Cultuursector vraagt Kamer om perspectief en snelle uitbetaling steungelden

Taskforce Belangenbehartigers van de cultuursector willen een nieuwe routekaart om door de crisis te komen. Ook vragen ze om een garantiefonds van 500 miljoen euro.

In november waren maximaal dertig personen toegestaan in theaters en concertzalen. De band Hey Team speelde destijds in Poppodium Doornroosje in Nijmegen.
In november waren maximaal dertig personen toegestaan in theaters en concertzalen. De band Hey Team speelde destijds in Poppodium Doornroosje in Nijmegen. Foto Marcel Krijgsman/ANP

De culturele sector heeft dinsdag de Tweede Kamer in een brief gevraagd om perspectief op heropening en een snelle uitbetaling van steunbedragen. Bij monde van de ‘Taskforce culturele en creatieve sector’, de belangenbehartigers van de sector in het overleg met het kabinet, stelt de sector dat anders het huidige seizoen verloren gaat en dat velen hun baan zullen kwijtraken. De timing van de brief houdt verband met het coronadebat dat de Kamer woensdagmiddag voert.

De schatting is dat de cultuursector door corona tot 1 juli dit jaar 4,5 miljard euro aan inkomsten misloopt. Aan vergoedingen en steun wordt naar schatting 1,2 miljard euro in die periode toegezegd en uitgekeerd, via algemene en specifieke noodmaatregelen, aldus Mirjam Moll, directeur van de Museumvereniging en lid van de Taskforce. „Maar de sector heeft geen 3 miljard aan reserves. Dat betekent dat de nood hoog is.”

Dat opvallende faillissementen uitblijven, net als overigens in andere sectoren, komt mede door de coulante opstelling van schuldeisers, zoals bijvoorbeeld de belastingdienst. Zodra die geld gaan eisen, krijgen instellingen het alsnog voor de kiezen, zegt Moll.

De uitbetaling van het eerste steunpakket aan de culturele sector, van 300 miljoen euro, in het voorjaar van 2020, verliep vlot. Maar de uitbetaling van het door het ministerie van OCW in augustus toegezegde, tweede steunpakket van 482 miljoen moet grotendeels nog gebeuren, zegt Moll. In december zei minister Ingrid van Engelshoven (D66) dat premier Rutte haar Dagobert Duck noemde, omdat omdat ze zoveel geld had binnengehaald. Dat klopt, maar het is ook een ongelukkige en nu passende metafoor: Dagobert zit alleen maar op zijn berg geld.

De vrije producenten bijvoorbeeld, voor wie 40 miljoen is gereserveerd, wachten nog op publicatie van de regeling voordat ze het geld kunnen aanvragen. En dan zal het nog maanden duren voor de aanvraagprocedure is afgerond. Ook gemeentes, die 150 miljoen kregen voor hun culturele instellingen, hebben dat geld nog niet allemaal verdeeld.

Nieuwe routekaart

Een belangrijke wens van de sector, die al sinds de start van de crisis leeft, is de instelling van een garantiefonds. Dat fonds van 500 miljoen euro, moet dienen als buffer voor onder andere festivals, bij het aangaan van onverzekerbare risico’s.

Ook vraagt de Taskforce om een routekaart met gerichte aandacht voor de cultuursector. Woensdagochtend liet het kabinet in een brief weten nog deze maand te komen met een herijkte routekaart. De huidige routekaart hanteert absolute bezoekersaantallen van 30 en 60 personen en laat pas een versoepeling toe als de pandemie verregaand onder controle is. Afgelopen zomer waren de regels soepeler. Theaters, musea en bioscopen waren open met inachtneming van anderhalve meter afstand. De Taskforce wil terug naar die situatie, waarin het aantal vierkante meters de norm is. Moll: „Alle voorzieningen zijn ingericht op vier keer zoveel mensen als in dat geval kunnen worden toegelaten, dus het risico is minimaal.”

Eerder was er sprake van experimenten met publiek onder strikte voorwaarden, zogeheten fieldlabs, ook in de cultuursector. Cabaretier Guido Weijers zou optreden voor 500 man publiek, die allen vooraf getest zouden moeten worden. De fieldlabs gaan voorlopig niet door vanwege het gevaar van de nieuwe, extra besmettelijke (Britse) coronamutatie. De Taskforce dringt erop aan dat ze alsnog snel van start gaan. In antwoord op vragen van het ANP gaf minister De Jonge (VWS, CDA) aan dat het kabinet er op korte termijn een besluit over neemt.

Het kabinet beloofde dinsdag bij de persconferentie van premier Rutte steun voor getroffen sectoren. De Taskforce vraagt om duidelijkheid over de verlenging van algemene steunregelingen die gaan aflopen, zoals NOW (Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid) en TOZO (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers), na 1 juli. Terugkerende klacht vanuit de cultuursector hierbij is dat subsidie oneigenlijk wordt gerekend als omzet, terwijl de hoogte van de omzet het recht op geld via de NOW bepaalt. Zo dwarsboomt steun vanuit het ene loket de steun via het andere loket.

Het kabinet heeft bovendien een nieuwe regeling in de maak voor financieel getroffen huishoudens, de TONK (Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten) en de Tasforce vraagt de regeling toe te snijden op de cultuursector, door lage toegangsdrempels en mogelijkheden voor het aanvragen van voorschotten. Specifiek wordt gevraagd de partner- en de vermogenstoets te laten vallen.