Kabinet wil strengere maatregelen: avondklok, quarantaineplicht en bezoekbeperking

Coronabeleid Kabinet wil ook aantal bezoekers terugbrengen naar één, aantal uitvaartgasten halveren en een quarantaineplicht invoeren.

Een leeg Thorbeckeplein in het centrum van Amsterdam. Invoering van een avondklok zou woensdag worden aangekondigd en vrijdag ingaan.
Een leeg Thorbeckeplein in het centrum van Amsterdam. Invoering van een avondklok zou woensdag worden aangekondigd en vrijdag ingaan. Foto Ramon van Flymen

Het demissionair kabinet-Rutte III komt deze woensdag met nieuwe maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus, waaronder zo goed als zeker ook een avondklok. Begin van de middag houden demissionair premier Mark Rutte (VVD) en demissionair minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) een persconferentie. Extra maatregelen zijn „noodzakelijk op de kortst mogelijke termijn”, schreef De Jonge dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Volgens Haagse bronnen gaat het behalve de avondklok om onder meer het terugbrengen van het aantal toegestane bezoekers van twee naar één, het verlagen van het aantal gasten bij een uitvaart van honderd naar vijftig en de aankondiging van een quarantaineplicht. Die moet nog wel verder uitgewerkt worden.

Avondklok zou vanaf vrijdag elke dag om 20.00 uur moeten ingaan, tot 04.00 uur in de ochtend

Ook is het opleggen van reisbeperkingen of zelfs een vliegverbod nog een serieuze optie. Het zou dan gaan om vluchten uit het Verenigd Koninkrijk, Zuid-Afrika en Zuid-Amerika. In die gebieden zijn recent mutaties van het coronavirus opgedoken die zeer besmettelijk zijn en die het Outbreak Management Team (OMT) grote zorgen baren.

Politieke steun groeit

Het kabinet hakt woensdagochtend definitief de knoop door over hoe de avondklok eruit moet zien, maar de contouren zijn volgens ingewijden duidelijk. De avondklok zou ’s avonds om 20.00 uur moeten ingaan, tot 04.00 uur ’s nachts. Een logische ingangsdatum zou vrijdag zijn, zodat werkgevers en burgers zich nog kunnen voorbereiden.

Het idee is namelijk dat mensen die na 20.00 uur nog voor hun werk moeten reizen daarvoor via hun werkgever een formulier gaan aanvragen dat te vinden zal zijn op Rijksoverheid.nl. Het kabinet zou geen lijst met vitale beroepen willen opstellen, maar dit aan werkgevers willen laten.

Lees ook: Rutte vraagt avondklok niet uit te sluiten

Verdere uitzonderingen op de avondklok komen er in principe niet, op calamiteiten als ziekenhuisbezoek na. Ook het uitlaten van de hond blijft mogelijk. De avondklok zou voorlopig gaan gelden tot 9 februari, net als alle andere lockdownmaatregelen.

In de Tweede Kamer, waar eerder nog een overgrote meerderheid zich tegen een avondklok keerde, leek zich op dinsdag een meerderheid af te tekenen vóór die maatregel – vooral door de dreigende verspreiding van de Britse variant van het virus. Van de gevallen coalitie waren CDA, VVD en ChristenUnie al wel voor een avondklok, D66 verzette zich er fel tegen.

Begin deze week bleek er voor het eerst bij GroenLinks en de PvdA bereidheid om erover na te denken en de maatregel onder voorwaarden te steunen. Helemaal zeker van die steun was het kabinet op dinsdagavond nog niet. Woensdagmiddag is er na de persconferentie van Rutte en De Jonge direct een Kamerdebat.

De avondklok werd dinsdagavond ook besproken in het Veiligheidsberaad met de burgemeesters. Zij vragen zich net als de Tweede Kamer af hoe effectief een avondklok precies is tegen het virus. Een nieuw OMT-advies daarover was dinsdag nog niet openbaar, maar OMT-lid Marc Bonten zei op NPO Radio 1 dat er geen hard bewijs is. „Het is ook boerenverstand: als je minder contacten hebt, heb je ook minder verspreiding.”

Verregaande maatregel

De avondklok is de meest verregaande beperking van het openbare leven die tot nu toe nodig werd geacht om de verspreiding van het coronavirus af te remmen. Het kabinet zal zich daarvoor ook beroepen op een artikel in één van de meest verregaande wetten die Nederland heeft, de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag (Wbbbg). Dat is de wet die in feite de noodtoestand juridisch regelt en de overheid bevoegdheden geeft die in normale tijd disproportioneel zouden zijn. Het kabinet zou nu niet de noodtoestand willen uitroepen, maar gebruik gaan maken van artikel 8 van de wet. Daarin staat dat de minister van Justitie de bevoegdheid heeft om „het vertoeven in de open lucht te beperken”. Dat wetsartikel kan per koninklijk besluit in werking geroepen worden.

In een ministeriële regeling worden vervolgens de specifieke regels over de avondklok vastgelegd. De Kamer moet met die regeling instemmen. Voordeel voor het kabinet: zowel het koninklijk besluit als de ministeriële regeling waren in december al voorbereid door juristen van het ministerie van Justitie en Veiligheid.