De festivals popelen. Of blijven de velden toch weer leeg?

Festivals Het leek vorig jaar logisch en veilig om de festivals naar 2021 door te schuiven, maar ook dit seizoen is veel onzeker. Toch is er hoop, mits de overheid een vangnet spant. „Als we op het gaspedaal kunnen trappen en gaan organiseren, is back-up fijn.” Eén ding is wel zeker: er gaat niets boven live.

Het North Sea Jazz Festival in 2018
Het North Sea Jazz Festival in 2018 Foto Andreas Terlaak

Paaspop. Pinkpop. Zwarte Cross. Best Kept Secret. North Sea Jazz. Woo Hah! Roadburn. Down The Rabbit hole. Mysteryland. Lowlands. Into The Great Wide Open. Van de lente tot de winter werden in 2020 de muziekfestivals afgeblazen. De festivalsector, van stadsfestival tot meerdaags muziekevenement, werd vorig jaar volledig platgelegd door de coronacrisis, zonder uitzicht op een snelle oplossing of een tegemoetkoming voor al gemaakte aanloopkosten. De onlangs opgestarte vaccinatiecampagne zorgt nu voor een stip aan de horizon. Maar hoe zal dit festivaljaar er uit gaan zien?

Januari, februari en maart zijn gewoonlijk maanden dat popfestivals hun programma samenstellen. Programmeurs boeken artiesten en bedenken langs welke muzikale lijnen de thema’s zullen lopen. Leveranciers krijgen hun eerste bestellingen door wat betreft licht, geluid, horeca etc. Dan zijn er de vergunningen, de logistiek…

Maar de onzekerheden zijn nog talrijk in een land in lockdown. De proefevenementen die Fieldlab zou uitvoeren in januari, met voetbalwedstrijden en een theatervoorstelling, zijn dinsdag door minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) op de lange baan geschoven vanwege de Britse variant van het coronavirus. Daarmee stagneert ook het onderzoek naar sneltesten voor festivalbezoekers. Met de over de hele wereld nog geldende reisbeperkingen, lockdowns en andere maatregelen om het virus te beteugelen, wordt het voor artiesten uit het buitenland moeilijk over te komen. En daarbij is er geen verzekeraar meer die een festival tegen een pandemie verzekert.

Welke festivals we ook spreken, ze popelen om de slag te gaan. Sommigen wisten met veerkracht een digitale editie te organiseren, zoals Lowlands in augustus of Eurosonic/Noorderslag deze week, maar er gaat gewoon niets boven live. Naast het vaccinatieprogramma is de hoop nu vooral gevestigd op de komst van een garantiefonds – een grote wens van de Alliantie van Evenementenbouwers waarbij de meeste festivals aangesloten zijn. Ze hopen uiterlijk 1 februari van de overheid te weten wat er de komende maanden mogelijk is (zie het blokje over het garantiefonds). „De gemaakte kosten terugkrijgen als we ons festival toch moeten annuleren zou een fantastische oplossing zijn. Dan kunnen we in elk geval aan het werk”, zegt directeur Jan Willem Luyken van het North Sea Jazz Festival.

Zo’n garantiefonds zou de start van een festivalseizoen mogelijk kunnen maken, zeggen festivals als Pinkpop. „Als we op het gaspedaal kunnen trappen en gaan organiseren, is back-up fijn”, zegt de festivalmanager van Pinkpop, Niek Murray. Veel organisatoren werken nu in kleine teams en houden de kosten zo laag mogelijk. Artiesten strikken ze hooguit in optie, aanbetalingen voor leveranciers houden ze zo lang mogelijk af. Hiphopfestival Woo Hah! schuift grote financiële verplichtingen voor zich uit. „We kunnen wel een podium reserveren, maar op gegeven moment moet er een aanbetaling gedaan worden en dat doen we nu nog niet”, zegt Ruud Lemmen.

Iedere week dat dit langer duurt wordt de ravage in de sector groter en wordt de toekomst problematischer, meent Eric van Eerdenburg, directeur van Lowlands. „Al die toeleveranciers, ze houden het niet meer. Als ik zeg, doe mij 20 wagens licht en geluid, 40 vrachtwagens toiletten en 3.000 slaapplaatsen dan moet ik dat betalen. En als de overheid weer op de stopknop drukt, hoop je op een vangnet. Op het moment dat het kan moeten we gaan. Maar we moeten wél nu beginnen.”

Het kleine festival Grasnapolsky, dat half mei moet plaatsvinden, heeft ook een voet op de rem. „We leggen geen artiesten vast, we maken geen afspraken met leveranciers, we huren geen zzp’ers in”, zegt Mariska Berrevoets. „Als er een garantiefonds zou komen, kunnen we meer onzekerheid aan zonder dat wij al het risico lopen als het festival toch niet kan doorgaan. Daarvoor hebben wij de buffer niet.”

Onzekerheid regeert

Pinkpop, half juni in Landgraaf, gaat vooralsnog gewoon door met grote headliners als Red Hot Chili Peppers, Deftones en Pearl Jam op het programma. Maar de onzekerheid regeert, zegt Murray. „We zijn positief, maar realistisch. En wij dachten na een hevige storm of verscherpte veiligheidsmaatregelen vanwege mogelijke terroristische dreiging echt wel alles gehad te hebben.” Er zijn nog best veel namen bekend te maken. „Nu werken we langzaam aan basisdingen, het vergunningentraject. Het is zo onzeker.”

Onder de ticketregeling die vorig jaar werd ingesteld, werden kaartjes voor een evenement geldig voor de verplaatste editie, mits die binnen 13 maanden plaatsvindt – een manier om de organisaties niet failliet te laten gaan. Maar nu ontstaat het risico dat festivals die hun 2021 editie nu alsnog naar 2022 verplaatsen, al die tickethouders hun geld moeten terugbetalen - tenzij de ticketregeling wordt verlengd.

