Hoekstra hoopt op een tweestrijd met Rutte

Campagnestart De CDA-lijsttrekker en minister van Financiën noemde VVD de partij van gebroken beloftes die de „middenklasse het hardst” hebben getroffen.

CDA-lijsttrekker en minister van Financiën Wopke Hoekstra wil zich vooral gaan inzetten voor de middenklasse.
CDA-lijsttrekker en minister van Financiën Wopke Hoekstra wil zich vooral gaan inzetten voor de middenklasse. Foto Rob Engelaar/ANP

Ruim vijftig dagen voor de Tweede Kamerverkiezingen gaan bij het CDA de handschoenen uit. CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra opende zaterdag bij de aftrap van de campagne de aanval op de VVD en lijsttrekker Mark Rutte. Hoekstra sprak over hoe „de Nederlandse belofte” een „gebroken belofte” was geworden: „de erfenis van tien jaar VVD.” En: „Daarom kan die partij niet de verandering brengen die nodig is.” Het is voor het eerst dat Hoekstra zich zo kritisch uitlaat over zijn coalitiegenoot.

Dat deed hij vanuit een symbolische locatie: het Klokgebouw in Eindhoven – een voormalige fabriek van Philips. Juist dat bedrijf was de rode draad geweest voor de VVD tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in 2019. VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff had toen verteld over de „Philips-samenleving”, waarin het bedrijf „zorgde voor zijn medewerkers en zijn omgeving”. Dijkhoff probeerde de afgelopen jaren de VVD te positioneren als de partij die opkomt voor de middenklasse – en niet de multinationals.

Strategische keuze

Het is die middenklasse waar het CDA van Hoekstra zich ook op richt. De gebroken belofte van tien jaar VVD, zei hij in Eindhoven, „treft de middenklasse het hardst”. Hij wil die groep een „nieuw perspectief’’ bieden.

Dat Hoekstra de VVD zo uitdrukkelijk tot tegenstander wil maken, is een strategische keuze. De partij van premier Mark Rutte staat op eenzame hoogte in de peilingen – 41 tot 45 zetels in de Peilingwijzer, een afgewogen gemiddelde van de peilingen van I&O Research, Ipsos en Kantar. Het zou het CDA erg goed uitkomen als het in de laatste weken voor de verkiezingen tot een tweestrijd met de VVD komt, waarin de christendemocraten zich als alternatief kunnen laten zien.

Lees ook: Met één zinnetje trok Rutte het belangrijkste campagnepodium weg onder CDA en D66

Voorlopig is daarvan geen sprake. Na de VVD is de PVV (18 tot 22 zetels) in de peilingen het grootst. Het CDA volgt met 16 tot 20 zetels, een aantal dat is gegroeid sinds Hoekstra minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) in december opvolgde als lijsttrekker.

Hoekstra vindt niet dat hij het verhaal van de VVD probeert te kapen. Na zijn toespraak in Eindhoven wijst hij op de verschillen met de VVD. „Ze zijn altijd voor veel flexibele arbeid en zzp’ers geweest. Ze hebben aan de wieg gestaan van het leenstelsel. Het was niet óns congres waarin 48 procent van de leden voor legalisering van softdrugs was. Het zijn typisch onderwerpen waar we het fundamenteel over oneens zijn.”

Onder zijn leiding, zegt Hoekstra, is het CDA juist op meer vlakken gaan afwijken van de VVD. „Ik ben hartgrondig voorstander van het vrouwenquotum. Dat heb ik toegevoegd aan het verkiezingsprogramma. Ik vind het beschamend dat vrouwen in dezelfde banen vaak minder betaald krijgen en dat het ons na twintig jaar lang ouwehoeren niet gelukt is om dat probleem aan te pakken. Dat geldt ook voor anoniem solliciteren. Het is oneerlijk dat je anders wordt behandeld als je een allochtone achternaam hebt. Daar ligt een belangrijke opdracht.”

Ongemakkelijk

Een beetje ongemakkelijk is het wel voor het CDA. Die partij, of voorlopers ervan, hebben in de dertig naoorlogse kabinetten maar drie keer niet meegeregeerd. De problemen die Hoekstra schetst, zijn die niet ook het CDA te verwijten? „Het probleem van de flexbanen was er twintig jaar geleden niet. Het probleem van de basisbeurs was er tien jaar geleden niet. Het probleem van georganiseerde misdaad was er, in deze mate, ook echt niet tien of twintig jaar geleden”, zegt hij.

Lees ook dit interview met Wobke Hoekstra: ‘VVD heeft beloftes gebroken’

„Ik ga niet doen alsof het alleen de verdiensten van het CDA zijn dat het er toen niet was. Maar de groeiende onzekerheid bij de middenklasse, over pensioen, een vaste baan of de kwaliteit van het onderwijs, dat is van de laatste tien of twintig jaar.’’

Dat het CDA de VVD zal blijven uitdagen bleek zondagochtend, toen staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat, CDA) bij het tv-programma WNL op Zondag een oude verkiezingsbelofte van Rutte memoreerde: „We wachten nog allemaal op de 1.000 euro.” Daar voegde ze vervolgens zelf aan toe: „Dat is een hele makkelijke reactie.”