Reportage

Eindelijk weer optreden, maar eerst langs de teststraat

Eurosonic Noorderslag De 35e editie van het Groningse popfestival Eurosonic Noorderslag (ESNS) is dit jaar helemaal digitaal. Nederlandse acts namen concerten op in de Oosterpoort. Maar niet zonder een verplichte coronatest. „Wij hebben gespeeld alsof er duizend man was.”

Typhoon en componist Sven Hammond op het podium in de Oosterpoort in Groningen.
Typhoon en componist Sven Hammond op het podium in de Oosterpoort in Groningen. Foto Ben Houdijk

Ze had zich haar debuut op Noorderslag best een beetje anders voorgesteld dan zo: voor camera’s in een lege concertzaal, zonder publiek. „Lastig, want er komt geen energie van het publiek terug. We tasten een beetje in het duister”, zegt zangeres Robin Kester (30). Afgelopen najaar bracht ze haar debuutplaat This is not a Democracy met mysterieuze folkpop uit. Een kleinschalig concert in Paradiso op de avond dat de tweede lockdown werd afgekondigd was een van haar weinige shows dit jaar. „Om dan op beeldscherm zien te betoveren, zit bepaald nog niet in ons systeem”, lacht ze voorzichtig.

Lees ook: een interview met Eurosonics-act Yellowstraps, en meer tips

Robin Kester is een van de vele artiesten die voor de televisie-opnames van maandagmiddag speciaal een verplichte coronasneltest is gaan doen. „Gek, maar niet erg”, vond ze. „Ik hecht met een kwetsbare vader erg aan strikte maatregelen. En als we daardoor veilig kunnen optreden. Het was nog best spannend, omdat de uitslagen van de bandleden een voor een binnendruppelden, werd het een soort coronabingo.”

Uitgestorven

Spelen op het Groningse dubbelfestival Eurosonic Noorderslag (ESNS) is een mijlpaal voor een popdebutant. Geslaagde optredens worden er verzilverd met veel nieuwe boekingen. Dit jaar zijn de zalen en de gangen van de Oosterpoort echter uitgestorven. Geen publiek, geen ‘shoppende’ festivalscouts. De coronacrisis noopt tot een totaal andere, volledige digitale editie van ESNS.

Met 40.000 bezoekers in januari ontsprong ESNS als bijna enige festival vorig jaar de coronadans. Als altijd speelden spannende Europese acts zich voor het voetlicht in volgepakte kroegen en zalen door heel Groningen. En zegevierde de Nederlandse popmuziek op een kleurrijke editie van Noorderslag in de Oosterpoort. De show van Eefje de Visser was een onbetwist hoogtepunt.

Zangeres Robin Kester (30) speelde voor een lege zaal: „Er komt geen energie van het publiek terug.”

Foto Niels Knelis

De afbrokkeling van het afgelopen festivalseizoen werd een zwaar gegeven; als dominosteentjes vielen festivals in de pop, jazz, wereld en klassieke muziek om. Hoewel pas begin 2021, volgde ESNS de ontwikkelingen bezorgd op de voet, want de eerste boekingen zijn vroeg. In oktober hakte de organisatie de knoop maar door: de fysieke variant is niet haalbaar. Van woensdag tot en met zaterdag is het showcasefestival en de conferentie online te volgen. Zaterdagavond is Noorderslag op televisie.

Lees de recensie van Noorderslag 2020 terug: Eefje de Visser hoogtepunt van rijk gevuld Noorderslag

ESNS-teststraat

Alle optredens zijn vooraf opgenomen, op een gecontroleerde manier. Zie daar de ESNS-teststraat met covid-antigeen-sneltesten op het parkeerterrein achter de Oosterpoort. Als eerste culturele instelling, zegt festivalmanager Peter Sikkema, eigenlijk niet zonder trots. Medewerkers en artiesten kunnen er in de rij, een kwartier later is de uitslag er. Simpel: niemand komt binnen zonder negatieve test, die ook niet ouder mag zijn dan 48 uur. Artiesten mogen ook kosteloos in eigen omgeving testen bij een particuliere sneltester.

„Met de huidige coronamaatregelen in de hevige golf van besmettingen gaan wij in feite tegen de stroom in”, realiseert directeur Dago Houben zich. „Dan voel je een golf van onzekerheid gaan door de organisatie. Met een verplichte coronatest hebben we er echt een schepje bovenop gedaan - dit geeft een veilig gevoel.”

