Dinosoort gebruikte cloaca om te communiceren

Paleobiologie Met geur en kleur van zijn cloaca liet een dino weten paringsbereid te zijn.

Psittacosaurussen maken elkaar het hof.
Psittacosaurussen maken elkaar het hof. Beeld Bob Nicholls/Paleocreations.com

Ook niet-vliegende dinosauriërs hadden een cloaca – niet gek, gezien hun verwantschap met de kip en ander gevogelte. Maar over de precieze functie van die lichaamsopening tastten paleontologen vooralsnog in het duister: was de cloaca puur bedoeld als uitgang voor urine, ontlasting, en eieren? Nee, schrijven onderzoekers van de universiteit van Bristol in Current Biology. Op basis van de cloaca van een fossiele Psittacosaurus concluderen ze dat die mogelijk een signaalfunctie had: door de kleur en eventuele geurklieren zouden de dinosauriërs kunnen seinen over paringsbereidheid.

Psittacosaurus leefde zo’n 125 tot 110 miljoen jaar geleden, in het Vroege Krijt, en was zo’n 2 meter lang. Hij had een papegaaiachtige kop, en leefde in een schaduwrijke omgeving. Van een Duits fossiel van Psittacosaurus was al bekend dat hij een goed gepreserveerde cloaca had, en die is nu in meer detail onderzocht.

Muskusklieren van krokodillen

Heel veel gewervelde dieren hebben een cloaca – zoogdieren en buideldieren vormen daarop een uitzondering – maar de anatomie ervan kan uiteenlopen. Wel bestaat elke cloaca uit drie delen, waarvan het buitenste deel sowieso de opening bevat voor eieren, urine en ontlasting.

In de cloaca van de Psittacosaurus is onder meer een fossiele drol aanwezig. Maar interessanter zijn de zwellingen aan de buitenkant van de opening. Die lijken qua positie en vorm op de muskusklieren van krokodillen, en zouden bedoeld kunnen zijn om geursignalen aan seksuele partners af te geven. Verder blijkt uit de pigmentatie dat de cloacalippen afwijkend van kleur waren: eveneens een kenmerk dat kan duiden op een seksuele signaalfunctie. Maar, benadrukken de auteurs, op basis van één vondst kunnen geen harde conclusies worden getrokken – daarvoor zijn meer fossielen nodig.