Persoonlijke beleidsopvatting toch niet geschrapt uit de Wob

Transparantie overheid Premier Rutte beloofde dat de ‘persoonlijke beleidsopvattting’ - een veelgebruikte grond van de overheid om informatie niet te verstrekken – uit de Wob-wet zou worden geschrapt. Maar dat blijkt niet waar.

Premier Rutte kondigde vrijdag het ontslag van het kabinet aan.
Premier Rutte kondigde vrijdag het ontslag van het kabinet aan. Foto ANP/Bart Maat

De persoonlijke beleidsopvatting wordt toch niet geschrapt uit de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Premier Rutte deed die belofte vrijdag tijdens de persconferentie waarin hij het ontslag van het kabinet aankondigde. Maar uit een Kamerbrief van minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) blijkt dat die belofte niet geldt voor de Wob, maar voor stukken die bedoeld zijn voor de Kamer.

Lees ook: ‘Overheid deelt liever geen stukken’

Via de Wob kan iedere burger documenten opvragen van de overheid. De overheid moet die geven tenzij er een belang is dat zwaarder weegt dan openbaarheid. Omdat de gedachte is dat ambtenaren vrijelijk moeten kunnen overleggen om tot een beslissing te komen, is de persoonlijke beleidsopvatting ook een van de weigeringsgronden. De ervaring van veel journalisten is echter dat die grond veel te ruimhartig wordt ingezet, dat ook feiten en cijfers zo worden zwartgelakt. De commissie-Van Dam komt in het rapport over de Toeslagenaffaire tot dezelfde conclusie: het begrip persoonlijke beleidsopvatting „wordt regelmatig te ver opgerekt”.

Rutte deed vrijdag een dubbele belofte aan het parlement en aan de journalistiek. Naar aanleiding van de Toeslagenaffaire concludeerde hij dat de informatievoorziening „fundamenteel op de schop” moet. Zo kondigde hij aan dat meer stukken gedeeld zullen worden met de Kamer. En ook dat „de uitzonderingsgrond die de Wob nu kent – de persoonlijke beleidsopvattingen van ambtenaren – die gaan we schrappen.”

Maar Ollongren schrijft dat de opmerking over het schrappen van de persoonlijke beleidsopvatting alleen geldt voor documenten die op verzoek van de Kamer worden verstrekt, en voor documenten die het kabinet op eigen initiatief openbaar maakt. Het betreft hier „de informatievoorziening aan de Kamer”, terwijl de Wob gaat over informatievoorziening aan „eenieder”. In het debat over de gebrekkige informatievoorziening lopen transparantie naar de Kamer en naar de burger (via de Wob) door elkaar heen.

Lees ook: Openbaarheid komt even op tweede plan

Woensdag zou er gestemd worden over een nieuwe wet die de Wob moet vervangen: de Wet open overheid. De stemming is een week uitgesteld. Een van de amendementen betreft de persoonlijke beleidsopvatting. In dat voorstel is vastgelegd dat die opvattingen onder de gewijzigde Wet open overheid wel openbaar worden bij bepaalde bestuursorganen, zij het in geanonimiseerde vorm. Ollongren laat het oordeel over dit amendement aan de Kamer, al tekent zij al wel aan dat er uitzonderingsgevallen blijven bestaan, waarin die opvattingen tóch „bescherming” verdienen. Daarvoor zal dan „een beroep moeten worden gedaan op de overige weigeringsgronden” in de wet.