Op een enkele medewerker na voor wie de verplichting te ver gaat, levert testen weinig bezwaar op. Dit is de weg terug, voelen artiesten. Het biedt een veilige werkplek, stelt directeur Houben. ESNS moet dit jaar gezien worden als een mediaproductie. Voor de meeste tv-programma’s worden nu gasten getest. Door bij ESNS de drie concertzalen op te delen in afgeschermde ‘area’s’ en in te checken met een QR-code „kunnen we eventueel toch slecht besmettingsnieuws snel doorgeven aan de mensen die in dat gebied werkten”.

Leverde de switch naar een compleet digitaal evenement voor zowel concerten als de muziekconferentie aanvankelijk stress op, het met NPO 3FM gecreëerde (gratis) streamplatform met vier kanalen biedt best mogelijkheden. Festivalmanager Peter Sikkema denkt dat de concertregistraties straks flink meer bereik kunnen hebben in Europa. „Dat is onvermoede winst.”

Lees de recensie van Eurosonic 2020 terug: Naaz wint met hard werken prijzen én publiek

Programmeur Robert Meijerink van Eurosonic heeft het roer helemaal moeten omgooien om zijn „ecosysteem van Europees talent”, artiesten uit 36 landen, veilig te stellen. 189 acts zoals de Duitse Ava Vegas of Belgische Noémie Wolfs is met vele omroeppartners in Europa gevraagd om, tegen een vergoeding, eigen opnames te maken. „Dat werd in het oefenhok of vanuit lege popzalen. We hebben prachtige registraties uit Wenen of de Botanique in Brussel gekregen om uit te zenden. Veel artiesten kregen te maken met een lokale lockdown. De binnengekomen opnames zijn daarom als een lapjesdeken zo bont. Zoals de thuisopnames die het vriendje van de Britse Holly Humberstone van haar maakte. Niet ideaal, maar duidelijk: dit is het nu.”

Geen zinderende buzz

Drie avonden achter elkaar livestreams, hoe leuk blijft dat om te bekijken? Meijerink maakt zich geen illusies. „Artiesten missen live, bezoekers missen live. Maar een voordeel is nu wel dat je meer acts op festivals kunt zien, op meerdere kanalen.” Wat nu mist is de zinderende buzz rondom artiesten, merkt collega Joey Ruchtie die alle boekingen voor Noorderslag doet. „Soms zie je alle festivalpromotors en programmeurs ineens voor het podium bij die ene act. Er valt nu erg weinig te peilen.”

Zangeres Blackbird op ESNS: „Ik lééf voor het podium, er weer kunnen staan voelde zo goed.”

Foto Ben Houdijk

Hoe gretig de artiesten desalniettemin zijn valt te merken bij de optredens. Zangeres Blackbird probeert in de Grote zaal uit alle macht haar onzichtbare thuispubliek te bereiken. „Hallo allemaal”, zegt ze recht in de camera, „wat voelt het goed zeg, weer op het podium te staan. Het is de eerste keer sinds het uitkomen van het album.” Ze is dit jaar best een radio-act geworden, zegt ze na afloop. Op met name Radio 2. „Ik lééf voor het podium, er weer kunnen staan voelde zo goed.”

Uitgelaten komen later ook zanger Typhoon en Hammond-speler Sven Figee van het podium. In de stilte van de pandemie vonden de twee muzikale geesten elkaar dit jaar in een samenwerking en het moet gezegd: de muzikale verliefdheid spatte er van af, ondanks de lege stoelen voor hun neus. „Het is anders en niemand zou het op deze manier willen. Maar er eíndelijk weer staan op een groot podium voelt zó lekker”, glundert Typhoon. „Wij hebben gespeeld alsof er duizend man was.”

Precies de huidige situatie wordt gevangen in het refrein van indiepopduo Opera Alaska: „We just wait, untill it’s over.” Terwijl hun gitaren fraai uitwaaieren in een zachtmoedige sfeer, heeft de muziekindustrie zich er maar aan over te geven. Eens waait deze storm over.

Eurosonic Noorderslag (festival + conferentie) is van 13 t/m 16/1 online te volgen. De concerten beginnen dagelijks om 20.00 uur. Inl: esns.nl Noorderslag is 16/1 ook op televisie bij de NPO3 vanaf 23.00 uur.