Impeachment Trump uitgesteld, proces bedreigt samenwerking

Impeachment Maandag is het officiële startsein van het impeachmentproces tegen oud-president Trump. Republikeinen en Democraten werden het erover eens dat meteen een pauze van twee weken volgt. Maar een meeromvattende deal lijkt ver weg.

De bestorming van het Capitool op 6 januari door zijn aanhangers staat centraal in het impeachmentproces tegen oud-president Trump.
De bestorming van het Capitool op 6 januari door zijn aanhangers staat centraal in het impeachmentproces tegen oud-president Trump. Foto John Minchillo/AP

Als een donkere onweerswolk hangt het proces over de afzetting van oud-president Donald Trump in de Amerikaanse Senaat boven de start van de regering van zijn opvolger, Joe Biden. Het unieke impeachmentproces tegen een president die al is vertrokken, begint in de week van 8 februari – een uitstel van twee weken. Dat zijn Democratische en Republikeinse leiders vrijdag overeengekomen, hun eerste akkoord sinds Biden woensdag werd beëdigd.

De overeenstemming tussen beide partijen over de timing van de procedure vloeit voort uit gedeeld belang. Het uitstel geeft Trump de tijd zijn verdediging voor te bereiden, zoals zijn Republikeinse bondgenoten hadden bepleit. Bovendien stelt het senatoren in staat om zich eerst te richten op prioriteiten van Biden, zoals bevestiging van zijn ministersploeg en een steunpakket ter bestrijding van het coronapandemie en de economische crisis. Dat wilde het Witte Huis graag.

Maandag naar Senaat

Het zogenoemde article of impeachment tegen Trump, de aanklacht wegens aanzetting tot een opstand in verband met de bestorming van het Capitool door zijn aanhangers op 6 januari, wordt maandag overhandigd aan de Senaat door leden van het Huis van Afgevaardigden. Het Huis stemde op 13 januari voor impeachment van Trump. Het officiële startsein van het proces wordt gevolgd door een pauze van veertien dagen. Naar verwachting zal het proces ongeveer een week duren, of hooguit twee.

„We willen allemaal dit verschrikkelijke hoofdstuk in de geschiedenis van ons land achter ons laten”, zei Chuck Schumer, de leider van de Democraten in de Senaat, over de gewelddadige bestorming van het Capitool, waarbij vijf mensen omkwamen. „Maar genezing en eenheid kunnen er alleen komen als er waarheid en verantwoordelijkheid is. Daar zal dit proces voor zorgen.”

Polariserend

Het proces in de Senaat belooft echter uiterst polariserend te worden - een obstakel voor verzoening en samenwerking tussen de partijen, waartoe Biden heeft opgeroepen. Hoewel zijn ministersbenoemingen tot nog toe met relatief gemak door de Senaat worden goedgekeurd, dreigt samenwerking vast te lopen op het ambitieuze steunpakket ter waarde van 1.900 miljard dollar (ongeveer 1.560 miljard euro) dat Biden wil doorvoeren om het virus onder controle te krijgen en de Amerikaanse economie aan te zwengelen.

Republikeinen vinden dat bedrag te exorbitant. Ze menen dat de hoge inzet van Biden niet strookt met zijn uitgesproken wens om tot een deal te komen tussen beide partijen. Veel Democraten vinden juist dat Biden voortvarend te werk moet gaan om de crisis aan te pakken, nu hun partij een nipte meerderheid heeft in beide huizen van het Congres. Zij menen dat hij geen tijd moet verspillen aan moeizame onderhandelingen met de Republikeinen - zoals president Barack Obama twaalf jaar geleden probeerde in de maanden na zijn aantreden, over een steunpakket tijdens de grote recessie.

Lees ook: Dit zijn de eerste dossiers op het bureau van president Biden

Daarnaast dreigt het afzettingsproces enige goodwill in Washington na de beëdiging van Biden in de kiem te smoren. Een intensieve ruzie over het lot van Trump, dat alle aandacht zal opeisen, is het laatste waar Biden op zit te wachten – ook al deelt hij de mening van veel Democraten en sommige Republikeinen dat Trump verantwoordelijk moet worden gehouden voor zijn rol bij het aanzetten tot de opstand. „Hoe meer tijd we hebben om op gang te komen om de crises aan te pakken, hoe beter”, aldus Biden.

Hoge drempel

Er is een tweederde meerderheid nodig in de Senaat om Trump, die zijn verkiezingsnederlaag nooit heeft erkend en leugens heeft verspreid over fraude bij de presidentsverkiezingen, te veroordelen. Aangenomen dat alle vijftig Democraten in de Senaat zullen stemmen voor veroordeling, zouden ook zeventien Republikeinen dat moeten doen – een hoge drempel, die waarschijnlijk niet wordt gehaald. Mocht dat toch gebeuren, dan kan Trump met een simpele meerderheid worden verboden zich ooit opnieuw kandidaat te stellen voor het presidentschap.

Mitch McConnell, de leider van de Republikeinen in de Senaat, heeft laten doorschemeren dat hij open staat voor veroordeling van de oud-president. Dat zou de Republikeinse Partij helpen om met Trump te breken. Republikeinse bondgenoten van Trump achten het echter ongrondwettelijk om Trump na zijn vertrek nog te veroordelen. Ook klaagden zij dat het afzettingsproces overhaast verliep, zonder dat Trump de kans kreeg om zich te verdedigen. Dat procedurele argument is met het uitstel van twee weken weggenomen, wat McConnell wellicht een kans biedt meer Republikeinen aan boord te krijgen. Mogelijk komt in de tussentijd ook meer bewijs naar buiten over de aanloop naar de bestorming van het Capitool.

Trump heeft, op aanbeveling van de Republikeinse senator Lindsey Graham, de advocaat Karl ‘Butch’ Bowers uit South Carolina in de arm genomen. Hij kan als oud-president geen beroep meer doen op de advocaten van het Witte Huis, die hem een jaar geleden verdedigden bij zijn eerste afzettingsproces rond de Oekraïne-affaire. Ook andere advocaten van toen hebben nu bedankt.

Martelaar

Bij zijn eerste afzettingsproces werd Trump vrijgesproken door de Senaat – wat hem volgens critici aanmoedigde om normen en wetten verder te schenden. Tegenstanders vrezen dat eventuele vrijspraak bij het komende proces hem opnieuw zal rehabiliteren, nadat hij Washington vorige week in diskrediet heeft verlaten. Aan de andere kant zou een mogelijke veroordeling hem onder zijn aanhangers juist de status van een martelaar kunnen bezorgen, eeuwig op de huid gezeten door de politieke elite.

Lees ook de terugblik op Trumps presidentschap: De president die de waarheid irrelevant maakte

Bondgenoten van Trump die hem ook na de bestorming van het Capitool blijven steunen, schilderen het proces daarom af als een heksenjacht. Volgens de Republikeinse senator Ron Johnson uit Wisconsin kiezen de Democraten in plaats van verzoening voor „wraakzucht”. Voorstanders van veroordeling menen juist dat opruiing door de president niet onbestraft mag blijven.