Olie-industrie Botlek wil 2,1 miljard euro voor CO2-opslag

Verduurzaming Het grootste project voor de afvang en opslag van CO2 in Nederland maakt kans op 40 procent van de klimaatsubsidies die dit jaar vergeven worden.

Lex van Lieshout Fotografie

Raffinaderijen en waterstoffabrieken in de Rotterdamse haven hebben 2,1 miljard euro subsidie aangevraagd voor een groot project voor de afvang en opslag van CO2. Dat meldde het Havenbedrijf Rotterdam donderdag.

Het zogeheten Porthos-project moet in 2024 het eerste grootschalige project worden voor CO2-afvang en -opslag in Nederland. De raffinaderijen van Shell en ExxonMobil en de nabijgelegen waterstoffabrieken van Air Liquide en Air Products willen CO2 gaan afvangen, waarna het broeikasgas per pijpleiding wordt vervoerd naar lege gasvelden in de Noordzee.

Afgelopen najaar konden projecten voor carbon capture and storage (CCS) voor het eerst meedingen naar klimaatsubsidie bij de rijksoverheid. De verwachting dat er veel subsidie zou worden aangevraagd, is uitgekomen, blijkt uit een donderdag verstuurde Kamerbrief. Er zijn voor 6,4 miljard euro aanvragen gedaan, waarvan dus 2,1 miljard euro voor rekening komt van één CCS-project.

Het grootste subsidiebedrag (2,4 miljard euro) is overigens aangevraagd voor zonnepanelen, maar daarbij gaat het om bijna 4.000 aanvragen. Er is in totaal 5 miljard euro beschikbaar.

Of de subsidie voor Porthos wordt toegekend is niet zeker, maar wel waarschijnlijk. Het is een relatief goedkope klimaatmaatregel. Daarmee staat het vooraan in de rij voor de nieuwe subsidiepot SDE++, die zo is ingericht dat dure maatregelen afvallen. De subsidie kan echter ook geweigerd worden als niet aan de voorwaarden is voldaan, zoals de financiering en vergunningverlening. Toegekende subsidies worden uitgekeerd voor een periode van 15 jaar.

De investeringsbeslissing voor Porthos wordt begin 2022 verwacht. Als de infrastructuur voltooid is, komt er 2,5 miljoen ton minder CO2 uit de schoorstenen van de raffinaderijen en waterstoffabrieken. Dat scheelt ruim 1 procent van de landelijke uitstoot van broeikasgassen. Het Porthos-project vangt echter niet alle CO2 af. De raffinaderijen van Shell en ExxonMobil in de Botlek stootten in 2019 samen 6,7 miljoen ton CO2 uit. Zij behoren tot de grootste uitstoters van Nederland.

CCS wordt onvermijdelijk

Milieuorganisaties stonden in 2018 tijdens de onderhandelingen van het klimaatakkoord afwijzend tegenover CO2-afvang en -opslag: die techniek zou „echte” verduurzaming in de weg staan. Daarom is afgesproken dat tot 2030 jaarlijks niet meer dan 10 miljoen ton CO2 ondergronds mag worden opgeslagen. Overigens concludeerde Natuur & Milieu laatst dat het uitsluiten van CCS „een luxe is die we niet meer hebben” en dat raffinaderijen en waterstoffabrieken niet genoeg andere opties hebben om te verduurzamen.

De CCS-infrastructuur met pijpleidingen en een compressorstation komt in handen van het havenbedrijf, gasnetbeheerder Gasunie en staatsbedrijf Energie Beheer Nederland (EBN). Dat participeert in gaswinning, maar ook steeds vaker in aardwarmte- en CCS-projecten. De infrastructuur van Porthos kost 450 tot 500 miljoen euro. De investering wordt terugverdiend door de tarieven die de fabrieken gaan betalen voor de verwerking van hun CO2.

Lees ook over verduurzaming van de industrie: Grote bedrijven maken hun belofte om energie te besparen niet waar