Analyse

Op de plaats delict stemden ze voor afzetten Trump

Afzettingsprocedure De stemming voor impeachment was winst voor de Democraten. Maar het is de vraag of het meer dan symbolische waarde heeft.

Steny Hoyer, leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, onderweg in een zwaar bewaakt Capitool. Foto Saul Loeb/AFP
Steny Hoyer, leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, onderweg in een zwaar bewaakt Capitool.

Foto Saul Loeb/AFP

Met beduidende steun vanuit zijn eigen Republikeinse Partij is de Amerikaanse president Trump woensdag voor de tweede maal in iets meer dan een jaar doelwit van een impeachmentprocedure geworden. Anders dan de eerste keer kreeg dit voorstel van de Democraten de stem van tien Republikeinse afgevaardigden. Het Huis wil dat de Senaat een afzettingsprocedure tegen de president begint wegens het ,,aanzetten tot opstand”. Vorige week woensdag bestormden duizenden van zijn aanhangers het Capitool na een vurige toespraak van Trump over grootschalige verkiezingsfraude die hem van een tweede ambtstermijn zou hebben beroofd.

Het is de vraag of het voorstel meer dan symbolische waarde heeft. De president is nog zes dagen aan de macht en de Senaat komt niet eerder bijeen dan over vijf dagen, zo maakte de Republikeinse Senaatsleider Mitch McConnell woensdag bekend. Voor de afzetting van de president is een ‘supermeerderheid’ nodig van ten minste 67 senatoren. Een aantal Republikeinse leden van de Senaat heeft de afgelopen dagen laten weten impeachment te steunen, maar het is onduidelijk hoeveel dat er uiteindelijk zullen zijn. McConnell liet woensdagmiddag in het midden wat zijn positie zal zijn ,,Mijn besluit staat nog niet vast”, schreef hij in een briefje aan zijn partijgenoten. ,,Ik ben van plan naar de juridische argumenten te luisteren in de Senaat.” Staatsrechtgeleerden zijn het oneens over de vraag of een ambteloos burger, wat Donald Trump volgende week woensdag wordt, nog wel kán worden vervolgd in een Senaatsproces.

De stemming van woensdag was een politieke overwinning voor de Democratische Partij, en niet alleen door de steun van de tien Republikeinse Afgevaardigden. Hoewel veel Republikeinen in het debat briesten over de verdeeldheid die de Democraten met hun impeachment zouden aanwakkeren en over de onzorgvuldigheid door de korte tijd, zei de leider van de fractie, Kevin McCarthy, dat ,,de president de verantwoordelijkheid voor zijn aandeel in de rellen moet aanvaarden”. Afgevaardigde Tom Cole, die evenals McCarthy tegen impeachment zou stemmen, zei in zijn bijdrage dat ,,het erop lijkt dat de president zal worden vervolgd voor zijn rol bij de gebeurtenissen van woensdag” – en daarmee bedoelde hij: vervolgd voor een gewone rechtbank.

Het parlementsgebouw was woensdag zwaar beveiligd, zoals een vesting in oorlogstijd. Anders dan vorige week woensdag stonden er nu geen gewone dranghekken rond het complex, maar metershoge stalen hekwerken. In de gangen van het Capitool stonden, zaten en lagen tientallen leden van de Nationale Reserve, op last van het ministerie van Defensie ingezet om het parlement en de parlementariërs te beschermen. Bij de rellen van een week geleden werd een politieman doodgeslagen en een aanhanger van de president doodgeschoten door de politie toen zij binnen op weg ging naar het kantoor van de Democratische Speaker of the House, Nancy Pelosi. Het Capitool is nog altijd een plaats delict waar de recherche onderzoek doet.

Afstand

President Trump sprak woensdagavond in een via het Twitter-account van het Witte Huis verspreid filmpje (hijzelf is nog altijd verbannen van het platform) de natie toe. In zijn vijf minuten durende toespraak nam hij afstand van zijn gewelddadige aanhangers. Volgens hem kan iemand die geweld pleegt of ,,geen respect toont” voor de politie ,,geen lid zijn van onze beweging”. De president zei dat hij duizenden wetshandhavers ,,met alle noodzakelijke middelen” heeft ingezet voor de handhaving van de openbare orde in de dagen tot aan de inauguratie. Dit deed hij na een briefing van de geheime dienst waarin werd aangegeven dat er opnieuw gewelddadig verzet door aanhangers van Trump wordt voorbereid.

De president zei in zijn toespraak niets over de verkiezingsuitslag, die hij sinds 3 november steevast heeft afgewezen als tot stand gekomen door ,,massale fraude”. Dat was de aanleiding voor drie verschillende demonstraties die sindsdien in Washington zijn gehouden onder het motto ‘Stop the Steal’. De stormloop op het Capitool van vorige week woensdag voltrok zich direct na toespraken waarin Trumps advocaat Rudy Giuliani had opgeroepen tot een ,,trial by combat”, een godsgericht, om de verkiezingsuitslag te beslechten, en waarin Trump weliswaar tegen zijn aanhangers had gezegd dat ze ,,vreedzaam en vaderlandslievend” dienden te protesteren, maar hun ook had voorgehouden dat ze moesten ,,vechten als de hel”. Ze zouden nooit hun doel, de omkering van de verkiezingsuitslag, bereiken als ze zich ,,zwak” betoonden, aldus de president.

De president zei in zijn toespraakje ook niets over zijn historische tweede impeachment van diezelfde middag. Hij beklaagde zich wel over de ,,weergaloze aanslag op de vrijheid van meningsuiting in de afgelopen dagen”. Volgens hem is sprake van ,,censuur, ‘cancelling’ en zwarte lijsten”. De president, die na zijn toespraak en de aanval op het Capitool van alle grote sociale platforms werd geweerd, noemde dat ,,verkeerd en gevaarlijk”.

Wat Trump ook niet deed, was eindelijk zijn nederlaag toegeven. Hij zei alleen dat ,,duizenden politiemensen” ervoor zouden zorgen dat ,,een machtsoverdracht veilig kan plaatsvinden”. De naam van zijn opvolger, Joe Biden, nam de scheidende president niet in de mond.