Opinie

Wie zou er slagen voor een coronaproefwerk?

Floor Rusman

Als er een landelijk proefwerk was over het coronavirus, hoeveel mensen zouden dan een voldoende halen? Ik denk: een minderheid van de Nederlanders. „Sorry, ik raakte je aan!”, zegt de vriendin die in de opwinding van een gesprek mijn in winterjas verpakte arm aantikt. Dezelfde vriendin zet thuis niet eens de ramen open als we urenlang zitten te kletsen. Veel mensen lijken het lichaam van de ander te zien als een gevaarlijk explosief, terwijl het de adem is waarvoor ze bang moeten zijn.

„Ik heb de glazen omgespoeld”, zegt mijn vader, als hij de vier gebruikte en door elkaar gehusselde theeglazen opnieuw wil volschenken. Met omgespoeld bedoelt hij: vluchtig heen en weer bewogen onder de kraan. En dat terwijl we onze handen twintig seconden moeten wassen met zeep.

Zo zijn er allerlei mensen die het goed bedoelen, maar toch onnodige risico’s nemen. Mensen die buiten geen afstand houden omdat daar ‘geen besmettingen zijn’. Mensen die in hun mondkapje hoesten zonder hun elleboog ervoor te houden – ze hebben toch een kapje voor? Mensen die denken dat ze best bij iemand in een ongeventileerde auto kunnen stappen, als ze maar op de achterbank plaatsnemen.

Deze woensdag gaat het kabinet waarschijnlijk een avondklok aankondigen. Ik vind het een gruwelijk vooruitzicht: geen avondwandeling meer, ieder in z’n eigen hok, ook de kleinbehuisden en de mensen die alleen wonen. Als er geen andere optie was, zou ik het kunnen accepteren. Maar is echt alles geprobeerd? Op het gebied van de voorlichting zie ik nog wel wat sappig, laaghangend fruit in de bomen.

Allereerst: weten genoeg mensen dat de situatie nog niet onder controle is? Misschien ligt het aan mij, maar ik krijg, op de persconferenties na, geen signalen van de overheid dat we nog steeds in een ernstige pandemie zitten – geen spotjes, geen advertenties, geen billboards, geen NL-Alerts.

En degenen die de urgentie wél voelen, weten dus alsnog te weinig. Veel mensen hebben amper kennis over bijvoorbeeld aerosolen, besmetting via oppervlakten en correct mondkapjesgebruik. Ze weten niet dat ze ook zonder klachten besmettelijk kunnen zijn. Ze denken dat een negatieve testuitslag garandeert dat ze geen corona hebben.

Waarom worden wetenschappelijke inzichten over het virus niet gebruiksvriendelijk bij de burger afgeleverd? Op de website van de rijksoverheid staan gedetailleerde instructies (wie voetbal kijkt met vrienden, wordt aangeraden niet te juichen en in plaats daarvan een ratel te gebruiken), maar hoeveel mensen zouden uit zichzelf die site bezoeken?

Wil je dat mensen zich aan de regels houden, dan moeten ze die regels kennen én begrijpen waarom ze bestaan. De overheid, en dus ook de publieke omroep, moet de burger stalken met informatie – totdat die slaagt voor z’n proefwerk.

Floor Rusman (f.rusman@nrc.nl) schrijft elke woensdag op deze plek een column.