Recensie

‘The Mad King’ door Opera2day is muziektheater vol waanzin en corona-symboliek

Recensie Vanaf september werkte Opera2day aan een lockdown-bestendige muziektheatervoorstelling. Het bleek een gouden greep: vrijdag ging ‘The Mad King’ probleemloos in videopremière vanuit de Koninklijke Schouwburg in Den Haag.

Bariton Charles Johnston in ‘The Mad King’ door OPERA2DAY
Bariton Charles Johnston in ‘The Mad King’ door OPERA2DAY Foto Marco Borggreve

Oorspronkelijk plan was dat ze deze maand door het land zouden toeren met een nieuwe productie: Don Quichot. Toch besloot Opera2day afgelo pen najaar de voorstelling nog maar even in de ijskast te zetten, wegens niet coronaproof.

Vanaf september werkte het Haagse operagezelschap daarom aan een lockdownbestendig alternatief. Een kleinschaliger project moest het worden, met een beperkt aantal mensen op het podium en een dubbele stand-by-cast voor ‘het geval dat’. Bovendien in een vorm die zowel live als voor de camera zou werken. Het bleek een gouden greep: vrijdag ging The Mad King probleemloos in première als videostream vanuit de Koninklijke Schouwburg in Den Haag.

Muzikale ruggengraat van de voorstelling zijn de Eight Songs for a Mad King van de Britse componist Peter Maxwell Davies (1934-2016). Denk: sardonisch muziektheater in jaren-zestig-stijl, waarin Davies met stekelige avant-gardeklanken, ontsporende barokpastiches en een aan gruzelementen geslagen viool de mentale aftakeling van koning George III (1738-1820) verklankt.

Wat heet: de laatste tien jaar van zijn leven sleet de Engelse vorst in waanzin. Weggestopt in Windsor Castle verloor hij zich in dagenlange nonsens-tirades, het schuim op de kaken. Op betere dagen gaf hij zijn gekooide goudvinkjes zangles met hulp van een mechanisch orgeltje. Water naar de zee.

Naar verluidt klonk er vooral Händel op de koninklijke speeldoos, een anekdote die Davies in 1969 al aangreep om in zijn voorlaatste waanzinslied de Messiah-aria ‘Comfort Ye, My People’ door de mangel te halen.

In The Mad King trekt Opera2day die Händel-lijn verder door. De Amerikaans-Nederlandse componist Brendan Faegre verlijmt Davies’ noten met uiteenlopende Händel-flarden die hij trefzeker arrangeerde voor het New European Ensemble (NEuE) en instrumentarium uit de collectie van het Utrechtse Museum Speelklok. Mooi hoe hij de koekoek en de nachtegaal uit Händels Orgelconcert HWV 295 heen en weer laat fladderen tussen draaiorgel en ensemble.

De Italiaanse regisseur Stefano Simone Pintor transformeert koning George tot een eigentijdse kluizenaar (vlekkerige badjas, dito sportsokken), die er in zijn versmeerde appartement een exotische vogelverzameling op nahoudt. De bontst gekleurde Pino-achtigen zijn de leden van het New European Ensemble (prachtige kostuums van Mirjam Pater). Musici als gekooide vogels: kan het symbolischer in corona-tijd?

Maniakaal krijswerk

Regisseur Pintor gooit meer lijntjes uit naar de actualiteit. Met een barrage aan opruiende twitter-berichten plaatst hij vraagtekens bij de geestelijke gesteldheid van een recenter staatshoofd. Video-fragmenten over massale vogelsterfte en een verziekte pluimveehouderij onderstrepen onze verstoorde verhouding met de natuur.

Een speciale pluim verdient de Britse bariton Charles Johnston, die in Davies’ veeleisende solorol blijk geeft van een veelzijdig vocaal palet: technisch, maar zeker ook expressief en theatraal. Maniakaal brul- en krijswerk, maanziek geprevel, dierlijke keelklanken; Johnston beheerst het allemaal en schudt met zijn kopstem vervolgens even gemakkelijk een vloeiende Händel-aria uit zijn groezelige mouw.