Paniekerig staat Manaus in de rij voor zuurstof

Brazilië Voor de tweede keer wordt de Braziliaanse stad Manaus hard getroffen door corona. De regering-Bolsonaro komt wederom te laat in actie.

In een lange witte plastic jas, met een kapje om de haren en een blauw mondkapje voor, helpt verpleegster Elisangela Figueiredo voorzichtig een strompelende coronapatiënt het vliegtuig in. Patiënten uit de noordelijke stad Manaus worden met spoed naar andere Braziliaanse deelstaten gevlogen want de ziekenhuizen hier zijn vol. Er is al dagen een groot tekort aan zuurstof voor de beademingsapparaten.

„Ik heb zelf ook Covid-19 gehad en nu kan ik andere mensen helpen”, vertelt de verpleegster bevlogen tijdens een live tvuitzending. De afgelopen dagen nam de crisis in Manaus (2 miljoen inwoners) extreme vormen aan. De ziekenhuizen kampten door het hoge aantal besmettingen met te weinig zorgpersoneel, bedden en medicijnen. Maar wat vooral nijpend werd, is het gebrek aan zuurstof.

Amazonas, waarvan Manaus de hoofdstad is, is een van de armste deelstaten van Brazilië. Dat is te zien aan de conditie van de gezondheidszorg. Onderzoekers en artsen waarschuwden dat een tekort aan zuurstof ook ingrijpende gevolgen kan hebben voor patiënten die Covid-19 wél overleven. Ze kunnen door zuurstofgebrek een blijvende hersenbeschadiging oplopen.

Familieleden stonden daarom paniekerig in de rij bij particuliere bedrijven om langwerpige zuurstofflessen te kopen, om deze vervolgens naar hun geliefden in het ziekenhuis te brengen. Door die vraag is de prijs van deze cilinders omhooggeschoten. Rijke Brazilianen laten hun zieke familieleden zelfs met dure privévliegtuigen naar andere deelstaten overbrengen.

Lees ook: Hevigheid tweede golf in Manaus verbaast wetenschappers

Priscila Souza (37) uit Manaus verloor haar vader vorige week aan Covid-19. Twee dagen later overleden de ouders van haar beste vriendin, en de dagen erna vier goede vrienden. ,,Iedere dag overlijdt er iemand die ik ken aan het coronavirus. Mijn vader kreeg koorts, een dag later kon hij niet meer ademen. In het ziekenhuis was geen plek en geen zuurstof'', vertelt ze telefonisch vanuit de stad in de Amazone.

Het drama in Manaus, waar inmiddels een strikte avondklok geldt vanaf zeven uur 's avonds, loopt steeds verder uit de hand, ziet Priscilla. Zo is er een ware jacht op zuurstof uitgebroken nu de vraag zes keer hoger ligt dan normaal. ,,Een vriendin van mij heeft deze week 40 liter zuurstof voor 7.000 real (omgerekend 1100 euro) bij een particulier bedrijf gekocht. Ze is niet ziek en ze heeft de zuurstof ook niet nodig voor familieleden, want niemand in haar naaste omgeving is nu besmet. Ze koopt de zuurstof alvast in voorraad voor het geval ze Covid-19 krijgt", zegt Priscilla Souza. Aan het begin van de pandemie kostte eenzelfde hoeveelheid zuurstof nog slechts 200 real (omgerekend 30 euro).

Inhaalslag

In het hele land zijn de afgelopen dagen hulpacties op touw gezet en bekende artiesten doneren geld en houden inzamelingsacties. Zelfs het noodlijdende buurland Venezuela wilde zuurstof leveren.

De ultra-rechtse president Jair Bolsonaro probeerde de afgelopen dagen naarstig een inhaalslag te maken, na een aanvankelijk lakse reactie. Dit weekend vlogen legervliegtuigen naar Manaus om er hulp te komen bieden en werd een noodziekenhuis uit de grond gestampt. Toch is de situatie allesbehalve onder controle.

In het begin van de pandemie werd Manaus al zwaar getroffen – slachtoffers moesten in massagraven worden begraven. Dat het nu weer zo uit te hand loopt, is het zoveelste voorbeeld van nalatigheid door de president. Bolsonaro heeft Covid-19 vanaf het begin slechts ‘een griepje’ genoemd en heeft zich in de vaccinatie-discussie opgesteld als antivaxer.

Luidruchtige protesten

In de grote steden in Brazilië zijn er al vele avonden luidruchtige protesten, waarbij boze Brazilianen vanaf hun balkons en openslaande ramen op pannen slaan. Dat doen ze precies op het moment dat Bolsonaro tijdens het avondjournaal in beeld verschijnt. De oppositie probeert de president af te laten zetten, maar de kans op succes is klein omdat Bolsonaro nog ruime politieke steun heeft.

Brazilië, met 211 miljoen inwoners, staat in de top-3 van zwaarst getroffen landen. Er zijn inmiddels acht miljoen bekende besmettingen en meer dan tweehonderdduizend doden. Toch is de vaccinatiecampagne pas net op gang gekomen, na lang gekonkel. Zondag zijn twee vaccins goedgekeurd door het Anvisa (het Braziliaanse RIVM): het Chinese CoronaVac en het Oxford/AstraZeneca-vaccin. Onmiddellijk na de goedkeuring werd in de deelstaat São Paulo onder grote belangstelling als eerste een verpleegster ingeënt.

De gouverneur van São Paulo, João Doria – een politieke rivaal van Bolsonaro – tekende maanden geleden al een akkoord met het Chinese Sinovac voor de levering van 46 miljoen doses. De regering heeft aangekondigd dat in alle deelstaten gevaccineerd zal worden, en probeert zo alsnog vaart te brengen in de inentingscampagne.