Opinie

Trump is echt voorbij

Verenigde Staten Al voor de impeachment waren de kansen van Donald Trump op een succesvolle terugkeer in 2024 goeddeels verkeken, denkt .
Donald Trump eind oktober op Pittsburgh-Butler Regional Airport in Butler, Pennsylvania
Donald Trump eind oktober op Pittsburgh-Butler Regional Airport in Butler, Pennsylvania Foto Carlos Barria/Reuters

Frans Verhagen voorspelt dat de Republikeinen over acht jaar weer in het Witte Huis zullen zitten (De Republikeinen zullen weer opstaan, 12/1). Ze zijn te gewetenloos en te zeer aan de macht gehecht om interne tegenstellingen omwille van basaal staatsrechtelijk fatsoen op de spits te drijven. Daarover, net als over het daaraan gerelateerde leugenachtige karakter van de partij-elite, zijn wij het eens. Toch denk ik dat het iets ingewikkelder ligt.

Er bestaat namelijk ook nog de kiezer. Net als de Democraten moeten de Republikeinen het van zeer diverse groepen hebben om te winnen. Niet alleen van de complotdenkers, de wapen- en militiefanaten, de christenfundamentalisten, de weinig scrupuleuze zakenwereld. Maar ook van een deel van de gematigde middenklasse en van brave bange burgers in de buitenwijken.

Trump kon dat in 2016 omdat hij toen (en opnieuw in 2020) ook een electoraat wist te mobiliseren dat vanwege een diepgeworteld wantrouwen jegens ‘de politiek’ op zich de neiging heeft thuis te blijven. De Capitoolbestormers zouden niet voor een vrome nobody als Pence uit hun holen zijn gekropen: die zagen in Trump de bevrijdende buitenstaander, die zij niet in een zittende Republikeinse functionaris zullen zien. Voor hen zijn nu allen die na 6 januari niet onverkort achter Trump bleven staan, inmiddels verraders – Pence vooraan. Veelzeggend: zelfs opper-jaknikker Lindsey Graham, senator voor South-Carolina, werd recent door een boze meute belaagd.

Zonder Trump, of een nieuwe Trump, blijven die kiezers een volgende keer massaal thuis: voor hen is Washington dan weer één pot nat. En met opnieuw Trump, of een nieuwe Trump, zal een deel van het Republikeinse electoraat, dat deel dat een staatsgreep net iets te ver vindt gaan om er nog een paar extra conservatieve rechters doorheen te douwen, overstappen naar de Democraten.

Trump 2024

De cruciale vraag is dus hoe het er met de toekomst van Trump voorstaat. Een vraag waar Verhagen met een wijde boog omheen loopt, wat opvallend is, omdat zeker tot 6 januari de meeste commentatoren verkondigden dat Trumps weigering om zijn nederlaag te erkennen niet alleen zijn eigen ego diende, maar ook de voorbereiding op zijn terugkeer in het Witte Huis in 2024.

Hoe groot zijn Trumps kansen daarop? Niet nul, maar er zijn nu toch zoveel obstakels die hij successievelijk uit de weg moet ruimen – veel meer dan in 2016 – dat zijn terugkeer niet erg waarschijnlijk is. Dat sluit nadrukkelijk niet uit dat hij het zal proberen, maar de kans dat een van die obstakels te groot blijkt, is groter dan dat hij ze uiteindelijk allemaal neemt. Nog afgezien van een mogelijke impeachment, die zelfs elke nieuwe poging al meteen juridisch onmogelijk zou maken.

Eerste hobbel: leeftijd. In 2024 is Trump 78. Hoe fit is hij dan nog, en kan hij de kiezer van zijn fitheid overtuigen? Zeker, ik ken het tegenargument: Biden. Maar die won ofschoon hoogbejaard toch vooral omdat het alternatief Trump was.

Tweede hobbel: Trump heeft de verkiezingen verloren. Anders dan in 2016 weet de kiezer wat hij (niet) kan, en de meerderheid heeft dat afgewezen. Het is zeer twijfelachtig of Trump dat negatieve beeld dat buiten zijn verstokte aanhang van hem bestaat kan veranderen, ook omdat er de afgelopen vier jaar geen moment is geweest waarop – en dat is uitzonderlijk voor een zittende president – een meerderheid hem positief beoordeelde.

Derde hobbel: de Amerikaanse winnaarscultuur. Enerzijds maakt dat Trump des te meer gebeten op een herkansing omdat hem niets erger kan overkomen dan als loser te worden gezien. Maar anderzijds krijgen verliezers van presidentsraces daardoor zo’n herkansing zelden. De laatste presidentskandidaat die eerst verloor, en het daarna nog een keer mocht proberen (en toen inderdaad met succes), was Nixon – maar die herkansing was dus vóórdat hij president was geweest. Een weggestemde president (Ford, Carter, Bush sr.) gaat door de zijdeur af.

Belastingmalversaties

Vierde hobbel: Trump heeft binnen zijn eigen partij-apparaat weinig echte aanhang. Hij is gevreesd, niet geliefd, omdat hij concurrenten stelselmatig openlijk vernedert: denk aan de partij-officials die niet wilden meehelpen de uitslag te vervalsen. Die zijn hem zat en zullen niet rouwig zijn als hij vertrekt. De volgzaamheid van de anderen is gebaseerd op angst. Die psychologische ban verslapt als Trump niet meer de macht heeft.

Vijfde hobbel: na 20 januari is Trump ambteloos burger en dreigen serieuze processen, niet alleen vanwege belastingmalversaties, maar mogelijk ook wegens hoogverraad. De rechterlijke macht gaf Trump niet waarop hij rekende. Republikeinen waar Trump niet via zijn eigen achterban grip op heeft, wijken niet voor zijn chantage. En een law and order-partij kan daarna moeilijk met een veroordeelde crimineel in zee.

Zesde hobbel: met het presidentschap is Trump ook het partijleiderschap kwijt; hij mist nu het automatische politieke platform dat concurrenten in een senatorschap bezitten. Er zullen diverse jongere Republikeinen opstaan die na Trumps nederlaag zeggen: nu is het mijn beurt. En mocht Trump in 2024 toch opnieuw de Republikeinse nominatie winnen, dan zal een te groot deel van de kiezers in het midden afhaken. Mocht hij die niet winnen, dan kan hij natuurlijk als onafhankelijk kandidaat meedoen. Alleen splijt hij dan, net als Ross Perot in 1992, het Republikeinse electoraat en wint een Democraat met gemak.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.