Opinie

Achter echte boosheid dreigt echt geweld

Stephan Sanders

Iemand die ik hoog heb zei me deze week: „Goed dat je schrijft over de ‘zwart-wit-obsessie’ van antiracistisch links, maar heb jij niet de neiging radicaal- en extreem-rechts over het hoofd te zien?” En het is waar: gedreven antiracisten hebben voor mij en andere gemengde mensen nog genadiglijk het hokje ‘Mensen van Kleur’ opgetuigd. Extreem-rechts doet niet aan die liefdadigheid. Het is simpelweg wit of niet-wit, en die niet-witten moeten worden vermoord, of minstens toch uit dit land gezet.

Zie ook het NRC-verhaal van deze week over de extreem-rechtse beweging The Base. Hoogste ideaal in die rechts-extremistische kring is de zogenaamde homogene etnostaat. Eén volk, één ‘ras’, één cultuur. ‘The Base’ is zo’n groepering waarvan de leden oproepen tot liquidatie van ‘alle niet-witte mensen’. Het kan dus nog een stuk rechtlijniger dan fervente antiracisten willen – al blijven er vervelende parallellen te trekken. Beide partijen spreken bijvoorbeeld losjes over ‘witheid’, zonder ook maar iets specifieker te worden.

Ik maak me geen enkele illusie over extreem-rechts: mijn man en ik zouden niet overleven in zo’n etnostaat. Ik weet nooit hoe machtig de aanhang van zo’n club is, maar ook weinigen kunnen voor veel narigheid zorgen.

Zorgelijker dan dat zijn de overloopgebieden, van extreem-rechts naar radicaal-rechts. Wilders richt zich niet specifiek op kleur, maar op religie en cultuur, en wil een minister om dit land te ‘de-islamiseren’. Forum voor Democratie ziet geen been in antisemitisme, en ik vrees dat het idee van een ‘on- Nederlands uiterlijk’ of een ‘non-boreale gezindheid’ geheel bespreekbaar is. Daar zijn honderden jonge volgelingen, klaargestoomd in winter- en zomerscholen van die partij. Ze scharrelen op de tast ergens tussen radicaal en extreem. En ze zijn met meer dan de paar zoldercommunisten bij de SP.

Wat je vaak hoort: maar die jongeren zijn boos, want geen vaste baan, geen huis, zelfs geen hypotheek en ook nog eens geen vriendin. Snap je dat niet?

Hier houdt mijn empathie op en word ik kwaad. Hoezo geeft jouw boosheid je het recht om de levens van anderen te versjteren? Zijn boze mensen, die zichzelf niet kunnen bedwingen, waarachtiger dan anderen? De Nobele Boze? En achter echte boosheid dreigt altijd echt geweld. Zie de avondklok en Urk. Zie de GGD-teststraat die eraan moest geloven.

Ook links weet dat je met boosheid kan spelen als met legoblokjes: je kan boosheid ‘stapelen’, zoals je doet bij opleidingen. Is boos geweld nobeler dan gewoon geweld?

Er bestaan geen ‘pure rassen’ en ook geen ‘pure emoties’. En er staat zeker geen bonus op boosheid.

Alles is altijd gemengd.

Stephan Sanders schrijft elke maandag op deze plek een column.