Necrologie

Phil Spector: een geniale zonderling en een moordenaar

Phil Spector 1939-2021 Hij veranderde de popmuziek met zijn ‘Wall of Sound’, een invloedrijke opnametechniek. Maar producent Phil Spector werd pas echt wereldberoemd toen hij in 2003 een moord pleegde.

Foto Reuters

Op tournee met zijn eerste band The Teddy Bears urineerden vier mannen in een openbaar toilet ongevraagd over de 18-jarige Phil Spector. Een aanranding die het leven van de legendarische Amerikaanse popmuziek-producer zou veranderen, schrijft de Britse journalist Richard Williams in zijn Spector-biografie Out of his Head. Sindsdien omringde Spector zich met lijfwachten en droeg hij vaak een wapen.

De op 81 jarige leeftijd overleden Spector, naar verluidt aan de gevolgen van Covid-19, was een man met twee gezichten: Nice Phil en Evil Phil. De duivelse Phil zwaaide regelmatig met zijn wapen en gedroeg zich als een dwingeland. Met de woorden „I love you” drukte hij in de muziekstudio eens de loop van zijn pistool in de nek van de Canadese bard Leonard Cohen, wiens album Death of a Ladies’ Man Spector produceerde.

Onder invloed van drugs loste Spector zelfs een pistoolschot op een paar centimeter van het hoofd van John Lennon, tijdens de opnames van diens album Rock ’n’ Roll. De oud-Beatle zou volgens de overlevering hebben geantwoord: „Phil, als je me wilt vermoorden, vermoord me dan. Maar fuck niet met mijn oren. Die heb ik nodig.”

Lees ook: Controversiële biopic Phil Spector dan eindelijk op tv: commotie terecht?

Moord op Lana Clarkson

En zo zijn er tal van andere gewapende Phil Spector-incidenten die tot de popfolklore zijn gaan behoren. Die anekdotes hielpen de producer niet toen hij op 3 februari 2003 werd gearresteerd op verdenking van moord op actrice Lana Clarkson. Haar lichaam werd in Spectors namaakkasteeltje in de heuvels van Los Angeles gevonden. Volgens de advocaat van Spector had de actrice zichzelf per ongeluk in de mond geschoten. De officier van justitie („Hitler”, aldus Spector) kwam met een reeks van vrouwelijke getuigen, onder wie een ex-echtgenote van Spector, die beweerden dat de verdachte hen met wapens had bedreigd.

Wat evenmin hielp was de 911-bandopname van de chauffeur van Spector. In de rechtszaal was te horen hoe hij de politie meldde dat zijn baas met een revolver in de bloedende hand uit zijn huis kwam, en tegen hem had gezegd: „Ik denk dat ik iemand heb doodgeschoten.”

Na twee processen werd Spector in 2009 veroordeeld tot 19 jaar gevangenisstraf. Hij overleed naar verluidt aan de gevolgen van Covid-19. Vier weken geleden werd hij al met coronaverschijnselen van de gevangenis in Californië naar het ziekenhuis gebracht, zo meldt entertainmentsite TMZ, maar toen hij iets opknapte, werd hij teruggebracht naar de gevangenis. Zaterdag kreeg hij opnieuw ademhalingsproblemen en werd hij met spoed naar het ziekenhuis gebracht, waar hij overleed, aldus TMZ. In 2025 had hij weer een vrij man kunnen zijn.

Spector was een geniale zonderling. Een muizig mannetje dat zich kleedde als een pornobaas, met glimmende pakken, grote zonnebrillen en bizarre pruiken op het kalende hoofd.

‘Wall of Sound’

Maar zijn buitenissige gedrag doet niets af aan zijn verdiensten als muziekproducent. Spector heeft de popmuziek veranderd door als eerste producer de studio als instrument te gebruiken. Vóór Spector lieten muzikanten in de studio even hun muziek op band vastleggen. Na Spector was popmuziek een kunst die in de eerste plaats in een studio tot stand kwam en die live zelden of nooit op gelijkwaardige wijze gereproduceerd kon worden.

Phillip Harvey Spector werd geboren in de Bronx in New York als de zoon van twee joodse Oekraïense immigranten. Zijn vader was ijzerwerker en pleegde zelfmoord toen Spector negen jaar oud was.

Met drie vrienden van de middelbare school vormde hij op zijn achttiende het bandje The Teddy Bears. Met hun tweede, door Spector geschreven en gecomponeerde single ‘To Know Him Is to Love Him’ (een titel ontleend aan de inscriptie op de grafsteen van zijn vader) scoorden zij op 1 december 1958 een nummer-1-hit.

Spector richtte zich al snel op het schrijven en produceren voor anderen. Op zijn 21ste werd hij met het mede door hem opgerichte label Philles Records de jongste platenbaas van de VS. Met meidengroepen als The Ronettes en The Crystals, en later met The Righteous Brothers en Ike & Tina Turner boekte hij in de eerste helft van de jaren zestig tal van hitsuccessen die hem voor zijn dertigste al multimiljonair maakten.

De door Spector geproduceerde muziek is eenvoudig herkenbaar aan wat de ‘Wall of Sound’ is gaan heten. Als producer kon Spector toveren met knopjes en effecten. Door steeds meer instrumenten, stemmen en echo te gebruiken, trok hij een massieve geluidsmuur op – een sound die ook indrukwekkend klonk uit een kleine transistorradio. The Beach Boys, Bruce Springsteen, Abba en Oasis behoren tot de artiesten die later inspiratie hebben geput uit Spectors aanpak.

Precies en tijdrovend werk

Vanzelf kwam de Wall of Sound niet tot stand. Het was een precies en tijdrovend werk dat soms pas na honderden takes beantwoordde aan Spectors eisen. Niet iedere muzikant kon het geduld opbrengen om eindeloos dezelfde paar akkoorden te herhalen. Toen Dee Dee Ramone van de New Yorkse punkgroep Ramones in 1979 van Spector acht uur lang het openingsakkoord van hun latere hitsong ‘Rock ‘N’ Roll High School’ had moeten spelen en uitgeput de studio wilde verlaten, kreeg Spector de rocker zo gek dat hij direct weer zijn basgitaar oppakte. Het enige wat Spector daarvoor hoefde te doen, was naar zijn holster grijpen.

Spector beschouwde het album River Deep – Mountain High (1966) van Ike & Tina Turner als zijn meesterwerk. Toen dat niet de verwachte wereldhit werd, verloor Spector zijn belangstelling voor de muziekindustrie. Hij speelde in 1969 een bijrolletje als drugsdealer in de film Easy Rider om pas in 1970, als producer van het Beatles-album Let It Be, een kortstondige comeback te maken.

Het laatste Beatles-album werd een groot commercieel succes. Maar Paul McCartney, die niet was gekend in het aantrekken van Spector, was ongelukkig over hoe de Amerikaanse producer zijn opnamen had gemixt. John Lennon en George Harrison waren wél tevreden en betrokken Spector bij hun volgende solo-albums. Op wat curieuze uitstapjes met Leonard Cohen, Ramones en, ten slotte, de Britse popgroup Starsailor na, bleef het daarbij. Phil Spector was een levende legende geworden. Een excentrieke kluizenaar die alleen nog met ‘Man bijt hond’-berichtjes kortstondig in het nieuws kwam. Zo meldde het serieuze Time magazine in 1999 dat Spector ’s nachts over zijn landgoed dwaalde verkleed als Batman. Voorpaginanieuws werd Spector pas weer toen zijn chauffeur op 3 februari 2003 met de politie belde.