Recensie

Recensie Film

Dertig jaar oud en nog actueel: dat is bitter

Uitgestelde klassieker | Thelma & Louise Wie Ridley Scotts klassieker over twee vriendinnen die een moord plegen en vluchten voor het eerst kijkt in 2021 ziet hoe weinig er is veranderd. Het veelbesproken slot zou nog steeds tongen losmaken.

Foto ANP

Het eerste wat vriendinnen Thelma en Louise doen als ze samen op vakantie vertrekken in de gelijknamige film uit 1991? Een selfie maken. Weliswaar met een polaroidcamera in plaats van een mobieltje, maar toch valt het op hoe weinig er is veranderd als je Ridley Scotts klassieker voor het eerst kijkt in 2021. Die tijdloosheid toont niet alleen dat de film een uitzonderlijk script had, maar is ook bitter.

Ik was vijf toen Thelma & Louise uitkwam, en voelde later weinig aandrang om deze roadmovie te bekijken. Ik had fragmenten, zoals het iconische slot, tijdens colleges gezien en het verhaal was – zo dacht ik – simpel: twee vrouwen vermoorden een verkrachter en slaan op de vlucht. Een vrouwelijke variant op films met outlaws, vol stijlvolle beelden van hun Ford Thunderbird tegen uitgestrekte landschappen van de VS.

Pas bij het kijken van de volledige film zag ik dat de vriendinnen niet vluchten omdat ze een moord hebben gepleegd, maar omdat niemand zou geloven dat de seks tussen Thelma (Geena Davis) en de man die haar probeert te verkrachten onvrijwillig is. Op weg naar hun vakantiebestemming hadden de vrouwen cocktails gedronken en had de uitgelaten Thelma geflirt met haar latere verkrachter. Iedereen in de bar heeft haar zien dansen met hem, roept Louise (Susan Sarandon) haar toe. Als ze naar de politie gaan, zal niemand geloven dat ze verkracht werd. „We leven niet in zo’n wereld, Thelma.”

Dat we nog steeds niet in die wereld leven, blijkt uit hedendaagse, veelgeprezen tv-series en films. Een nieuwe film als Promising Young Woman focust onder meer op de reacties wanneer vrouwen worden verkracht tijdens een met alcohol overgoten avond.

Bij release kreeg Thelma & Louise veel lof, maar ook kritiek. De film zou mannen neerzetten als karikaturen, zoals de narcistische echtgenoot van Thelma of de geile trucker op wie de twee vrouwen hun frustraties over seksuele intimidatie uitleven. De klagers hadden tot op zekere hoogte een punt, juist de overdrijvingen – waarschijnlijk toegevoegd als komische noot – zorgen dat de film af en toe wél wat verouderd voelt. Meer dan de kapsels in de film.

Ook Thelma wordt karikaturaal neergezet. Haar kinderlijke naïviteit voelt soms gekunsteld, zeker omdat ze wordt gespeeld door de toen 34-jarige Davis. Het personage van Sarandon blijft goed overeind, al snel blijkt dat een eerdere ervaring met seksueel geweld ervoor zorgde dat ze de trekker overhaalde. #Metoo maakte in 2017 duidelijk hoeveel vrouwen met gelijkaardige trauma’s als Louise rondlopen.

Het toen veelbesproken slot zou in een mainstreamfilm nog steeds tongen losmaken, besefte ik na het kijken. Hierin kiezen de vrouwen ervoor om van een klif af te rijden in plaats van in de handen van de politie te vallen. Thelma & Louise is, ondanks zijn duistere kanten, ook een vriendinnenkomedie. Dat genre was de afgelopen jaren populair. Maar hedendaagse regisseurs eindigen hun vriendinnenfilms bijna altijd met een happy end waarin de hoofdrolspeelsters netjes aan de man/vrouw worden gebracht. Het slot van Thelma & Louise gaat in tegen dat cliché en past perfect bij het verhaal. Dertig jaar na dato voelt dat nog steeds opmerkelijk.