Opinie

Wopke Hoekstra is een liberaal in CDA-kleren

Verkiezingen Hoekstra’s ideeën lijken wel erg op die van Rutte, ziet .
Minister Wopke Hoekstra van Financiën (CDA) licht de Tweede Kamer in over de financiële gevolgen van de coronacrisis.
Minister Wopke Hoekstra van Financiën (CDA) licht de Tweede Kamer in over de financiële gevolgen van de coronacrisis. Foto David van Dam

Wie CDA-partijleider Wopke Hoekstra vraagt naar de kern van het CDA-verhaal, krijgt als antwoord dat het de „dubbele verantwoordelijkheid” is waar een appel op wordt gedaan. Dat is, volgens Hoekstra, verantwoordelijkheid nemen voor jezelf en je directe omgeving, maar als het kan ook verantwoordelijkheid nemen voor iets groters. Dat kan bijvoorbeeld door in een verenigingsbestuur te gaan of politiek actief te worden.

Hoekstra toont zich erg boodschapvast in het gebruik van de term – in de afgelopen jaren heeft Hoekstra in verschillende interviews laten weten dat die dubbele verantwoordelijkheid hem zo aanspreekt bij het CDA. Opvallend is dat ‘dubbele verantwoordelijkheid’ een term is die door geen andere politicus wordt gebruikt, zowel binnen als buiten het CDA niet. Het is een vondst van Hoekstra zelf. Een erg liberale vondst. Het laat zien dat Hoekstra liberaler is dan de gemiddelde CDA’er.

Volgens Hoekstra is het begrip het hart van het CDA-verhaal. Maar opmerkelijk genoeg is het geen van de CDA-uitgangspunten. Die zijn namelijk gerechtigheid, solidariteit, gespreide verantwoordelijkheid en rentmeesterschap. Solidariteit en gespreide verantwoordelijkheid komen het dichtst bij zijn begrip in de buurt.

Individuele vrijheid

Toch is er een groot verschil. Deze twee uitgangspunten worden door het CDA bekeken vanuit de maatschappij. Ze worden omschreven als „onderlinge verbondenheid van betrokken burgers” en „de erkenning van het maatschappelijk initiatief”. Hoekstra heeft bij dubbele verantwoordelijkheid echter een benadering vanuit het individu: díe moet de verantwoordelijkheid voor zijn eigen leven nemen en als het kan ook nog voor iets groters.

Lees ook het profiel over Wopke Hoekstra: Lenig politicus met weinig uitgesproken ideologisch profiel

Ook in de Hannie van Leeuwenlezing die Hoekstra afgelopen september hield, is zijn liberale kijk goed te zien. Nadat Hoekstra de dubbele verantwoordelijkheid had gedefinieerd voor een groep CDJA’ers, onderbouwde hij dat vanuit het eigenbelang: „het aardige is trouwens” dat uit onderzoek van Tal Ben-Shahar is gebleken dat „het helpen van anderen essentieel is om zelf een gelukkig leven te hebben”. Solidariteit niet als uitgangspunt of kernwaarde, maar vanuit het belang van het individu.

Hoekstra gelooft ook sterk in individuele vrijheid, zei hij op de Bilderbergconferentie in 2019. Vanuit die individuele vrijheid moet allereerst de individuele verantwoordelijkheid genomen worden. Wie dat op orde heeft, zou volgens hem de dubbele verantwoordelijkheid moeten nemen.

Wars van ideologie en dogma’s

Dat klinkt ergens ook als een VVD-verhaal. De term is zo bezien een synthese van verantwoordelijkheid en wederkerigheid, twee van de leidende VVD-principes volgens het discussiestuk over liberalisme uit 2019 van Klaas Dijkhoff en het huidige VVD-verkiezingsprogramma. Wel is de wederkerigheid bij Hoekstra meer gericht op de burger en de maatschappij dan bij de VVD. Daar ligt de nadruk vooral op de wederkerigheid tussen bedrijven en de maatschappij.

Hoekstra lijkt door het gebruik van de term op dezelfde lijn als Mark Rutte te zitten. Ook volgens Rutte draait het leven „om verantwoordelijkheid en om aandacht voor de mensen om je heen”, zo zei hij in de Protestantse Lezing in 2020. Hij noemde zich het product van een niet al te zware hervormde opvoeding. Hoekstra leidt de notie van dubbele verantwoordelijkheid terug tot zijn vrijzinnig-protestantse opvoeding, zei hij in een interview voor het alumnimagazine van de Universiteit Leiden in 2018. Daarin vertelde hij ook niet van ideologie en dogma’s te houden: „die zitten toch vaak maar in de weg”. Je zou kunnen zeggen dat hij het ziet als een olifant die het zicht belemmert.

Lees ook dit opinie-artikel: Het is niet dat Rutte geen visie heeft. Die valt alleen niet op

Met de term dubbele verantwoordelijkheid geeft Hoekstra het CDA-verhaal een liberaal sausje. Zijn normen en waarden sluiten aan bij die van VVD’er Rutte. In campagnetijd worden verschillen altijd uitvergroot, maar Hoekstra en Rutte zullen daarvoor eerder naar hun partijprogramma’s moeten kijken, dan naar elkaar.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.