Gratis oppas of vakantiedagen – zo maken sommige werkgevers het makkelijker

Thuiswerken met kinderen Sommige werkgevers bieden tijdens de lockdown extra mogelijkheden aan collega’s met kinderen. Tot scheve ogen leidt het niet. „De hele organisatie profiteert als iedereen zijn of haar werk zo goed mogelijk kan doen.”

Foto Robin Utrecht / ANP

Natuurlijk vond Thomas Mulder het niet ideaal dat zijn jongste zoontje (9) bij hem op schoot kroop, nét tijdens een belangrijke online vergadering met de top van het bedrijf. Maar de 42-jarige Mulder, werkzaam bij VodafoneZiggo, ontspande al snel, denkend aan de afspraak bij het telecomconcern dat kinderen altijd voorrang krijgen. „Het directieteam vond het alleen maar lachen dat hij opeens in beeld kwam”, vertelt Mulder.

Lees ook: Hoe de angst voor de ‘Britse’ variant scholen dichthoudt

Hoe ondersteun je werkende ouders tijdens de lockdown? Die vraag won deze week aan belang nadat premier Rutte dinsdag aankondigde dat de middelbare scholen tot zeker 8 februari gesloten blijven. De kinderopvang en basisscholen mogen misschien op 25 januari weer open, maar dan moet eerst zijn bewezen dat jonge kinderen de Britse variant van het coronavirus niet gemakkelijk verspreiden.

De regel dat kinderen prioriteit hebben neemt al bij voorbaat stress weg bij de vele collega’s met een gezin, zegt Mulder, als hoofd personeelszaken verantwoordelijk voor het thuiswerkbeleid van VodafoneZiggo (7.500 werknemers). Datzelfde zeggen andere geraadpleegde werkgevers die werkende ouders extra steunen. Vijf van hun oplossingen.

1. Minder uren, minder taken

Veel organisaties zéggen dat medewerkers vooral tijd moeten maken voor hun gezin of voor andere zorgtaken. Een kleinere groep werkgevers maakt dat ook daadwerkelijk mogelijk zonder dat het personeel zich genoodzaakt ziet de schade in de avonduren of de weekenden in te halen. Deze bazen zetten het mes in de werkuren en het takenpakket.

Een voorbeeld is SURF, een coöperatie van universiteiten, hogescholen, mbo’s, onderzoeksinstellingen en academische ziekenhuizen. Vanaf de eerste lockdown in maart kent de urenadministratie van SURF, dat zich inzet voor een goede ICT-infrastructuur voor onderwijs en onderzoek, de categorie ‘corona-uren’.

„Collega’s die tijd besteden aan zorg voor hun kinderen, of aan mantelzorg, registreren dat in ons urensysteem als corona-uren”, vertelt Jet de Ranitz, bestuursvoorzitter van SURF (350 werknemers). „We vragen het personeel die tijd niet later in te halen. Want een corona-uur kost ook energie. Daar moet je net zo goed van uitrusten.”

De 50-jarige De Ranitz, moeder van twee volwassen kinderen, ziet geen misbruik van de vrijheid om corona-uren te schrijven. „Tijdens de eerste lockdown ging het aantal corona-uren hard omhoog, met alle kinderen die thuis waren. In de zomer viel het bijna terug naar nul. Nu zie je het weer stijgen. Dat is consistent met de omstandigheden.”

2. Gratis vakantiedagen

Bij VodafoneZiggo lossen ze het op met gratis vakantiedagen. Iedere collega die vakantie opneemt voor zorg of thuisonderwijs krijgt die tijd terug, tot een maximum van zeven dagen. Dit komt bovenop het wettelijke recht op calamiteitenverlof en zorgverlof dat voor iedere werknemer in Nederland geldt.

Lees ook de column van Ben Tiggelaar: Aan bedrijfscultuur bouwen: juist nu

De gratis vakantiedagen horen bij een breder pandemieplan dat hr-directeur Mulder vanaf december 2019 opstelde, na de eerste besmettingen in China. „We hoopten dat corona zou overwaaien, net als de Mexicaanse griep. Maar we konden geen risico nemen. Toen op 17 maart de eerste lockdown werd afgekondigd, was alles al gereed om met het hele bedrijf thuis te werken.”

Als een kind aandacht vraagt, wordt de vergadering in het uiterste geval even stilgelegd

Ook over het scenario van gesloten scholen was nagedacht. Mulder: „We deden meteen een oproep om ruimte te geven aan collega’s die kinderen moesten opvangen of andere zorgtaken hadden. Toen op dag twee van de lockdown de dochter van een collega binnenliep tijdens een online meeting, zei ik direct dat ze de tijd moest nemen voor haar kind.”

In het ergste geval worden vergaderingen bij VodafoneZiggo even stilgelegd. Maar dat is zelden nodig, zegt Mulder. „Als je een kind twee minuten aandacht geeft, is de situatie vaak al opgelost. Maar stuur je ze telkens weg, dan ben je veel langer bezig.”

Zo verliep het ook toen zijn zoontje bij hem op schoot wilde tijdens die belangrijke vergadering met het directieteam, waar Mulder onderdeel van is. „Ik liet mijn kind rustig zitten. Maar hij vond zo’n gesprek over budgetten toch best saai. Hij was al heel snel weer vertrokken.”

