Opinie

GGD kan bij prikbeleid voorbeeld nemen aan de Britten

Vaccinatiebeleid De ‘Britse variant’ van Covid-19 leidt in Nederland tot grote zorgen. De Britse variant op de GGD heeft daarentegen veel weg van een superheld, constateert .
Een vacccinatiecentrum in Bournemouth, Verenigd Koninkrijk
Een vacccinatiecentrum in Bournemouth, Verenigd Koninkrijk Foto Matthew Childs/Reuters

Opgehokt in Yorkshire door Covid, Brexit en de overstromingen, zie ik hier toch meer licht aan het einde van de tunnel dan in eigen land. De race tegen de klok – in Nederland is dat de avondklok als laatste redmiddel. In het Verenigd Koninkrijk zijn dat massavaccinaties die met de snelheid van het licht uitgevoerd worden, 200 prikken per minuut, 5 miljoen injecties zijn al gezet. Met een beetje geluk heeft iedereen boven de 50 eind april de eerste injectie gehad, half februari moeten alle 70-plussers gevaccineerd zijn. De operatie wordt nu al vergeleken met de evacuatie uit Duinkerken in 1940. Churchill is hier nooit ver weg.

Die euforie over een exit-strategie zie je in Nederland helemaal niet. Vaccins, ze zijn er, maar hoeveel, voor wie, wanneer en in welk tempo, is onduidelijker dan ooit.

Laten we wel wezen, als het om coronastatistieken gaat, heeft het VK echt heel weinig waarmee je het kunt feliciteren. Al bijna een jaar gaan de Britten op alle macabere lijsten aan kop. De meeste coronadoden van heel Europa, bijna 100.000. Het is een verhaal van te laat en te laks, van U-turns, overtrokken beloftes en ‘world-beating’ pretenties die week na week niet werden waargemaakt. Premier Boris Johnson, larger than life, schudde nog onverschrokken handen van patiënten toen Nederland al twee weken in lockdown was. Even later werd de hel van de IC ook zijn deel, gevolgd door almaar rampzaliger cijfers.

Lees ook dit opiniestuk van Roland Pierik: Sjoemel niet met het vaccinatiebeleid

En ook in het VK probeert, net als Hugo de Jonge in Nederland, een hologige Secretary of Healthcare de moed erin te houden. Eerst met gedreven persconferenties vanuit Downing Street, nu steeds meer als een geslagen hond vanuit een soort bezemkast. Het dodental is nog nooit zo hoog geweest als deze week, gemiddeld 1.300 per dag. Ziekenhuizen gaan ver over hun opnamecapaciteit heen, om maar te zwijgen over het uithoudingsvermogen van het personeel. Meer dan de zogeheten ‘Britse variant’ van het virus lijkt Kerstmis de boosdoener, door het desastreuze dispensatiebeleid van Boris Johnson. Sindsdien mag het VK helemaal niemand meer op bezoek hebben en nauwelijks meer naar buiten. De kerstvariant lijkt nu uitgewerkt, het aantal nieuwe gevallen daalt drastisch.

NHS is heilig

Eén instituut blijft tot nu toe monumentaal overeind, en dat is de National Health Service (NHS). Het draagvlak onder de bevolking is zonder precedent en het personeel heeft de afgelopen maanden de status van heilig bereikt. Zo gesegregeerd als het VK is, NHS staat voor gratis gezondheidszorg, voor iedereen en van iedereen. Iedereen is hetzelfde, zelfs the Queen moest geduldig op haar beurt voor vaccinatie wachten. Daar zit veel sentiment en traditie bij, maar ook gewoon een straffe, haast Byzantijnse organisatie die panklare scenario’s heeft klaarliggen voor bevolkingsonderzoeken en vaccinaties.

Die heeft Nederland natuurlijk net zo goed. Daarom steekt de passieve reactie van de GGD zo schril af bij de solidariteit met het vaccinatieplan van de NHS. De GGD zag voorlopig geen noodzaak buiten kantoortijden te gaan prikken. Als het gevraagd wordt, zien we wel weer, was de lijdzame reactie van een woordvoerder. Veel druk om de vaccins zo snel mogelijk van de plank te halen, sprak daar niet uit.

Lees ook: De Britten vaccineren in een turbotempo – een opsteker voor Johnson

De slag om het vaccin binnen de EU is troebel, ook Luuk van Middelaar schreef dat onlangs in deze krant. EU-landen zijn afhankelijk van een Brusselse verdeling en distributie. Onder politieke pressie uit eigen huis heeft Duitsland die gezamenlijkheid al weten te omzeilen met een brutale bypass naar Pfizer. Openbaarheid, democratische controle en media zijn heel hard nodig om die druk op te voeren, op de EU maar ook op de farmaceuten.

In het VK gaat het dagelijks leven fors gebukt onder de keuze voor eigen soevereiniteit. Maar door de Brexit kon Boris Johnson wel zelf op alle farmaceutische paarden wedden en zijn vaccin-nationalisme botvieren. Hij plukt nu de vruchten van de NHS die al vroeg de handen ineen geslagen heeft met Oxford en Astra Zeneca. En nu de vaccins er zijn, worden alle registers van de samenleving opengetrokken. Het fenomeen antivaxers is kansloos en krijgt zeker geen media-aandacht.

Britain’s got talent

Binnen de kortste keren was een onuitputtelijk vrijwilligersleger op de been, van gepensioneerde NHS-ers, airline-stewards, horeca-personeel, werkloze acteurs, en wie al niet meer, aangevoerd door iemand die in 2012 de Olympische Spelen in Londen heeft geleid. Iedereen die kan prikken, prikt. Superstardokters en overbelaste professionals uit ziekenhuizen zie je na hun dienst niet bij tv-tafels aanschuiven maar in bioscopen, arena’s, moskeeën, musea en de hangar van Britain’s got talent om nog een paar uur te vaccineren. Dat zie ik de GGD nog niet voor elkaar krijgen. Zelfs de medische rechterhand van Boris Johnson beschouwde het als zijn dure NHS-plicht om tijdens het kerstreces veldwerk te doen op de IC’s.

Het lijkt de enig zinnige exit-strategie. De prestaties van Boris Johnson mogen tot nu toe armzalig zijn, als de NHS het VK uit de crisis haalt, is zijn leiderschap gered.

En Nederland? Daar zijn over zes weken verkiezingen, die gaan over corona. Nooit gedacht dat ik nog eens zou suggereren om een voorbeeld aan de Britten te nemen.