De ‘Britse variant’ is een tweede epidemie, die de eerste al gauw zal overtreffen

Coronacijfers Dat de maatregelen worden opgeschroefd terwijl de besmettingscijfers dalen, is te verklaren door de opkomst van de Britse variant. Jaap van Dissel verwacht in maart een nieuwe piek in ziekenhuisopnames.

De start van het vaccineren van zorgmedewerkers in MartiniPlaza, een evenementenlocatie in Groningen. De komende tijd moeten er zeker 200.000 zorgmedewerkers uit de verpleeghuizen worden ingeënt.
De start van het vaccineren van zorgmedewerkers in MartiniPlaza, een evenementenlocatie in Groningen. De komende tijd moeten er zeker 200.000 zorgmedewerkers uit de verpleeghuizen worden ingeënt. Foto Siese Veenstra/ANP

Eigenlijk heeft Nederland niet te maken met één, maar met twee corona-epidemieën. De eerste, oorspronkelijke epidemie duurt al bijna een jaar en is met moeite onder controle te krijgen. De R, zo blijkt uit de laatste cijfers van het RIVM, lag op 1 januari maar nét onder de 1, op 0,98. Het aantal besmettingen, ziekenhuisopnames en doden daalt. Maar dat gaat, hoewel de lockdown strenger is, langzamer dan in maart en april.

De andere corona-epidemie staat bekend als ‘de Britse variant’. Het zicht op deze mutatie is niet al te scherp: alleen op basis van steekproeven kan er iets worden gezegd over de omvang van de verspreiding. Van de tienduizenden besmettingen per week worden er tussen de honderd en tweehonderd positieve tests nader geanalyseerd om te kijken of het gaat om de Britse variant.

Hieruit blijkt dat de mutatie snel groeit. Eind december had nog zo’n een op de twintig onderzochte mensen de Britse variant, begin januari was dat al een op de tien. Het RIVM schat dat de gemuteerde variant grofweg 30 procent besmettelijker is, waardoor de R ruimschoots boven de 1 komt. Het RIVM schat de R op 1,3. Sinds in maart de eerste maatregelen werden ingevoerd heeft de R niet zo hoog gelegen - op een paar kortstondige periodes in de zomer na.

Ziekenhuisopnames

De Britse variant groeit dus snel. Waar Jaap van Dissel van het RIVM vorige week nog in de Tweede Kamer zei dat hij „teleurgesteld” zou zijn als de Britse variant in vier tot zes weken de overhand zou krijgen, moet hij nu toegeven dat dat volgende maand weleens zou kunnen gebeuren. In maart kan dat zelfs een nieuwe piek in het aantal ziekenhuisopnames veroorzaken, stelde Van Dissel afgelopen weekend in een advies aan het kabinet.

Lees hier waarom de Britse variant zo snel een piek in het aantal ziekenhuisopnames kan veroorzaken

Het aantal ziekenhuisopnames daalt nog: afgelopen week waren het er 1.348, zo’n 17 procent minder dan de week ervoor. Het aantal IC-opnames daalt ongeveer even hard; dat waren er 252. Maar het gaat nog altijd om een hoog niveau: het kabinet wil terug naar rond de twintig IC-opnames per week voordat er grote versoepelingen doorgevoerd kunnen worden.

Bovendien neemt de druk op de ziekenhuizen nog nauwelijks af: patiënten blijven gemiddeld drie weken op de IC liggen, waardoor de bezetting nauwelijks is afgenomen sinds de lockdown is ingevoerd. Om een nieuwe, door de Britse variant veroorzaakte piek op te kunnen vangen, moet het aantal ziekenhuisopnames sneller naar beneden worden gebracht.

Bezoek van familie en vrienden

Het kabinet hoopt het aantal besmettingen te kunnen remmen door de grootste bron van verspreiding tegen te gaan: bezoek van familie en vrienden. Het kabinet mikt op een avondklok, die moet voorkomen dat mensen op visite gaan. Die wordt waarschijnlijk deze week nog ingevoerd; woensdagmiddag volgt er een persconferentie.

Maar afgelopen week bleek uit bron- en contactonderzoek dat er ook een andere belangrijke bron van besmetting is: werksituaties. Van de besmettingen waarvan een potentiële bron achterhaald kon worden, was ruim 35 procent bij een visite opgelopen. Deze week is dat gedaald naar zo’n 23 procent. Het aantal besmettingen in werksituaties loopt juist op, van 10 naar 16 procent. De verschuivingen in de bron van de besmettingen komen ook door de feestdagen, toen mensen bij elkaar op visite gingen en er minder thuis werd gewerkt.