3. Oppas van de zaak

Advocatenkantoor NautaDutilh heeft het vangnet voor werkende ouders versterkt tijdens de tweede lockdown. Afgelopen dinsdag, vlak voor de persconferentie van Rutte, mailde de directie de circa 600 medewerkers in Nederland dat ze een oppas aan huis vergoed krijgen. Dat vertelt Petra Zijp (50), een van de drie managing partners. „De laatste weken merkten we dat ouders het lastig kregen, zeker die met jonge kinderen. Opa’s en oma’s zijn nu natuurlijk ook vaak geen optie.”

Binnen twee dagen meldden negentien collega’s dat ze „dolgraag” van het aanbod gebruik maakten, zegt Nicolet Beetsma-Vernes (44), hr-directeur bij NautaDutilh. „En de aanmeldingen lopen nog steeds door.” Oppasdienst Charly Cares stuurt op de gevraagde uren een gescreende oppas naar het huis. Eigen oppassen kunnen worden toegevoegd aan de app van Charly Cares, zodat ook die rekening naar de baas gaat.

Alle medewerkers met kinderen, ongeacht functie, mogen een oppas aanvragen. Beetsma-Vernes: „Het maandbudget is 1.000 euro. Dat komt per week neer op ongeveer drie dagen van acht uren.” Sommige collega’s laten de oppas het schoolwerk van de kinderen begeleiden. Anderen doen dat zelf, terwijl de oppas zorgt voor een baby of peuter.

Zorgt het oppasbudget niet voor scheve ogen bij collega’s zonder kinderen? Leidinggevende Zijp merkt van niet. „Het is ook een stukje eigenbelang. De hele organisatie profiteert als iedereen zijn of haar werk zo goed mogelijk kan doen.” Waarbij duidelijk bij het aanbod werd vermeld dat het iedereen vrij staat om géén gebruik te maken van de oppasdienst. Zijp, zelf moeder van twee tienerdochters: „Iedereen kiest wat het beste is voor zijn of haar gezin.”

4. De baas zit op de blaren

Om medewerkers ook echt de vrijheid te laten voelen om hun gezin voor te laten gaan op werk, zetten ze bij NautaDutilh meer mensen op een zaak. „De advocatuur en het notariaat kent vaak harde deadlines. Door het team groter te maken of collega’s stand-by te zetten, kan iemand terugschakelen zonder dat een transactie of een kort geding in gevaar komt”, zegt managing partner Zijp.

Gevolg van de grotere teams is wel dat de marges voor het advocatenkantoor kunnen slinken. Zijp: „Dat is dan maar zo.”

Ook ICT-ondersteuner SURF wil niet dat werknemers opdraaien voor de consequenties van de lockdown. „Soms moeten we daarom een opdrachtgever vertellen dat een project vertraging oploopt,” zegt bestuursvoorzitter De Ranitz. „Gelukkig leven zij onder dezelfde lastige omstandigheden. Zolang je het goed uitlegt, merk ik alleen maar begrip.”

Lees ook: ‘Juist nu heeft het functioneringsgesprek toegevoegde waarde’

5. Weet wat er speelt

Alle genoemde organisaties houden regelmatig enquêtes onder het personeel om te vragen welke problemen er spelen én welke oplossingen het personeel graag ziet. Personeelsdirecteur Mulder van VodafoneZiggo: „Juist met thuiswerken is het extra belangrijk om goed voeling met elkaar te houden. De resultaten van de vragenlijsten gebruiken we als startpunt voor gesprekken binnen teams over wat iedereen nodig heeft.”

Volgens Mulder blijken veel oplossingen gelukkig weinig tijd of geld te kosten. Het draait vooral om goede onderlinge afstemming. Het telecombedrijf voorkomt bijvoorbeeld dat online vergaderingen direct op elkaar aansluiten of dat er overleggen rond lunchtijd worden gepland. „Collega’s met kinderen kunnen dan rustig eten met hun gezin. En voor mensen zonder kinderen is pauze ook goed.”

Biedt je baas ondanks overleg onvoldoende hulp om gezond door de lockdown te komen? Dan kun je altijd (anonomiem) advies vragen aan de arbodienst waar je werkgever bij is aangesloten. Dat zegt Geert Nijsink (38) van Perspectief, een landelijke arbodienst met bedrijfsartsen en andere deskundigen op het gebied van gezond werken.

Om snel raad te kunnen geven heeft Perspectief sinds vorige week een telefonisch spreekuur, tussen acht en negen uur ’s ochtends. Personeel van alle 6.200 organisaties die gebruik maken van Perspectief, waaronder veel mkb-bedrijven, kunnen dan bellen voor gratis coaching.

Nijsink, die bij Perspectief als ‘verzuimconsultant’ advies geeft bij (dreigend) verzuim: „Er wordt veel gebruik van gemaakt van onze coaching. Vragen gaan vooral over het combineren van werk en thuis. Maar vaak hebben medewerkers ook simpelweg een luisterend oor nodig.”

Hij adviseert om eerst te proberen of problemen samen met je werkgever kunnen worden opgelost. „Maar lukt dat niet, dan kun je altijd bij de arbodienst terecht”, zegt Nijsink. „Kom vooral in actie als je het niet meer trekt.”