Het lege Lowlands-terrein vanuit de lucht.Foto Marcel Krijgsman / ANP

Bij Pinkpop kwamen er van de 75.000 verkochte kaarten 15.000 terug. Murray vraagt zich af hoeveel bezoekers hun ticket nog een jaar willen bewaren als het festival niet kan door gaan. „En hoeveel kun je vragen van je bezoekers? Hoe dan ook willen we waar voor het geld geven en daar gaan we alles aan doen.”

En waar voor het geld, dat is eigenlijk „alleen maar met zijn allen op het grote veld met de namen die we hebben”. Of er een initiatief komt als Pinkpop weer niet door kan gaan, weet de organisatie dan ook nog niet. „Voor een Nederlandse of digitale versie lopen we niet warm – al was de Pinkpopquiz vorig jaar leuk. Verplaatsen kan een optie zijn, al kan het ook dringen worden als iedereen in het najaar gaat zitten.”

Lees ook: Pop om naar uit te kijken in 2021: koning Kendrick en rockvader Grohl

Het festival Paaspop in Schijndel, traditioneel het eerste grote popfestival van het jaar, in het eerste weekend van april, staat nog altijd op de agenda. Ze rekenen, zolang er geen tegenbericht is, nog op de komst van de Australische headliner Parkway Drive. „Het antwoord op de vraag of Paaspop doorgaat of niet, wordt gegeven door de regering”, stelt directeur Peter Sanders. „Wij zijn in afwachting van een bericht, hopelijk komt dat voor 1 februari.” Tot die tijd houdt Sanders vast aan april. „Nou, en mocht dat toch niet doorgaan, dán, ja dán gaan we kijken of we het kunnen verplaatsen naar het najaar. Maar dan moeten er eerst wel veel hordes worden genomen.”

Ook hiphopfestival Woo Hah!, half juli in Hilvarenbeek, blijft positief en gaat vooralsnog door zoals het op de posters staat, Amerikaanse rappers als Future en Young Thug. „We hebben de ene dag wat meer goede hoop dan de andere”, zegt Ruud Lemmen van Woo Hah!, waar ze uitzien naar de mogelijkheden die sneltesten bieden. „Als er in juli inderdaad 7,5 miljoen mensen zijn gevaccineerd, en je combineert dat met onze jonge doelgroep en het gebruik van sneltesten, dan lijkt mij dat de veiligste optie in de tijd waarin we leven.”

Er ligt wel een scenario voor als de Amerikaanse acts niet kunnen komen, maar met lichte tegenzin. Lemmen: „We zijn gestoeld op Amerikaanse hiphop, maar het kan desnoods met artiesten uit Europa.”

Gregory Porter

Zo’n instelling hebben ze ook bij North Sea Jazz in Rotterdam, ook half juli. Luyken: „Als alles mee zit – als een groot deel van het land is ingeënt, de besmettingen heel laag zijn en het warmer weer wordt – dan zie ik het voor me. En als het niet 2021 wordt, dan wordt het 2022. North Sea houdt niet op te bestaan, het is een gezond festival.”

Voor North Sea Jazz staat het programma grotendeels vast, overgeheveld van vorig jaar, met grote namen als Alicia Keys, Lionel Richie en Gregory Porter. Het festival kijkt naar alles tussen de twee uitersten: door of helemaal níet door. Luyken: „Moeten we naar een Europese variant? Of moeten we voor een keer een buitenfestival zijn? En dan is er nog een scenario of we NSJ willen verplaatsen naar het najaar. Alle opties hebben enorme consequenties voor de productie, programmering, planning en vergunningen.”

Dat Grasnapolsky altijd al veel Nederlandse en Belgische acts boekt komt nu goed uit, zegt Berrevoets. „ „Maar dat gaat dit seizoen natuurlijk iedereen doen.”

Zal dat niet overal dezelfde acts opleveren? Ferry Roseboom van festival Into the Great Wide Open op Vlieland, waar doorgaans ook veel artiesten uit eigen land staan, denkt dat het mee zal vallen. „Er is heel veel Nederlands talent. Maar ik denk niet dat Eefje de Visser om werk verlegen zal zitten.” Zijn festival heeft het programma nog niet rond, artiesten zijn vooral vastgelegd met toezeggingen, niet in harde boekingen.

Into the Great Wide Open is in september, het hoopt zo laat in het jaar net in de veilige zone te zitten. Dan zou een groot deel van de bevolking gevaccineerd moeten zijn. „Wij gaan er gewoon onbevangen in”, zegt Roseboom. Ondanks alle onzekerheid.

Voor Lowlands is een groot deel van de line-up doorgeschoven van de editie van vorig jaar, maar de organisatie is nog in gesprek met artiesten, voor een deel nieuw. „De namen die er nu toe doen”, aldus directeur Van Eerdenburg. Hij zegt zich ook goed te kunnen voorstellen dat de line-up straks volledig uit Europa komt. „Als de overheid zegt dat we kunnen, dan moeten we er helemaal voor gaan. En niet zeggen: ja maar de Amerikanen en Britten kunnen niet komen dus we doen het maar niet.”

Het publiek wil hoe dan ook een Lowlands, zegt hij, of het nu in aangepaste vorm is of niet, mogelijk ten koste van de extra’s, de kunst en het theater dat Lowlands normaal siert. Of zelfs met alleen maar Nederlandse artiesten. Of een dj die normaal 4 uur optreedt, en die nu de hele nacht draait. Hoe dan ook: iedereen zal blij zijn dat we weer iets mogen. Het is dan gewoon corona-Bevrijdingsdag!”