Regering Italië wankelt door vertrek kleine partij Renzi

Italië Oud-premier Matteo Renzi verwijt het kabinet van Giuseppe Conte een gebrek aan daadkracht.
Matteo Renzi tijdens de persconferentie.
Matteo Renzi tijdens de persconferentie. Foto Alberto Pizzoli/AFP

Het Italiaanse kabinet wankelt, met als belangrijkste twistpunt de besteding van de ruim tweehonderd miljard euro die beschikbaar is via het Europese Herstelfonds. Op een persconferentie woensdag aan het begin van de avond maakte Matteo Renzi, oprichter van een kleine centrum-linkse splinterpartij, bekend dat hij zijn twee ministers en zijn staatssecretaris in het kabinet van premier Conte terugtrekt. Conte verliest daardoor zijn parlementaire meerderheid.

Hiermee komt een al weken sluimerende crisis tot uitbarsting. Renzi, zelf oud-premier, verwijt Conte laksheid, traagheid en vaagheid bij het opstellen van plannen voor de 220 miljard euro aan subsidies en leningen uit Brussel. Hij zei dat Conte te veel werkt via sociale media, en daarbij vaak voorbijgaat aan het parlement.

Bovendien doet Renzi er alles aan om zijn kleine partij Italia Viva zichtbaar te houden. Dat is een in september 2019 opgerichte afsplitsing van de centrum-linkse Democratische Partij. Italia Viva stond in een peiling maandag van de tv-zender La7 net onder de 3 procent.

Herstelfonds

Het Europese Herstelfonds is opgericht om de schade aangericht door de coronapandemie tegen te gaan. Voorwaarde voor de toekenning van de leningen is onder andere dat landen met concrete, uitgewerkte plannen komen. In ieder geval Duitsland, Frankrijk, Spanje en Portugal hebben hun plannen al ingediend bij de Europese Commissie, maar Italië nog niet.

Pas dinsdagavond laat is in de ministerraad een herstelfondsplan goedgekeurd. De twee ministers van Italia Viva onthielden zich van stemmen. Het plan, opgesteld onder regie van Conte en minister van Financiën Gualtieri, was maandag bekendgemaakt. President Sergio Mattarella, die zich grote zorgen maakt over een politiek vacuüm, had erop aangedrongen dat het herstelfonds eerst door het kabinet zou worden goedgekeurd voordat Renzi zijn dreigement om een crisis te veroorzaken, zou uitvoeren.

Wat Conte nu wil en kan doen, is niet meteen duidelijk. Hij heeft eerder woensdag gezegd te hopen dat de val van het kabinet voorkomen kan worden. „Ik geloof dat een crisis niet begrepen zou worden door het land op een moment dat we voor zo veel uitdagingen staan.” Er wordt gespeculeerd dat hij zal proberen door te regeren met steun van individuele kamerleden van andere partijen. Doordat Italia Viva zijn steun intrekt, is Conte zijn meerderheid in het parlement kwijt.

Verkiezingen

Vervroegde verkiezingen zijn onwaarschijnlijk. De twee grote partijen in de coalitie, de Vijfsterrenbeweging en de Democratische Partij, vrezen daarbij voor verlies. Met name de Vijfsterrenbeweging, de grootste partij in het parlement, is het afgelopen jaar in de peilingen veel steun kwijtgeraakt door interne verdeeldheid en een onduidelijke koers. Dat heeft ook de daadkracht van het kabinet en van de partijloze premier Conte aangetast. Tijdens de eerste golf van de pandemie groeide Conte in zijn rol en kreeg hij veel respect. Nu groeit de kritiek, ook binnen de coalitie, omdat hij voortdurend probeert politieke problemen op te lossen met uitstel, koerswijzigingen en vaagheid.

In deze moeilijke periode „moeten we problemen oplossen, niet verbergen”, zei Renzi op zijn persconferentie.