan de bestaande betonnen cilinders een derde toe te voegen en ze alle drie van binnen te voorzien van hellingbanen die langs verschillende ruimtes lopen.

Voor zijn ontwerp van de verbouwing van de cilinders was de beroemdste cilinder met hellingbaan, Frank Lloyd Wrights Guggenheim Museum in New York, ongetwijfeld een van de bronnen van inspiratie. Maar nog meer dan op het Guggenheim lijkt de peestoren van Moke nu op de twee prachtige cilinders waarin auto’s op- en neerrijden in de parkeergarage in de Amsterdamse Marnixstraat.

De betonnen garage aan de rand van de Jordaan is een van de brutalistische kolossen die architect Piet Zanstra (1905-2003) begin jaren zeventig bouwde in Amsterdam. Verschillende van Zanstra’s giganten kregen bijnamen. Zo kwam zijn in 1994 gesloopte Burgemeester Telllegenhuis, een bijna tweehonderd meter lang kantoorgebouw met een betonnen rastergevel in de Jodenbreestraat, bekend te staan als het Maupoleum, naar de projectontwikkelaar Maup Caransa. De parkeergarage aan de Marnixstraat kreeg al gauw na de oplevering in 1971 de bijnaam ‘de billen van Zanstra’. Als het Erotisch Centrum van Moke architecten wordt gebouwd, dan zal het niet lang duren voordat een grapjas op het idee komt het ‘de billen van Mokum’ te noemen.

Erotisch Centrum. Foto Thijs Wolzak / Moke Architecten