Ook Republikeins smaldeel stemt voor afzetten Trump

Afzettingsprocedure Met steun van tien Republikeinen klaagden de Democraten in het Huis de president aan voor opruiing. Nu komt de Senaat aan zet.

Leden van de National Guard rusten uit in het Capitool, voorafgaand aan de stemming in het Huis over impeachment.
Leden van de National Guard rusten uit in het Capitool, voorafgaand aan de stemming in het Huis over impeachment. Foto J.Scott Applewhite/AP

De vraag of president Donald Trump een politieke prijs moet bepalen voor zijn opruiing in de opmaat naar de bestorming van het Capitool op 6 januari leidt tot groeiende verdeeldheid in zijn eigen partij.

Zoals verwacht werd Trump woensdag aangeklaagd door een meerderheid (232-197) in het Huis. Anders dan eind 2019, toen hij doelwit was van een impeachmentprocedure in de Oekraïne-affaire, stemden ook meerdere Republikeinen in met de Democratische aanklacht. Tien van hen durfden te breken met Trump, van wie Liz Cheney (dochter van de ex-vicepresident en nr.3 van de Huis-fractie) geldt als een partijkopstuk.

Ditmaal luidde de aanklacht „aanzetten tot opstand”, een misdrijf dat een president niet eerder ten laste is gelegd. Sowieso kwam het nog maar drie keer eerder tot zo’n aanklacht tegen een president. Trump is de enige die dit lot twee keer treft.

Lees ook deze uitleg over de impeachment-procedure

Impeachment is de eerste stap in een proces dat kan leiden tot afzetting door de Senaat. Begin 2020 sprak die Trump nog soepel vrij in de Oekraïne-affaire, maar de Capitool-bestorming van vorige week wordt door senatoren veel hoger opgenomen dan zijn pressietelefoontje naar de Oekraïense president Zelensky. Net als honderden afgevaardigden moesten zij persoonlijk vrezen voor hun leven toen Trump-fans vorig week het parlementsgebouw met geweld innamen.

‘Enorme woede’

Intussen komen steeds meer details naar buiten over de ernst van het incident, dat beter voorbereid was dan aanvankelijk werd gedacht. Ook is er grote vrees voor nieuwe ongeregeldheden rond de inauguratie op 20 januari. Trump zelf ontkende dinsdag zijn fans te hebben opgejut en zei dat de afzettingspoging „enorme woede veroorzaakt” bij zijn achterban. Woensdag riep hij op: „GEEN geweld”.

Als twee derde van de honderd senatoren Trump schuldig acht, zal hij op de valreep nog worden veroordeeld en afgezet. Met nog een week te gaan tot het aantreden van Joe Biden, is het echter onwaarschijnlijk dat de Senaat nog tijdig een juryproces zal optuigen. De Senaat komt vooralsnog pas 19 januari weer bijeen. Doorgaans kost een afzettingsproces weken.

Trump kan echter ook ná zijn vertrek uit het Witte Huis nog terechtstaan en, indien schuldig bevonden, het recht verliezen om een openbaar ambt te bekleden. Hij kan zich dan in 2024 niet herkiesbaar stellen, wat hij mogelijk overweegt. In de Senaat hebben tot nu toe vier Republikeinse senatoren laten doorschemeren dat ze hem willen afzetten. Er zijn er minstens 17 nodig.

Mitch McConnell, de Republikeinse leider van de Senaat, zou van mening zijn dat Trump een misdrijf heeft begaan dat afzetting rechtvaardigt, meldden Amerikaanse media op basis van anonieme bronnen „met kennis van zijn denken”.

De top-Republikein maakt echter geen haast met behandeling van de aanklacht. McConnell is met Trump in een strijd verwikkeld om de rol van informeel partijleider. Hij laat het initiatief voor afrekening met Trump – die populair blijft bij de achterban – daarom liever aan de Democraten. Later deze maand zullen zij de macht van hem in de Senaat overnemen.